ali batı olayı

ofansif sol bek ofansif sol bek
11 mayıs-18 ağustos 1919 tarihlerinde mardin'in nusaybin ve midyat yörelerinde yaşanan, ismini heverkan aşireti reislerinden ali batı'dan almıştı.

ali batı (kürtçe ismiyle elike bate), mardin'de eşkıyalık yapan bir aşiret reisiydi. bu yüzden hakkında pek çok dava açılmış, devlet güçlerini oldukça uğraştırmıştı.

mütareke döneminde devlet otoritesinin fiilen ortadan kalkması, ali batı'yı cesaretlendirdi. yöredeki otoritesini artırmak ve kendine bağlı bir fiili idare kurmak için harekete geçen ali batı, 14 mayıs 1919'da nusaybin'i bastı. nusaybin cezaevi'ndeki mahkumları serbest bırakan ali batı, ilçede idareyi fiilen ele aldı. jandarma komutanı ve kaymakamın ali batı'ya gönderdiği nasihat heyetleri sonuç alamadı. ali batı'nın hareketi büyüme eğilimindeydi.

ali batı, nusaybin'den sonra yeni hedef olarak midyat'ı gözüne kestirdi. 2 haziran'da adamlarıyla birlikte midyat'a hücum etti. yüzbaşı yusuf ziya idaresindeki bir askeri birlik de ali batı'yı yenmesi için bölgeye gönderildi. 4 haziran 1919'da yaşanan çatışmalarda ali batı kuvvetleri mağlup oldular ve midyat'ın güneyine çekildiler. 6 haziran'da jandarma komutanlığı bir bildiri yayınlayarak, ali batı'yla işbirliği yapmadığı müddetçe hiçbir aşirete ve köylüye bir yaptırım uygulanmayacağına dair teminat verdi. 9-10 haziran günlerinde midyat'ın tur abdin bölgesinde yaşanan çatışmalarda da ali batı güçleri mağlup oldu ve suriye'ye çekildi.

tur abdin çatışmalarındaki yenilgiden sonra midyat ve nusaybin'deki aşiretler, ali batı'ya karşı açıktan tavır aldı. bu arada nusaybin'i kaybeden ali batı, suriye'de güç toplayıp tekrar saldırıya geçmeyi denedi. ama tur abdin çatışmalarından sonra bir daha eski gücüne kavuşamadı. 18 ağustos'a kadar küçük çatışmalarla yer yer devam eden isyan hareketi, ali batı'nın nusaybin yakınlarındaki meddah mevkisinde askerlerle girdiği bir çatışmada öldürülmesi üzerine tamamen sona erdi.

(bkz: kurtuluş savaşı nda iç isyanlar)