nuri demirağ

1 /
chete chete
ismini yurdun dört köşesinde demiryolu yapmasından alan türkiye cumhuriyeti'nin ilk ve en büyük zenginlerinden.

türk hava kurumu'nun almaktan vazgeçtiği 20 küsur uçağı türkiye'nin ilk uçuş okulunu kurmuştur. (bkz: her işte bir hayır vardır)

gök okulu, 15 agustos 1941'de, nuri demirağ'ın "türk'ün yaptığı uçakları elbette türkiye'de yetişen pilotlar uçuracaktır" düşüncesiyle yeşilköy'de kurulmuştur.
ışığım ve gölgem ışığım ve gölgem
son derece önemli bir isim olmasına rağmen nedense oldukça az bilinen önemli şahıslardandır.türkiyenin ilk muhalefet partisini kurmuş olan şahıstır, nuri demirağ türkiyenin cumhuriyet dönemindeki ekonomik hamlelerinin baş mimarıdır,ve şu zamanki sabancı ve koç ile kıyas edilmeyecek bir zenginliğe sahipti. milli gelişmeyi ekonomik gelişmeye vabeste görmüş ve tüm hayatını türkiyenin ekonomik gelişmesine adamıştır ve bir çok fabrikalar kurmuştur aldığı soy ismini ise atatürk ona yurdu demirağlarla ördüğü için bizzat vermiştir.en önemli ve belki de en hazin bir gerçeklik ise nuri demiarağ ın daha henüz o dönemde dünyanın en kaliteli 2.uçaklarını üretip medar-ı iftiharımız olmasıdır ki bunun hazin yönü ise milli şef ismet inönü döneminde thy kurumunca sipariş edilen 30 küsür uçağın daha sonra araya her ne kurt girdiyse
milli şefin emri ile iptal edilmesidir,bu uçak ihaleleri iptal edilince de nuri demirağ büyük bir mali kayıp vermiş ve adeta çökmüştür ve böylece milli bir değerimiz göz göre göre kurutulmuştur.bu olaylardan sonra ismet inönüye cephe alan nuri demirağ türkiyenin ilk muhalafet partisi milli kalkınma partisini kurarak çok partili hayata geçişte anahtar rolü üstlenmiştir,gerçi her ne kadar yapılan seçimlerde yalnızca kendisini milletvekili çıkarmış olsa da t.c. siyasi serüveninde önemli bir rol oynadığı muhakkaktır
misuf misuf
yaptıkları ve yapamadıkları ile türkiye için ne kadar önemli bir kişi olduğunu göstermiş sanayicidir. cumhuriyetin ilk milyonerlerindendir. hem zenginliğinin hem de ileri görüşlülüğünün ve vizyonunun boyutlarını anlamak için yaşamına bakmak gerekir.

cumhuriyetin ilk yıllarında, türk hava kurumu kurulmuştu fakat milli mücadele savaşı vermiş ülke olarak ekonomik durum oldukça kötü durumdaydı. türk hava kurumu da bu ekonomik olumsuzluklar nedeniyle uçak alamamaktaydı. tüm yurtta uçak alımı için bağış kampanyaları düzenlenmekteydi. halktan gelen 3 kuruş-5 kuruş gibi bağışlar yetmemekteydi. dönemin zenginlerinden vehbi koç'un 5.000 türk lirası bağışta bulunması oldukça sansasyonel bir haberdi. türk hava kurumu yetkilileri, nuri demirağ'ın kardeşine, abdurrahman naci demirağ'a gitmişlerdi. abdurrahman naci demirağ türk hava kurumuna tam 50.000 türk lirası bağışlamıştı. bu haber günlerce gazetelerin manşetlerine konu oldu. kardeşinden çok daha zengin olan nuri demirağ'ın türk hava kurumu'na bağışlayacağı miktardı yeni spekülasyon konusu... kimi 250.000, kimi 500.000 türk lirası bağışlayacağını iddia ediyordu. türk hava kurumu'ndan kalabalık bir heyet, bağış için nuri demirağ'ın ofisine gitmişlerdi. nuri demirdağ onlara şunu söyledi:

"ben size bağış yapmayacağım, para vermeyeceğim. ben bu ülkeye uçak fabrikası kurup onu hediye edeceğim..."

