dümen

aqua aqua
eskiden kocaman direksiyonlar şeklindeydi bunlar, uzun kolları olan adam boyunda direksiyonlar. zamanla boyları küçüldü, şimdiki gemiler kalem büyüklüğünde dümen kolları ile idare ediliyor. bundan sonra denizciliğin simgesi olarak yaşamaya devam edecekler.
wondrous wondrous
kimseyi sıkıcı mühendislik konularıyla boğmaya niyetim yok ancak dümenler hakkında gelin eğlenceli bir workshop düzenleyelim, genel kültür edinelim:

dümenler, daha sonraki yıllarda havacılığa da taşınmış gemilerin en klasik manevra sistemlerindendir. waterjet, podlu pervane gibi alternatif manevra sistemlerinden çok daha önce bulunmuş bir sistemdir.

· dümen çeşitlerini en genel olarak,

- asma dümen
- topuklu dümen

olarak ikiye ayırabiliriz. (daha az yaygın farklı çeşitler de olduğunu unutmamak gerekir) asma dümenlerde yalnızca dümen palasının üst kısmından bir şaft gemi bünyesine bağlanırken topuklu dümenlerdeyse dümen palasını alttan destekleyen bir çıkıntı gemi bünyesine dahildir.

· dümen palaları salt düz bir plakadan değil, genelde naca serileri arasından seçilen hidrodinamiğe uygun kesitlerden inşa edilir. bunun sebebi dümen etrafında oluşabilecek girdapları önlemek, daha performanslı bir dümen dizayn edebilmektir.

· dümen şaftının konumu maksimum dönüş açısında en düşük moment oluşacak yerde belirlenir.

· dümenlerin pervanelerden açıklıklarının çok hassas biçimde belirlenmesi gerekir. dümene gelen suyun hızının gemi hızından daha büyük olması dümenin işlerliği için en temel prensiptir. (çift dümenli gemilerde bu şart yoktur.)

· dümenler zannedildiği gibi devasa açılarda dönmezler. maksimum dümen dönüş açısı 35 derece olmakla beraber her dizayn edilen dümene göre bu değer değişir. tecrübelerime göre 31-33 derece arası, dümenler için maksimum dönüş açısıdır. maksimum dönüş açısna çevrilme durumuna yönüne göre "iskele alabanda" veya "sancak alabanda" denir.

· bunu çoğu kimse bilmez ancak dümenler gemi tornistanda (yani geri) giderken çalışmaz.

· dümen iskele veya sancağa kırıldıktan sonra geminin buna uygun hareketi gerçekleştirmesi için hatırı sayılır bir süre geçmesi gerekir. geminin profil alanının büyüklüğü, deplasmanı, hızı bu süreyi etkiler.

· gemi denince akla gelen klasik ahşap dümenlerin modası artık geçmiş, çoğu gemide joystick olayına girilmiştir. zaten kaptan köprüsüne şahin direksiyonu bile konsa kontrolü halleden olay dümen dairesi içindeki steering machine tabir edilen devasa hidrolik cihazlardır.

(bkz: dümen kilitlenmesi)
jkfl jkfl
gemiyi döndüren alet olarak tanınsada aslen gemiyi döndüren sistemin bütünüdür. keza gemiyi asıl döndüren dümen yelpazesidir. dümen ise köprüüstündeki komut verici dümenden başlayarak dümen motorları dümen telleri dümen rodu ve dümen yelpazesinin komple oluşturduğu sistemdir.