sosyal soğuma

azureel azureel
bugün hacker news'te socialcooling diye bir siteye denk geldim. adresi şu;

www.socialcooling.com

başta sosyal medya olmak üzere, spordan sağlığa, ekonomiden gıdaya her sektörün hatta devletlerin yoğun veri analizi yaptığı, tabir caizse "veri ile dönen" günümüz dünyasında insanlığın davranışlarının nasıl etkilendiğini felsefi açıdan incelemişler. argümanlarını da tamamen kaynaklara dayandırarak, delillendirerek açıklamışlar.

sitedeki metinleri türkçeye çevirdim, "çn" ile de çevirmenin notu kısmında kendi görüşlerimi ve ara bilgilerimi ilettim. farkındalık yaratması dileği ile burada da paylaşmak istiyorum.

"
- nasıl ki petrol küresel ısınmaya yol açıyor ise veri de sosyal soğumaya yol açıyor.

- eğer izlendiğinizi düşünüyorsanız, davranışlarınızı değiştirirsiniz. büyük veri, bu süreci aşırı hızlandırıyor.

- bu durum, sizin risk alma isteğinizi limitleyebilir veya ifade özgürlüğünüzü kullanmanızı engelleyebilir. uzun vadede, bu "soğuma etkileri" tüm toplumu sakinleştiren bir hale gelebilir.

- sistem şöyle çalışıyor;
1. veriniz, binlerce farklı skora dönüştürülüyor.
(çn: yapılan kredi kartı harcaması, sosyal medya paylaşımı, harita konumu tarihçesi, beğenilen tivit veya feysbuk gönderisi, sağlık uygulaması, sesli mesajlarınız, e postalarınız, anlık mesajlaşma yazışmalarınız ve daha birçok şey.)
veri simsarları, sizin verinizi, haklarında daha fazla şey bildikleri insanlar ile kıyaslar. örüntüleri kıyaslayarak, sizin kendi hakkınızda açık etmediğiniz binlerce detayın olasılıklarını tahmin etmeye çalışırlar. aşağıdakiler gerçek örneklerdir;
- din
- tecavüz kurbanı
- diyete hevesli
- bahçıvanlığa meraklı
- çevrim içi arkadaş sayısı
- gerçek arkadaş sayısı
- iq
- siyasi görüş
- kürtaj oldu mu?
- avanaklık
- dışarı yansıttığı cinsel kimliği
- gerçek cinsel kimliği
- seyahat ederken mecmua okuyor mu
- seyahat ederken kitap mı okuyor
- bebek yapmayı planlıyor
- iletişim cihazı tercihi
- ev alma planı mı var
- nevrotik mi
- açıklık
- doğum tarihi
- modayı takip ediyor mu
- ebeveynleri 21 yaşından önce boşanmış
- ekonomik istikrar
- potansiyel mirasçı
- dışa dönük
- anlayışlı
- evini hangi yıl inşa etti
- evde sigara içiyor
- yaşlı bakımına ihtiyacı var
- şeker hastası
- bağımlılığa yatkın
- fiziksel zaafiyet
- silah sahibi
- çocukları evden göndermiş aile
- eğitim durumu
- maraton koşabiliyor
- elvis hayranı

2. insanlar bu dijital itibarlarının, imkanlarını kısıtlayabileceklerini fark etmeye başladılar. üstelik bu algoritmalar genellikle taraflıdır ve kötü veri ile (çn: sadece kötü veri seti ile değil, ayrıca kötü analist eliyle de) hazırlanmıştır. haberlerden alıntılar ile örnekler sunalım;