ve nuri demirağ dediğini yapar. bugünkü beşiktaş barbaros hayrettin paşa iskelesinin yanına uçak fabrikasını kurar ve tamamen türk mühendis ve işçileri tarafından yapılan ilk yerli uçağı üretir. dikkat edilmesi gereken konu şudur ki, sene 1940'lardır. o dönemde ürettiği nu d 38 tipi uçağı 6 yolcu kapasiteli, saatte 325 km hız yapabilen, 1000 km uçan ve 5000 ft irtifaya çıkabilen bir uçaktı. türkiye'nin 1970 yılında aldığı f 27 tipi uçakların ancak 6000 ft irtifaya çıkması, nuri demirağ'ın ileri görüşlülüğü hakkında biraz ipucu vermektedir. daha fazla kıyaslama yapmak için iki küçük örnek daha versem sanırım fazla olmaz: ilki, istanbul boğazı'na köprü yapılması projesini 1931 yılında teklif etmesi, diğeri de keban barajı projesini 1944 yılında çizmesi. belirtmekte fayda var, birinci köprü 1973 yılında yapıldı, keban barajı'nın yapılmasına ise 1966 yılında başlandı.

sonuçta insan şunu düşünmeden edemiyor: arka arkaya 3 tane nuri demirağ yaşasaydı bu ülkede de yaptıklarını ve yapmak istediklerini aynı kararlılıkla devam ettirseydi, bu ülke şimdi nerelerde olurdu?
rhgy rhgy
yaşadığı zamanda, yaptıklarını çoğu insanın hayal dahi edemediği müstesna şahsiyet. herhalde hayallerini gerçekleştirebilmiş olsaydı, şu an hepimizin hayalleri çok daha farklı olurdu. tarihimizde hayırla yad edilmeyi sonuna kadar hakeden, ismini dahi şu güne kadar bilmediğim için beni utandıran insan.


ayrıca bu şansı kaçıran ülke bunu da kaçırdı: (bkz: ilk türk otomobili) (bkz: devrim)
amele mektebi amele mektebi
kendisini öğrendiğim tanıdığım günden beri yakın tarihimiz hakkında beni derin ve olumsuz düşüncelere iten saygıdeğer şahsiyettir.yakın tarihimiz gerçekten bir muamma.okullarda boşa yıllarca uğraştık, eğer yakın tarihe ilişkin hiç bir fikri yoksa gençlerin ne beklenebilir ki daha.atatürkten sonra bence atılımlara devam etmesi gereken kişi imiş.hep deriz ya "bir mustafa kemal ölür bin mustafa kemal doğar"biz onları doğurduk fakat yaşatmadık.artık en büyük beklentim nuri demirağın hakkının geri iade edilmesi ve en azından birkaç yere isminin verilerek yaşatılmasıdır.yazık ki yazık utancımdan sinirimden sigara üstüne sigara yakıyorum şuan...babalarımızın ,bizim ve evlatlarımızın geleceği nasıl katledilmiş anlıyorum...

nuri demirağ 1886 yılında sivas'ın divriği kasabasında doğdu. bu kasabanın eşrafından mühürdarzade ömer bey'in oğludur, annesinin adı ayşe hanımdır. babasını he... nuridemirag
wondrous wondrous
bugünkü atatürk havalimanı'nın arazileri, nuri demirağ'ın kendi üretimi uçaklarını denediği pisti de (şimdiki 06/24 pisti) barındıran araziydi. akabinde sn. saygıdeğer ismet inönü, nuri demirağ'ın bu arazilerini istimlak etmiş, üzerine şimdiki havalimanı kurulmuştur.

miles & smiles.
misuf misuf
kendisinin türk havacılık sanayiine verdiği önemi bilmeyen yoktur, daha önce uçaklarla ilgili olan kısımlarını yazmıştık zaten.
(bkz: #1416685)

