90 ların en iyi bilgisayar oyunları

1 /
zaylar zaylar
fifa 99 ve railroad tycoon'u tek geçerim. bir de volfied var ki o başlı başına bir efsane. ama yok en iyisi derseniz adını unuttuğum bir futbol oyunu vardı(kendi bilgisayarımda değildi, bir arkadaşınkindeydi, ona gittiğimde oynardık) kart görmemek için hakemden falan kaçardın. şimdiki pes ile fifa oyunları yanında geçemezdi o oyunun.
ksilofon ksilofon
bilgisayar oyunları tarihindeki en nadide yere sahip oyunlardır bana kalırsa. 80'lerde yaygınlaşmaya başlayan ve pek çok eski oyuncunun hala arayıp da bulamadığı, sadece eğlenceye odaklı yapımlardan daha büyük prodüksiyonlu, hatta pek çok blockbuster filmi bile geride bırakan geliriyle* ciddi bir endüstriye dönüşen bilgisayar oyunlarının arasındaki, hem eğlence hem de -dönemine göre- üst düzey teknoloji vaat eden, ve günümüzdeki kadar kapitalistleşmemesi nedeniyle oynayanların kalbine de hitap eden deneyimler sunan oyunlardı 90'lı yılların oyunları. kapitalistleşmeye en güzel örnek electronic artstır sanırım; westwood, origin, maxis, bullfrog gibi nice efsanevi firma yitip gitti bu firmanın kapitalleşme hırsı uğruna. (ki bu durum karşısında ceo'su john riccitiello çıkıp özür de dilemiştir ama son pişmanlık neye yarar riccitiello?) öte yandan firmanın (daha doğrusu ea sports'un aslında) sloganı olan it's in the game'in challenge everything'e dönüşümü de ilginç bir değişim. işte bu büyük balıklara yem olan küçük balıklardı 90'lı yılların bilgisayar oyunlarını en özel yapan. hatta hafiften fanatik bir yaklaşımla diyebilirim ki 2000 ve 90'ları da içeren bir en iyi bilgisayar oyunları listesi olsa, 90-2000 doğumlular 2000'lileri 5'e katlar.

her neyse; gerek oyun türlerinin olgunlaşması, gerek yeni türlerin ortaya çıkışı, gerekse eski usül türlerin en iyilerinin ortaya çıktığı (ki halen de bu oyunlar o türlerin en iyileridir ki birazdan birkaç örnek vereceğim) bir dönemdi 90'lar. yeni türlerin oluşumu önemliydi; zira piksellerden 3. boyuta geçişin en önemli adımının atıldığı bu yıllarda günümüzdeki en popüler oyun türü olan aksiyon-fps'nin ilklerinin ve en iyilerinin ortaya çıkışı teknolojinin gelişimiyle o yıllarda imkan buldu. ilk başlarda piksellere mahkum olsa da bu tür (doom, heretic, ve tabii ki türünün ilk örneği `wolfenstein 3d); 1996'da voodoo'nun 3d ekran kartları üretimi ve yine bu türün yaratıcısı `id software`in katkılarıyla 80'li yılların oyun anlayışından bir hayli uzaklaşan, eğlenceyi daha da artırışıyla daha popülerleşen ve daha ciddi bir role büründü. (`quake quake 2 hexen`, ve 2000'lerin neredeyse ortalarına kadar onlarca stüdyoya oyun yapma imkanı sunan motoruyla belki de en önemlisi, `quake 3) bu alandaki belki de en önemli çalışma o zamanlar yeni bir firma olan valve softwareden geldi; half life oyun dinamiklerine hikayeyi soktu, cutsceneleri soktu, sinematikleri soktu, kısaca fps'lerin tarihini değiştirdi. (bu nedenledir ki 90'ların sonlarında pek çok dergi kendisini yüzyılın oyunu seçti, ben de binyılın oyunu diyorum hadi bakalım) ertesi sene gelen counter strike ile işi hepten ayrı bir boyuta taşıdı ve yeni bir endüstri doğurdu: internet cafecilik. evet.

mademki aksiyon-fps ile başladık, adını tarihe kazımış id ve valve'in oyunlarının yanı sıra bu alanda çok önemli yere sahip birkaç oyuna daha değinelim: dönemin efsanesi looking glassın elinin değdiği her yapımın ayrı bir yeri vardı. aksiyona gizlilik gibi zıt bir nosyonu yediren ve türünün ilklerinden olan thief serisi, yine aynı firmanın elinden çıkan bir başka efsane system shock; günümüze kadar büyüklere yem olmamayı başarabilmiş epic gamesin oyun endüstrisine quake'le beraber can veren unrealı, aksiyona takım oyunu kavramını sokan rainbow six, lucas artsın henüz sadece star wars oyunları yapmadığı dönemlere ait descent gibi bazı aksiyon oyunlarıyla beraber star wars dark forces, star wars jedi knight gibi aksiyonu star wars evrenine taşıyan özel oyunlar ilk aklıma gelenler. (sonradan ekleme: nasıl unuturum lan; metal gear solid!)

