devrik cümle

1 /
anosias anosias
daha çok yazılan metne edebi bir hava kazandırmak istendiğinde kurulan cümledir. bazen de farkında olmadan öylecene kurulur ki, bu tip bilinçsiz kurulanlar başarılı olurken, zorla devrik hale getirilmiş cümleler insanda hazımsızlık hissi yaratır.
subuo subuo
düz yazıda olsun şiirde olsun olayı dramatize etme amaçlı kullanılabilen güzel türkçemizin güzel bir fasilitedir..birbirinden ayrılamaz diğer duygu yoğunluğunu arttırıcı ögeler ise bol bol kelime tekrarı ve üç noktadır..

örneğin bir şiir yazalım hemen..

cümlemiz şu:

dün gece eve geldim, ocağı açık unutmuşum..gaz kokusunu alınca aklıma sen geldin..fasulye yediğin zaman çok kötü kokardı ev.

şiir versiyonu:

dün gece eve geldim, eve geldim dün gece.
açık unutmuşum ocağı...
gaz kokusu, gaz kokusunu alınca
sen geldin aklıma..
çok ama çok kötü kokardı ev
sen fasulye yediğin zaman..
dün gece eve geldim..
unutmuşum ocağı,
açık...
lenineli lenineli
sentaks babında, başat özelliklerden biri olan özne-tümleç-yüklem sıralamasında yüklemin cümlenin sonunda yer almayıp başta yahut ortada bulunmasıyla teşekkül olunan cümlelerdir.

kimi nasir ve şairlerin kaleminde zaman zaman bir biçem halini alıp, bu cümle yapısı herhangi bir anlatım bozukluğu veya söz diziminde bir yanlışlık arz etmez. edebiyat tarihimizde en bilindik devrik cümle üstadı, türkçede sadeleşme hareketlerinin önemli temsilcilerinden nurullah ataç'tır.

nesirde görüldüğü gibi manzum eserlerde de kullanılan devrik cümlelere yeni şiirde özellikle ikinci yeni'de rast geliriz. turgut uyar'dan gayet spesifik bir misal vererek kurtaralım yargımızı destekleyecek:

"ben ne güzel işerim güneşe karşı
arkamda medrese duvarı önümde çarşı"

uyarı: yeni başlayanlar için edebiyat derslerinde çokça söylenir; kurallı cümle kullanmada yeterince ustalaşmadıysan, devrik cümleleri eline yüzüne bulaştırırsın. yazdığının içeriğini adam akıllı kotaramazken, bu biçemle içeriği ayaklar altına alman işten bile değildir. yani; bunu en güzel devrik cümleyle yaparsın.
nott nott
yerine göre anlama güzellik katan, ama cümle yanlış kurulursa rezalete de dönüşebilen sevdiğim cümle yapısı. yalnız çok kullanıldığında, devrik cümle kurmak alışkanlık haline geliyor sanırım.
slowmotion slowmotion
yerinde kullanıldığında anlatıma çok şey katan cümle.

ama fazla okumayan, kurduğu cümleye nasıl devam edeceğini bilemeyen kişilerin sözü kurtarma yoludur.çok kullanıldığınızda insanlar bir daha sizle konuşmak istemeyebilir.

(bkz: kendini sorgulamak)
heidi heidi
başı, kıçı kaçık olandır. anlaşılmaz değil de, anlaşılması azıcık emek isteyen diyelim.

-kontörün var mı
+vardır, bitene kadar, gibilerinden boşver...
1 /