bunların yanında havacılığın uygulama alanlarında da birçok yeniliğe imza atmış, projeler geliştirmiştir.
- bugünkü atatürk havalimanı arazisinde yaptırdığı bilinen pist, kendi döneminde dünyanın en gelişmiş havalimanı olan amsterdam havalimanı pistiyle eşdeğermiş.
- birçok uçuş okulu kurmuş, damadı* dahil birçok pilot yetiştirmiştir. (mehmet kum, türkiye'de yaşayan en yaşlı pilot ünvanına da sahip şu anda. itü uçak mühendisliği 1943 yılı mezunu ayrıca, konudan sapıyorum. sapıyorum saptım)
- her ilde bir havalimanı fikrini türkiye'deki ilk şehir ve köy planları projesi dahilinde 1947'de ortaya atmıştır. bu fikir 1990'lardan sonra rant amaçlı, dağ eteklerine pist kuracak zihniyetlerin ekmeğine yağ sürmüştür. ne yazık ki nuri demirağ, dağ törpüleme fikrini geliştirememiştir, nerden bilsin adam türkiye'nin böyle zihniyetler tarafından yönetileceğini? konudan yine sapıyorum. sapmadım bu sefer.

dediğimi tekrarlıyorum, ne olurdu bir iki tane daha nuri demirağ geçse şu ülkeden?
kendini düşünen hayalperest kendini düşünen hayalperest
"hesaplı hareket ettiğini zanneden ve onunla iftihar eyliyen dar kafalar; kurtulmaya, yükselmeye elverişli hiç bir eser vücuda getiremezler. kurtuluş ve yükselişi, ancak varlığına dayanan ve mülkü milletin gizli kapalı hazinelerini verimli hale getirmesini bilen şahsi menfaatini millet menfaati uğruna feda eden, ruhu idealist, dimağı realist şahsiyetlerde aramalıdır."

nuri demirağ

chp zihniyetinin yok olması için elinden geleni esirgemediği bir başka türk sanayi değeriydi. soyadını atatürk koymuştu, takdir ediyordu onu. o onun yolunda ilerledi, yokluk yıllarında yolcu uçağı iüretti ki, bunu nasıl yaptı 70 sene önce şaşkın şaşkın düşünüyorum. atatürk'ün vefatından sonra chp tarafından -biz kim uçak üretimi kim- denerek önü kesilmiştir. amerikan uçakları tercih edilmiş, uçak fabrikaları batırılmıştır. yahu chp kim milliyetçilik, ulusalcılık kim? diye sorarım.
darthrevan darthrevan
12 mayıs 2010 tarihli sabah gazetesi tarafından 'köprüyü hayal eden adam' adı altında haberi yapılan şahıs.

yazılanları okudukça böyle birinin ismini daha önce neden duymadık diye hayıflanıyorum. yaptıkları, söyledikleri ile atlas silkindi nin esas erkeği hank rearden a benzeyen yüce şahsiyet. ismet inönü den nefret etme sebeplerinden biri

köprüyü hayal eden adam... her gün üstünden geçtiğimiz, hayatımızın vazgeçilmezi haline gelen boğaz köprüsü'nün belki de ilk mimarı o... mimarı diyoruz çünkü istanbul'a köprü... sabah
03 00 03 00
hakkında okuduğum şeyler sayesinde türkiye'nin o zamanlarda yaşadığı durumla ilgili fikir sahibi olmamı sağlayan kişidir. şöyle ki; bir rivayete göre zamanında nuri demirağ boğaza köprü yapılmasıyla ilgili sadece fikir yürütmemiş avrupa'da isim yapmış ünlü mimarlara parayı bastırıp (çizilen proje köprü olunca ve birkaç tane çizdirilince bu meblağın ne kadar olduğunu kestirmek hakikaten zor bir şey. çünkü tek bir köprü projesi bile sıradan işadamlarının altından kalkabileceği bir şey değildir) proje çizdirmiştir. çünkü kendisinin bu köprünün uygulanacağı konusunda hiç şüphesi yoktur. hem atatürk'e de sormuş ve atatürk de bu fikri büyük sevinçle karşılamıştır. yani atatürk de onaylıyorsa bu projenin uygulanmama ihtimali yoktur. neyse efendim nuri demirağ çizdirdiği bu projeler üzerine tekrar kritikler yaptırmış ve en uygun olduğuna inandığını almış kolunun altına ve böyle bir kararı meclisten geçirmek istemiş. ama gelin görün ki atatürk'ün de bu konuda "uygulansın" emrine rağmen bu karar alınmamış. sebebi ise o zamanlar nuri demirağ'ın siyasete atılacağına dair dedikodular çıkmış ve "nuri demirağ böyle bir şey yaparsa önünde kimse duramaz" diye düşünerek bu projeyi uygulamasına, atatürk'e rağmen, izin verilmemiş. neymiş efendim atatürk dahi olsanız türkiye'de gerizekalılara karşı çaresiz düştüğünüz durumlar olabiliyormuş. neymiş efendim türkiye'de ülkesi için çalıştığını iddia edenler kendi kıçlarının rahatı bozulmasın diye, ülkenin 40 yılına dahi mal olsa, ülke aleyhinde kararlar alabiliyormuş.