- eğer verilerinize göre, çok da pozitif bir insan değilseniz, hayalinizdeki işi alamayabilirsiniz.
- eğer kadınsanız, daha yüksek ücret veren iş fırsatlarını daha az görebilirsiniz.
- eğer sosyal medyada kötü arkadaşlara sahipseniz, krediniz için daha fazla ödeme yapmanız gerekebilir.
- tinder'ın algoritmaları, eğer siz çekici değilseniz size çekici insanları göstermeyebilir.
- cambridge analytica, tüm abd vatandaşlarının psikolojik profillerini çıkarttı ve onları oy vermemeye ikna etmek için çalışma yaptı. (çn: ca çalışması ile birçok işlem yapıldı ama genel olarak yapılan nabza göre şerbet vermekti. örneğin trump'a oy vermesi ihtimali olan dindar seçmeni "din elden gidiyor" tarzı gazlama ile sandığa yönlendirdi. hillary'ye oy verecek seçmenlerden üşengeç olanları "seçim garanti yea, hillary kesin kazanıyo, raad olun, sandığa gitmeseniz de olur" diye sandıktan soğuttu. veya hillary'nin şahin politiklarından rahatsız demokratlara "hillary de en az trump kadar kötü, protesto edip sandığa gitmesek ne iyi olur" tarzı soğutma taktikleri uyguladı. başarılı da oldu.)
- eğer aldığınız ürünleri sık sık iade ediyorsanız, bu sizin aleyhinize kullanılabilir.
- sosyal medyada paylaştığınız görseller, vergi incelemesine tabii tutulmanıza yol açabilir.
- sağlık sigorta şirketiniz, sizin hayat tarzınız hakkınızda özel ve şahsi bilgileri tutabilir.

3. insanlar daha iyi skorlar elde edebilmek için davranışlarını değiştiriyor. bunun iyi ve kötü yanları var.

(çn: şahsi olarak ben uzun yıllar kredi kartı kullanmadım, sadece ve sadece nakit ile alışeriş yaptım. anonim olmak iyi güzel de; yalnız bunun şöyle bir yan etkisi oldu; kredi kartına ihtiyacım olduğunda banka bana sadece 1000 tl'lik kart verdi... çünkü hayatımda hiç kredi kartı kullanmadığım için sicilim boştu, yüksek riskliydim. sonra biraz araştırma yapınca, ileride potansiyel olarak ev veya otomobil satın alırken kullanmak üzere kredi skoru elde edebilmek için düzenli kredi kartı kullanıp, düzenli ödemeler yapmak gerektiğini öğrendim. bu sayede kredi kartı kullanmaya başladım, normalde nakit alacağım yemeği, param olmasına rağmen kartla ödemeye başladım. evet, bankam şu an benim ne yeyip ne içtiğimi, nerede vakit geçirdiğimi her şeyimi biliyor. sürüye ben de katıldım.)

- "sosyal soğuma" terimi, itibar puanı bazlı bir ekonomide yaşamanın uzun vadeli olumsuz etkisini tanımlamakta kullanılıyor. bu yan etkiler;

1. konformist bir kültür: siz hiç önünüze gelen bir link'e tıklamaktan çekindiniz mi? site ziyaretinizin kaydedileceği ve sicilinizde kötü gözükebileceğini düşündüğünüz oldu mu? her gün daha çok insan böyle düşünüyor ve kendilerine kişisel sansür uyguluyorlar.

2. riskten kaçınma kültürü: new york'taki doktorlara "puan" verilmeye başlandığında beklenmedik bir sonuçla karşılaşılmış. ilerlemiş kanser vakalarına yardımcı olan doktorlarda, hastaları daha yüksek oranda öldüğü için, düşük puanlar oluşmaya başlamış. ciddi durumu olan hastalara yardımcı olmayan doktorlar ise, tam tersi şekilde yüksek skorla ödüllendirilir olmuş (sadece kolay hastalara baktıkları ve ölüm oranları daha düşük olduğu için). puanlama sistemleri bu şekilde istenmeyen teşviklere yol açabiliyor ve bürokratik avantajlara başvurma baskısı yaratıyor.

