cümlenin ögeleri

düzen ve kargaşa düzen ve kargaşa
öncelikle cümlenin ne olduğunu hatırlayalım: (bkz: cümle/#8314671)

cümlede bulunan bütün sözcüklerin/sözcük gruplarının bir anlamı, bir görevi vardır ve sözcükler cümle içerisinde "öge" olarak görev alırlar.

cümlenin ögeleri, cümleyi oluşturan ve cümlenin ifade ettiği düşüncenin, duygunun, dileğin, isteğin, olayın, durumun vs. daha iyi anlaşılmasını sağlayan sözcük ya da sözcük gruplarıdır.

cümle, yargı bildiren sözcük, sözcük grupları dizisidir ve cümlenin yargı bildirmesini sağlayan, cümlenin yargısını üzerinde taşıyan öge "yüklem"dir.

yargı bildiren "yüklem" ve yüklemin bildirdiği yargıyı gerçekleştiren ya da yüklemin bildirdiği yargıya konu olan "özne" de cümlenin temel ögeleridir.

nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümleci ise yardımcı ögelerdir. bu yardımcı ögeler tamamen yükleme bağlıdır ve yüklemin bildirdiği yargıyı bütünler.

temel ögeler;
(bkz: yüklem)
(bkz: özne)

yardımcı ögeler;
(bkz: nesne)** (düz tümleç)
(bkz: dolaylı tümleç) (yer tamlayıcısı)
(bkz: zarf tümleci)* (zarf tamlayıcısı/belirteç tümleci)
lijepa djevojkaa lijepa djevojkaa
iki özne bir yüklemdik. yine de eksiktik.
sen bir özne daha dahil ettin cümlemize.
ben düştüm sonra, iki kaldınız.
nasılsa devrik bircümleydik. ne süslü kelimelerdik, ne de bir anlam yüklendik.
geçmiş zamanda başladık yazılmaya, şimdiki zamana yenildik.
biz iki özne bircümleye yetemedik. ikimiz bir olup ta bir yükleme denk gelemedik.
şimdi ayrı hikayelerin ayrı cümlelerinde, ayrı sevdaları taşıyoruz anlam diye.
nesne acı, yüklem ayrılık.
sen ihanete eş anlam, ben kendicümlesinde kaybolmuş gizli özne..