içses: düşünüyorum da neredeyse doksan yıl olacak bir ülke hiç mi değişmez yahu. taş bile gün içindeki sıcaklık değişiminden çatlıyor bizde tık yok enteresan bir milletiz vesselam.
sailor80 sailor80
kendisinden bağış* talep edildiğinde "ben size bağış yapmayacağım, para vermeyeceğim. ben bu ülkeye uçak fabrikası kurup onu hediye edeceğim..." diyen bu ülkede örnekleri kalmamış büyük şahsiyet.

(*cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan türk hava kurumu ülkenin ekonomik durumu kötü olduğu için yurt genelinde toplanan bağışlarla yurtdışından uçak satın alıyordu.)

nuri demirağ, 1936'da istanbul-beşiktaş'ta dizayn ve prototip çalışmaları yapacak büyük bir atölye ile sivas-divriği'de seri imalat yapacak bir uçak fabrikası ve havacılık okulu kurma girişimde bulundu. selahaddin alan ve alman uzmanlar birlikte 1937 yılında beşiktaş-hayrettin iskelesi'nde sonradan uçak imalat fabrikasına dönüştüreceği etüt atölyesi'ni kurdu. türk hava kurumu, bu fabrikaya ilk olarak 65 adet planör, sonrasında 10 adet başlangıç eğitim uçağı sipariş etti. planörler, 1937-1938 yıllarında tamamlanarak teslim edildi. bu dönemde selahaddin alan'ın eskişehir'de prototipini yaptığı mmw-1 çift kişilik başlangıç uçağı geliştirilerek alan-2 prototipi hazırlandı ve nud-36 rumuzuyla 24 adet imal edildi. 1938 yılında, alman uzmanların yardımıyla, nud-38 rumuzlu, çift motorlu ve madeni gövdeli, 6 kişilik yolcu uçağının dizaynına başlandı. fakat 1939'da thk, sipariş ettiği uçakların imal edilen prototipe uygun olmaması, uçakların akrobasi kabiliyetinin bulunmaması ve zamanında teslimat yapılmaması gerekçeleriyle sözleşmeyi feshetti.nuri demirağ'ın thk'ya açtığı davada bilirkişinin demirağ hakkında olumlu rapor vermesine rağmen mahkeme thk'nın lehinde karar verdi ve bu karar demirağ'ın havacılık konusundaki faaliyetlerine büyük ölçüde sekte vurdu. nuri demirağ çalışmalarına bir süre daha devam etti. ıı.dünya savaşı sırasında fabrikaya westland cysander tipi keşif/irtibat uçaklarının onarım ve yedek parça üretimi verildi. fakat 1943'te fabrika faaliyetlerini durdurdu. demirağ'a ispanya, ırak ve iran'dan gelen teklifler hükümet (ismet inönü) tarafından engellendi. gök okulu kapatıldı. yeşilköy'deki tesisler havaalanı yapılmak üzere istimlak edildi. elde kalan uçaklar ise devredilemeyip hurdacıya satıldı.
cant do a thing with ashes cant do a thing with ashes
polat rönasans oteli'ne yakın ara sokaklardan birine biraz dolaylı bi şekilde adı verilmiştir. "tayyereci nuri sokağı". kurduğu ilk üretim atölyesi, beşiktaş'ta bugün "deniz müzesi'nin" bulunduğu noktadır.

ayrıca bugün ülkenin hala kullanılan demiryollarını kendisi yapmıştır. zenginliğinin boyutlarını o zaman için şöyle anlatayım, türkiye cumhuriyeti'nin hazinesinin 1/10'i kadardır. biraz daha açayım, memleketin 200 milyonu varsa bu adamın 20 milyonu vardı zamanında gibi...
1 /