sanatta kalite

8844455 8844455
sanatın her türünde insanları tartışmaya düşüren olgu...

kanaatimce günümüzde yapılan en büyük hatalardan biri, sanatın kalitesini popülarite ile eşleştirmektir. ancak dünya üzerinde sanata aç olan ve gördüğü herşeyi beğenebilme kapasitesine sahip olan bir çoğunluk olduğu unutulmamalıdır. ve yeni nesile ne sürekli yansıtılırsa, ne popüler gösterilirse onun popülaritesi artmaya da devam edecektir. bunun önünde ancak büyük ve önemli toplumsal değişimler durabilir. ayrıca kaliteli olan ama dinlenmesi, izlenmesi, anlaşılması zor birçok eser vardır. örneğin klasik müziğin düşük popülaritesi de burdan kaynaklanmaktadır. aynı anda en az 4-5 çeşit melodiyi çözümleyip, yorumlayıp, zevk alabilme kapasitesi dinleyici olarak bile olsa belirli bir müzik kapasitesi ve geçmişi gerektirir. bu dinlenmesi kolay olan herşey kalitesizdir manasına gelmez ama dinlenmesi kolay olan şeyin daha popüler olduğu su götürmez bir gerçektir...

şahsımca sanatta kalitenin çıkış noktası orjinalliktir, orjinallik'ten kasıt tarzda, eserde, daha da önemlisi eserin duyguları ve düşünceleri yansıtma anlayışındaki özgünlüktür. bunu yakalamış eserlerde aynı zamanda verilen duygunun etkisi de kalıcı olur. örneğin bir şarkıda hiç kullanılmamış bir enstruman ikilisi müziğe aşina bir kulak tarafından hemen farkedilir, bir resimdeki farklı bir ağaç figürü, ya da daha basitinden farklı bir çizgi bile görebilen bir gözün hemen karşısında parlar, bir şiirde kullanılmış hiç bilinmedik bir benzetme insanın gözlerini yaşartmaya yetebilir... öte yandan özgünlük sadece farklı birşeyler yapmış olmak değildir, ortaya koyduğunuz eser çok farklı olabilir ama insanların duygu ve düşüncelerine hitap ederken hayatla bütünleşmiş olmalıdır... örneğin acıklı bir aşk hikayesini anlatmak istediğiniz şarkı bir oyun havası melodisiyle ancak bir komedi filmi müziği olarak kullanılabilir...*

çok doğru olmamakla baraber bazı genellemeler yapılabilir, örneğin müzikte çok seslilik, değişkenlik, özgünlüğe yaklaşmakta adım atmayı genellikle kolaylaştırır. fakat basit bir melodiyle de özgünlük yakalanabilir, melodiye verilen aksak bir geçiş bile kulaklarda beklenmedik bir etki yaratabilir, ancak bu tarz basit bir orjinalliği keşfetmek daha zordur...

sinema gibi kompleks sanatlarda ise en az özgünlük kadar uyum da kalite için çok önemlidir. çünkü içinde sanatın birçok öğesi bir arada kullanılmaktadır (tiyatro, görsellik, müzik, v.b)... belki sinemada orjinal birşey yapmak (örneğin bir `senaryo) daha kolay görünebilir ama o orjinalliği genele yaymak ve bunu yaparken uyumu yakalamak sanıldığından daha zordur...

sonuçta bu yorumlar bir sanat eleştirmeninden değil, sanatın belli türlerini takip etmeye ve yorumlamaya çalışan bir sanatseverin ağzından çıkmakta ama ben sanatın evrenselliği ve insan ruhuna hitap etmesi açısından her dinleyici/izleyici/okuyucu'nun bu sorgulamayı kendi içinde yapması ve ulaştığı kendi fikirlerini toplumla paylaşması gerektiğini düşünüyorum ve ancak bu şekilde toplumsal bir sanat merakı geliştireceğimizi ve bu merakın getireceği heves ve ortaya çıkan farklı fikirlerin getireceği zevkle hem bireysel, hem de toplumsal olarak sanat kültürümüzü geliştireceğimize inanıyorum...