3. sosyal katılık (çn: rijitlik): dijital itibar sistemleri imkanlarımızı kısıtlıyor ve adaletsizliğe karşı protestoya katılma isteğimizi azaltıyor. çin'de her yetişkin vatandaş, devlet zoru ile bir "sosyal kredi skoru" alıyor. bu, onların ne kadar uslu durduklarının bir emaresi ve suç geçmişlerine, sosyal medyada söylediklerine, ne satın aldıklarına ve hatta arkadaşlarının puanlarına bağlı olarak belirleniyor. eğer düşük bir skorunuz var ise kamu kuruluşunda işe giremiyor, vize alamıyor, ucuz krediye ulaşamıyor hatta çevrimiçi arkadaşlık sitelerinden kimse ile tanışamıyorsunuz. sosyal baskı, en güçlü ve en göze batmayan kontrol yöntemidir.

- zaafiyetlerimiz haritalandıkça, çok daha şeffaf hale geliyoruz. bu da özsansür uygulamanın ve riskten kaçınmanın yeni normal olduğu bir toplum yaratıyor. evet eskiden de kredi notumuz vardı ama bugünkü ölçek tamamen yeni ve akıl almaz bir otomasyon, entegrasyon ve erişilebilirlik içeriyor.

- büyük felsefi soru: daha "uslu" ama daha az insan mı oluyoruz? gözetlemenin ana iş modeli olduğu bir dünyada "özgür" olmak ne demek?
- büyük ekonomik soru: yaratıcı ekonomimizin altını mı oyuyoruz? yaratıcı bir ekonomide farklı olma cüreti gösteren insanlar en büyük kaynağımızdır.
- büyük toplumsal soru: toplum olarak bizim evrim geçirebilme kabiliyetimizi bu durum etkileyecek mi? dünün toplumsal eşitlik için savaşan azınlıkları (örn: abd'de mlk öncülüğündeki siyahiler) bugün kabul edilmiş haklı davalar olarak norm görülmektedir. peki bugün, yeni "aykırı" azınlık görüşleri bu ortamda yeşerebilir mi?

çözüm nedir?
- bu problemi, küresel ısınma ile kıyaslamalıyız.
- sosyal soğuma göze çarpmaz. sosyal çevremizin kirlenmesi çoğu insan için görünmezdir, tıpkı hava kirliliğinin ilk başlarda görülemediği gibi.
- sosyal soğuma karmaşıktır. politikacılar, bireyler, girişimciler ya da bilim insanları kendi başlarına çözemezler.
- bu konuda toplumsal farkındalık hala çok düşük.
- petrol (çn: fosil yakıtların) yarattığı sorunları gündeme almak 40 yıl sürdü, ve 80 senede ancak bugün olduğumuz yere gelebildik (bkz: paris anlaşması)
- petrol ve küresel ısınma ile ilgili problemler 1900'lerin başında başladı ama farkındalık sıfırdı, 1930'da ilk bilim insanları bu konuda tezler sunmaya başladı, 1950'lerden sonra biraz farkındalık oluştu ve 1972'de roma raporu yayınlandı. 2004'te inconvenient truth filmi çıkmıştı artık farkındalık artıyordu keza reddedenler de. 2015 paris anlaşması ile sonunda bir şeyler yapmaya başladık diyebiliyoruz. 2036'da dünya ısısı +2 derece santigrat artmış olacak ve 2050'de nerede olacağımızı bilemiyoruz.
- veri ile sosyal soğuma arasındaki ilişki 1950'lerde başladı, 1975'te faucault bu konuda ilk teorileri ortaya attı, 1995'de gilles deleuze'in "arzu" kavramı ile ilgili ifadeleri not edilmelidir (çn: deleuze ile ilgili kısımları doğru aktaramamış olabilirim, bilenler düzeltmelerini iletirse sevinirim). 2013'te edward snowden'in abd'nin nsa eliyle yaptığı casusluk faaliyetlerini açık ettikten sonra biraz farkındalık oluşmaya başladı. ama hala toplum büyük ölçüde konunun farkında değil. (çn: daha geçen gün bizzat burada "laptop kamerasını bantlayan insan" hakkında yazdıklarıma göz atabilirsiniz (bkz: #18072136 ). keza aynı konuda dalga geçenler de var. ülkedeki en teknolojik okuryazar insan profili arasında yer alan sözlük üyeleri olarak bizlerin bile farkındalığı, bu konuda beklenen seviyede değil diye düşünüyorum).