bu dönemde oyunlar açısından gerek kamuoyunda, gerek medyada, gerekse endüstrinin içinde gidişata yön veren çok önemli anlayış farklılıkları oluştu. bundaki en önemli etken şüphesiz teknolojinin gelişimidir ve buna mukabil olarak yeşeren aksiyon oyunlarının bilgisayar oyunlarını farklı bir noktaya taşımasına değindim zaten. esas bahsetmek istediğim konu, macera oyunları.* 80'li yılların bilgisayarları için platformla beraber en uygun oyun türüydü belki de macera oyunları, oyunculardan da büyük ilgi görüyordu orası kesin. ama insanlar 3. boyutu görünce, yani 90'ların ikinci yarısından bu yana gördüğü ilgiyi kaybetti. buna rağmen macera oyunları 90'larda zirvedeydi diyebiliriz. dedik ya lucas artsın sadece star wars oyunları üretmediği bir dönemdi diye; işte lucas artsı lucas arts yapan oyunlar macera oyunlarıydı; zira pek çok oyunun yapmadığı bir şeyi başarıyordu bunlar: insanları gülmekten altına işetiyordu. grim fandango, monkey island serisi, sam n max, full throttle her zaman hatırlanacak oyunları bu devrin. öte yandan yine aynı firmanın elinden çıkma*, yine half life gibi sinematikleri ve hikayesiyle akıllarda yer etmiş outlaws u da anmadan geçmemek gerek. 90'lı yılların macera oyunlarının lokomotifi lucas arts olsa da irili ufaklı pek çok firma oyun tarihine damgasını vurmuş oyunlar yarattı; bunlardan söz etmeye değer ilki oynayanın içinde derin bir yara açmış sanitariumdur elbette. dramatik ve psikolojik etkilerinin başarısıyla oyunu oynayanlar da bir oyunda ilk defa duygulanmak, hatta ağlamak nasıldır öğrenmiş oldular. 80'li yıllarda kürdan gibi üretilen (benzetecek başka bir şey bulamadım, kürdan da bir seferde çok üretiliyordur herhalde ne bileyim) hede hödö for quest serilerine bir ara veren sierra da lucas artstan sonra dönemin 2. büyüğüydü macera oyunları açısından. phantasmagoria, gabriel knight serisi ve tabi ki de al lowe, tabi ki de leisure suit larry. oyun tarihinin guybrush threepwoodla beraber en yavşak, en komik, en bizden (?) karakterlerinden biriydi larry laffer.

bir başka grup programcı ise daha başka bir yaratıcı fikirle ortaya çıktı: macera ve aksiyonu birleştirsek ne olur? survival horror olur; resident evil olur, alone in the dark olur, silent hill olur; daha sonra hollywood'dan birileri bunları fark edince hepsinin filmi (ve aynı zamanda boku) çıkar. bokla münasebeti sadece filmlerle sınırlı olan oyunlar değildi tabi bunlar, aynı zamanda oynayanların rektal kaslarında da boşalmaya yönelik etkiler yaratıyordu. hepimiz için zor zamanlardı.

gelelim 90'larda çıkmış, 3 büyüklerden sayılabilecek bir başka oyun türüne: strateji. dune adlı oyunun ilki sessiz sedasız çıkmış, daha çok dönemin genel anlayışına uygun bir macera oyunuydu ve virgin diye enteresan isimli bir firma yapmıştı. o dönemde kurulan, ve mevzubahis 3. büyüğün kurallarını ortaya koyan ise sonradan electronic arts tarafından yutulacak olan, westwood studios idi. westwood, bu dune'u alıp kendi oyun anlayışıyla yorumladı ve ortaya tarihin ilk gerçek zamanlı strateji oyunu (rts) diyebileceğimiz dune 2 çıktı. daha sonradan yaptıkları command and conquer serisiyle ününe ün kattı ve neredeyse her biri klasik olan strateji oyunları ürettiler: red alert, tiberian sun ve eklentileri vesaire. her ne kadar türün yaratıcıları kabul edilseler de türü esas geliştiren (ve kalitesini her dönem artırarak günümüzün en büyük oyun üreticilerinden biri olan) blizzard entertainment oldu. warcraft ve warcraft 2 ile döneminde klasik olan oyunlar yapsalar da, 90'ların sonunda öyle bir oyun yaptılar ki adına özel turnuvalar düzenlendi, kore gibi bazı ülkelerde adına televizyon kanalları açıldı, üstelik halen de oynanıyor: starcraft. şu durumda westwooda stratejinin id si, blizzarda ise valve i diyebiliriz. ben dedim şimdi mesela.

90'lı yılların bir diğer büyük olayı ise konsollardı, rpg'lerdi, platformlardı, spor oyunlarıydı ama nefesim tükendi, parmaklarım nasır tuttu sözlük. onlara daha sonra geleyim. bahsettiğim türlerle ilgili de daha birçok oyun var. dolayısıyla "bu giri editlenecek" deyip, bitireyim.
regulus regulus
heyecandan bizi öldüren might and magic 6.
adventure'lar ile tanışmamı sağlayan monkey island ve tabii ki gelmiş geçmiş en iyi adventure grim fandango.
gerçek zamanlı stratejilerin babaları, age of empires ve red alert.
sıra tabanlıların ağa babası colonization.
tabii ki lotus.
1 /