şelpe

1 /
chete chete
parmakların tele vurulması suretiyle (bağlama) çalma yöntemidir.

çok çok sonraları satriani gibi gitar ustaları bu yöntemi başarıyla kullanmış, gitaristler için yeni yeni tarzlar yaratmışlardır.
golgi aygıtı golgi aygıtı
bağlamayı tezene kullanmadan çalmaktır. sanıldığının aksine sonradan bulunan bi şey değildir, bağlama ilk böyle çalınmaya başlanmıştır. erdal erzincan ve erol parlak bu tekniğin önde gelen isimleridir.
eksiksizuyum eksiksizuyum
aslında bağlamanın sapına parmakla vurup çekme tekniğinin adı değildir. lakin gelin görün ki arif sağ tarafından bir defa böyle söylenince el ile bağlama çalma tekniğinin adı tamamen şelpe oldu çıktı. esas olarak sözkonusu tekniğin adı "pençe"dir. (hayır kung fu değil, bağlamadan bahsediyorum ve geyik yapmıyorum). şelpe ise, elin tekne hizasında tellere vurulması ile çalınmasıdır.

yani sonuçta şelpe sözcüğü artık hepsini kapsadı. adı böyle kaldı.

el ile bağlama çalma tekniği aslen bağlamayla yaşıttır. yani bağlama aslen tezenesiz çalınırmış. tezene ile tanışması 18. yüzyıla uzanır. el ile çalma tekniğinin yeniden gün yüzüne çıkması ise yöresel sanatçıların keşfiyle olmuştur. bu hususta nida tüfekçi'nin çok çabası olduysa da bir türlü neticeye varılamamıştır. esas patlama, hasret gültekin'le olmuştur. peşinden arif sağ, erdal erzincan ve erol parlak çalışmaları gelmiştir. özlem özdil gibi kendi çapında takılanlar da vardır. efsane ismi ramazan güngör'dür. tazelerden barış güney vardır, sağlamdır.

(bkz: bağlama)
tekkisiliksazekibi tekkisiliksazekibi
şelpenin asli tanımı şudur ki; 2 eli bağlama klavyesi üzerinde beraber dokunuşlarla kullanmak ve eli tezene gibi kullanmaksızın bağlamanın kapağı üzerinde tellere elle hükmekmektirki bu ikinci söylediğimiz teknik "pençe" olarakda adlandırılır. yani el, tezene vuruşlarıyla aynı şekilde kullanılırsa şelpe olmaz o yanlızca elle bağlama çalmaktır. aynı zamanda şelpe tekniğinin tanımı ve ismi arif sağa veya bir başkasına ait değil anonimdir. burdanda şu sonuç çıkarki bu tekniğin tanımlanması, gelişimi ve değişiminde adı geçmeyen pek çok bağlama üstadının emeğide mevcuttur. ramazan güngör ve daha sonra arif sağ şelpe tekniğinin temellerini atmışlardır. nida tüfekçide bu konuda profosyonel bir örnek ortaya koyamadıysada öğrencileriyle bu yönde meşkettiği olmuştur. sonrasında hasret gültekin, erdal erzincan ve erol parlak şelpe tekniği adına çok önemli çalışmalar gerçekleştirmişlerdir. özellikle hasret gültekinin pençesi ile erdal erzincanın iki eli klavye üzerinde kullandığı şelpe tekniği türünün en iyi örnekleridir.

şelpe için özel bağlamalarda hazırlanmaktadır. bu bağlamalarda bam teli bulunmamakla beraber 7 değil 6 tel bulunmaktadır. en altta iki adet ince tel ortada 2 adet pirinç tel ve en üstte yine 2 adet ince tel olmak üzere 6 telli bu bağlama şelpe bağlaması olarak adlandırılır. şelpenin pençe kısmında el becerisi ve yetenek çok önemli olup klavye üzerindeki dokunuşlar konusu ise daha ziyade bağlamayı iyi tanımak ve klavyedeki sesleri ezberlemek ile ilişkilidir.
biyolog biyolog
arif sağ,erol parlak,erdal erzincan gibi saz üstadlarının vurgusuyla bağlamayı tek düzelikten kurtaran,bağlamaya nerdeyse "piyano klavyesi" muamelesi yapan icra tekniğidir.
üzerinde biraz çalışmışlığım olan icra tekniği.(örnek olarak youtube yada muadillerinden "efsaneyim-erol parlak" arattır, izle...kulaklarının pası silinsin)
estraven estraven
şelpe kelimesi esasen türkçede yağmur, çamur anlamına gelir.

önceki girilerde bahsi geçen 'el ile bağlama çalma' hadisesinin anadolu'daki asıl ismi 'pençe'dir. elin kullanımı ve kullanılış stili gereği olsa gerek, anadolu insanı bu geleneği bu isimle tanımaktadır. her nasıl olmuşsa, son yıllarda el ile bağlama çalma geleneği 'şelpe' adıyla anılmaya başlamıştır. iki kelime arasındaki ses benzerliği de bu duruma neden olmuş olabilir...*

*bu bilgi, erol parlak'ın şahsi birikimi ve itü tmdk ders notlarından edinilmiştir.
justahumanbeing justahumanbeing
dinlemesi ayrı uygulamaya çalışması ayrı keyifli olan, bağlamanın tellerini okşamak olarak nitelendirebileceğim, erdal erzincan ve arif sağ'ın bağlama metodu adlı kitabından meraklısının uğraşıp öğrenebileceği bir teknik.
1 /