- önümüzdeki 10 yılda, daha olgunlaşmış ve incelikli bir veri ve mahremiyet algısı yaymamız gerekiyor.

- veri yeni altın değil, veri yeni petroldür. ve sosyal çevremize zarar veriyor.

- "kusursuz olma" baskısı arttıkça, esas mahremiyetin ne olduğunu anlayacağız.
- mahremiyet, kusurlu olma hakkıdır.
- hala affedebilir veya unutabilir miyiz?
- algoritmalar her hareketimizi yargılarken, hata yapma hakkımızı korumalıyız.
- her şey büyük veri olarak hatırlandığında, hatalarımızın unutulması hakkına sahip olmalıyız.
- veri ile işleyen günümüz dünyasında, mahremiyet insan olma hakkıdır.
"

kaynaklar için siteyi ziyaret edebilirsiniz.

www.socialcooling.com
8
sychtianarch sychtianarch
doğu medeniyeti ile batı medeniyeti arasında çok keskin bir ayrım var. doğu'da utanma duygusu, batı'da vicdan duygusu ağır basıyor. sosyal ilişkileri düzenleyen başlıca duygular. antropoloji ne kadar billimdir tartışılır, sadece karşılaştırmalı , indirgemeci, veya kendi özelinde değerlendirme yapmak her durumda bizi yanlış yönlendirebilir. olabildiğince objektif değerlendirme yaptığımı düşünerek türkiye özelinde değişim süreci daha sancılı olacak. üzerine bonus olarak mahalle baskısı ve ölçüsüz adalet sistemi ile sindirilmek sözkonusu.

şunun şurasında post truth çağında yaşıyoruz, göreceli olarak türkiye, 90'lardan daha kötü durumda. dünyada popülist lümpen liderler belli bir paniğin sonucu iktidardalar. bizim payımıza düşen şahısın refleksleri ortada. trump'ın hala iktidar olma şansı yüksek. toplum içindeki bölünmeler sonucu her kesimin farklı gerçeği ve beğenisi var. şu durumda sosyal medya, yankı odası olarak belirtiliyor. bu durumda özgür irade, ifade özgürlüğü, seçme ve seçilme hakkı gibi kavramların içi boşaltılmış durumda.

biz kendimizi irade sahibi zannederken -ki hiçbir zaman olmadık- aslında veri ve algı bombardımanına göre yöneliyoruz. bu nedenle ait hissetiğimiz gruplar haricindeki gerçekleri yok sayma eğilimindeyiz. bu kişisel kısıtlamalardan farklı olarak bizi ayrıca birlikte yaşama istenci noktasında bütünde ayırıyor.

bence sosyal medya ve internet teknolojileri beyin evrimimiz ile paralel gelişmedi. kavram ve kelimelerin anlamları çarpıtıldığı için doğru düzgün düşünemiyoruz. farklı gerçekler, farklı sesler bizde türlü panik duygusu, tahammülsüzlük yaratıyor. bu nedenle ideolojilerden bağımsız olarak halim salim karakter profilleri yerine lümpen, aymaz, popülist, endokrin sisteminize olumlu yada olumsuz saldıran "sözde" hazır cevap liderleri kurtarıcı olarak görüyoruz.

