çıkmaz sokak

1 /
bimekan bimekan
ışıl yücesoy söylermiş eskiden, tabii o dönemlere yetişemedim ben. çemberimde gül oya dizisinde dinledim, sevdim, hayran kaldım. oyunculuğuna da hayran kalmıştım, diziye ayrı hayrandım da, bunlar bu başlığın konusu değil.
çıkmaz sokak için tanım yaparsak, ışıl yücesoy'un söylediği şahane bir şarkı.

çıkmaz bir sokaktı aşkımız
çaresiz ayrıldık köşesinde
yaşlı bir çınar gördü yalnız
ıslanan kederi gözlerimizde

yapraklar döküldü ardımızdan
bulutlardan yaş gözlerden yaş
en çıplak ağaca asıp kalbimi
öldürdüm yavaş yavaş

sıcak bir kumsaldı sevgilim
başlayış noktası aşkımızın
beyaz bir tekne oldu sonu
gittin bir mendik sallamaksızın

dalgalar götürdü aşkımızı
kumsalda bir iz bırakmadan
bir yıldız kaydı her şeyiyle sen
bir şarkı bitti anladım
yelkenleri siyah bir tekneydi
sürüklenen

(sözler tam doğru olmayabilir...)
just perfectt just perfectt
hayatta da vardır çıkmaz sokaklar, çıkılamayan, çıkılamadıkça çaresiz kalınan sokaklar. en korkunç yalnızlıklarla döşenmiştir, en tarifsiz acılarla çevrelenmiştir; ne tarafa baksanız, nereye gitseniz o sokaktan bir adım öteye geçemezsiniz. bir duvar çıkmıştır karşınıza, bir tarafı bilinmezliktir, diğer tarafı çaresizlik. geçmeyi, geçebilmeyi ümit edersiniz ama gitgide yükselir, gitgide büyür, geçemezsiniz.

kendinizi o duvarın önünde bırakır, tükenmişliğe, hiçliğe, kimsesizliğe terkedersiniz. içi boşaltılmış yüreğiniz ve bedeninizle çıktığınız başka bir yolda 'yaşıyormuş gibi' davranmaya devam edersiniz; ta ki biri yokluğunuzu, yok olduğunuzu farkedene kadar...
recai pengül recai pengül
insan durumlarını tarif etmek için faydalı bir metafor sağlamasının yanı sıra şehirlerde araç trafiği yaratmadan evlere ulaşımı da sağlayan yararlı bir sokak tipi. bir yere çıkmadığı için sadece o sokakta oturanların arabayla gireceği, trafik yaratmayan, çocuklara güven içinde dokuz aylık oynabilecekleri alanlar sunan bir sokak türü.
sofi sofi
çıkmak için, geldiğin yolları gerisin geri yürümekten başka yolu olmayan sokak.

çıkmaz sokak

bir çıkmaz sokaktayım.
sokak sümbüllerle bezenmiş
dar ve uzun bir yoldan geçiyorum.
adımlarımı arnavut kaldırımlarda sürüyerek yürüyorum.
bir gün aydınlık, bir gün karanlık sokak
her gün sonuna kadar gidip geri dönüyorum.
pencerelerden sarkan yüzler arıyorum
ama yok; kapalı perdeler, ardını göremiyorum.
kuşlar geçiyor üzerimden
beni de alın kanatlarınıza yoldaş yapın, demek geçiyor içimden
ne yazık; kuş dili bilmiyorum, anlatamıyorum.
adresimi bilen birkaç dost var.
ara sıra sümbüllerin sarktığı yüksek duvardan onlara sesleniyorum.
aralarından biri sesimi duyuyor sadece
dinliyor duvarın ardından beni sabırla biliyorum.
sümbülleri koklamana bak, diyor
yeter ki mutlu ol, hayat güzel
bazen çıkmaz sokaklardan da geçmek gerekir diyor; duyuyorum.

05.09.2010
birguntekbasina birguntekbasina
şahabettin süleyman’ın 1908 yılında kaleme aldığı çıkmaz sokak eşcinsellik üzerine bir oyun. tiyatro boyalı kuş, döneminde yasaklanan bu oyunu gün ışığına çıkarttı. feminist dramaturjiyle okuma tiyatrosu’nun danışmanı fatmanur ildokuz’un osmanlıca’dan türkçeleştirdiği bu oyunu, dönemin eşcinselliğe, özellikle de ‘kadın’ eşcinselliğine bakışını göstermek amacıyla seyirciyle paylaştık.
çıkmaz sokak kadınların nasıl ‘canavar’, ‘düzenbaz’, ‘üçkağıtçı’ olarak temsil ettiğini gösteren bir oyun metni. binlerce yıldır yazılan oyun metinlerinden sadece biri… ayrıca ‘kadın’ eşcinselliğinin hangi koşullarda ortaya çıktığını irdeleyen, bunu yadsıyan ve eleştiren, hala günümüzde çok önemli bir mesele olan ‘namus’ çerçevesi üzerinden seyircisine aktarmaya çabalayan bir metin.

osmanlı döneminde yasaklanan bu oyun, aslında metnin osmanlıca bırakılarak ve türkçeleştirilmeyerek de cumhuriyet türkiyesi’nde bir anlamda yasaklı kılınmış.

tiyatro boyalı kuş olarak, bu metni su yüzüne çıkararak, metni okuma tiyatrosu biçimiyle seyirciyle paylaşarak, bu metni görünür kılmaya ve kadınlığa, eşcinselliğe karşı olan eleştirilerin yüz yıl önceki bir izdüşümü sadece.

bugün ise, hiçbir şey değişmiş değil…

kadınlar hala aşağılanıyor, eşcinsellik aşağılanıyor, namus meselesi ise hala canlar alıyor.
1 /