zuckerberg hıyarı bu bölünmelerden şikayetçi olduğu için facebook izerinde yeni algoritmalar üzerinde çalışacaklarını söylüyor. işin teknik kısmına çok yabancı olduğumdan yorum yapamıyorum fakat ipin ucu kaçtı. amerika'nın özelinde silikon vadisi wallstreet, ordu ve devlet kadar güçlü bir güç merkezi. eskiden abd'de triumvirate olarak tabir edilen bir güç paylaşımı vardı, dengeyi yüksek mahkeme sağlıyordu. oysa trump, facebook sayesinde seçimleri kazandı denilebilir, başa geçen trump anayasa mahkemesi üyelerini değiştirmek için elinde geleni yapıyor. daha geçen gün vergi borcundan dolayı iflas ettiği trump'ın kendi taraftarları arasındaki imajını merak ediyorum. post truth diyoruz ya; trump'a oy veren çomar kitlesi arasında bu, ne derece etkili olacak. zira adam işini bilen patrondu ve amerika'yı yine büyük yapacaktı. trump eğer abd'de (çin kökenli) tiktok'u yasaklamaktan bahsediyorsa seçim öncesi silikon vadisine göz kırpıyor demektir.


(bkz: dataizm)
(bkz: posthümanizm)


#17913993
#18072164
#17965858
polia polia
sosyal medya, sosyal mesafe ve pandemi karışımıyla ortaya çıkan bir davranış modeli gibi gelen şey kulağa!
hepimiz yaşıyoruzdur her yerde her an kesin.
aşmış adamı aşan adam aşmış adamı aşan adam
kitlesel kişilik bölünmesine ya da bir 'tüm kurumlarıyla ihdas, kitlesel vitrinlik alternatif kişilikler evreni.' oluşturulmasına da neden olabilecek interaktif örüntünün sonucu. interneti ilk kullanmaya başladığımda mahremiyetimle ilgili o kadar endişeliydim ki e-posta hesabı alırken bile verdiğim tek doğru bilgi, ad soyad bilgisi olurdu. kişisel mahremiyeti koruyarak 21. yüzyılı yaşamanın çetrefilini fark ettikten sonra salıverdim. veri ile ilgilenen organizasyonlar, aşırı derecede katı bürokratik yöntemlere bağlı, mekanik, titiz ve paranoyaktır. hakkında veri topladığı kaynaktan alamadığı verileri tali kaynaklardan alabilmek için daha saldırgan, daha hırslıca ve daha küstahça yollara başvurur. bu, genellikle hedeflemedikleri yeni başlıklara yol açar. ben bireysel olarak biraz da meydan okuyucu ve çatışmacı kişiliğimin katkılarıyla big datanın üzerine üzerine verilerimi atıyorum. yapabilirsem kredi kartıyla kokain bile alırım. ben atmazsam nasılsa tali kanallardan benim bile sahip olmadığım verileri işleyecekler. evet bilgi büyük bir güç ve biz bireyler olarak ona erişmede ve işlemede veri işleyen organizasyonlar gibi kurumsallık, donanım ve yetenek sahibi değiliz. ve savunmasız görünüyoruz. elimizdeki en büyük güç, bizi labratuvar faresi gibi gözetleyen organizasyona labratuvar habitatı muamelesi yapmak. saklanan taraf, korkan taraftır. onu deliğinde gözlerken seni gözlediğini ve hakkında her şeyi bildiğini düşünmesine izin ver... intihar etmeyi düşünmeyen biri bombayı elindeyken patlatmaz. big data sadece analog olarak elde patlayacak bir bomba ve bu bombaya ve patlatacak yeteneğe sahip olanlar, kaybedeceği çok şeyi olanlar. bu yüzden yakın zamanda tüm ahlak ve adalet anlayışını ve akla gelebilecek tüm sınırları kökünden sarkacak. ondan korunmak için harcayacağınız enerjiyi onu kullanmak için harcayın. bu tercihin dayattığı düsturu da aklınızdan çıkarmayın. "gördüklerin dahil hiçbir şeye inanma, bulamayacağın halde bilmeyi ara"