tardiv diskinezi

stars giggle meh every nite stars giggle meh every nite
antipsikotik ya da trankilizan(yatıştırıcı veya bendeki adıyla yamultucu) kullananların başının belası olabilecek yan etki.tehlikelidir çünkü kalıcı olabilir.

arkadaşlarınızla dışarıda otururken birden gelen kasılma sonucu (sigara dumanı,fazla muhabbet,müzik tetikleyisi olabiliyor)
apar topar acile yetiştirilmek zorunda kalabilirsiniz.

çene ve boyun bölgesinde kasılmalar,istemsiz hareketlerle başlar ve de inanılmaz bir boyuta ulaşır huzursuzluğu.

buna en iyi örnek akıl oyunlarında john nash'in tiki olabilir.yürüken kafasını bi yana doğru yatırması olabilir.tabi bunlar benim yorumum.sonuçta bu insan da şizofreni teşhisiyle birçok antipsikotik kullanmıştır.

bu yan etkiyi kırmanın en iyi yolu ise yanında akineton kullanmaktır.ya da ani gelen bir kasılmaysa en yakın hastanede akineton iğnesi olmak.
gxix gxix
antipsikotiklerin diğer ekstrapiramidal yan etkilerine göre daha geç ortaya çıkar. ilaç kullanılmaya başlandıktan aylar-yıllar sonra görülür tardiv diskinezi. ancak yine diğer ekstrapiramidal yan etkiler gibi antikolinerjiklerle tedavi edilmez. aksine kolinerjikler kullanılır.

soru: ekstrapiramidal yan etkileri neden antikolinerjiklerle tedavi ediyoruz?

cevap: olayı şizofreniden ele alalım. (tabi şizofreniye başlamadan önce beyinde dopaminerjik ve kolinerjik sistemin belli bir denge üzerinde durduğunu, bu ikisinden birindeki artışın diğerini görece azalttığını, keza birindeki azalmanın ise ötekini görece arttırdığını bilmek gerekiyor). şizofrenide asıl problem kabaca dopamin artışıdır, biz ise bunu tedavi edebilmek için dopamin reseptörlerini bloke eden bu antipsikotikleri veriyoruz. haliyle dopaminerjik sistem baskılanmış oluyor ve nihayetinde görece kolinerjik sistem aktivasyonu artmış, yani dopaminerjik ve kolinerjik sistem arasındaki denge yok olmuş oluyor. bunu düzeltmek için yapabileceğimiz 2 şey var: 1) hastadaki dopamin seviyesini arttırmak 2) hastadaki asetilkolin seviyesini azaltmak.

1. yolu deneyemeyiz zira hastanın asıl problemi zaten dopamin artışı. o halde 2. şıkka dönüyoruz ve beyinde kolinerjik sistemi baskılayabilen santral antikolinerjiklere yöneliyoruz. misal biperiden (nam-ı diğer akineton), orfenadril, benztropin, vb..

gelgelelim tardiv diskinezi'yi santral antikolinerjiklerle (yani kolinerjik sistemi baskılayıp, görece dopaminerjik sistemi aktive eden ilaçlarla) tedavi edemeyiz. çünkü aylar boyu antipsikotik tedavisi alan hastanın dopamin reseptörleri (ki bizim durumumuzda d2) şiddetli blokaj altında oldukları için up-regülasyona uğramışlardır ve zaten tardiv diskinezi'nin temel sebebi de bu dopamin reseptör up-regülasyonudur. yani tardiv diskinezi, diğer ekstrapiramidal yan etkilerin aksine kolinerjikler ile tedavi edilir.

bu arada aklıma gelmişken "ekstrapiramidal yan etki nedir?" diye soran hevesli bir tıp öğrencisiyseniz onu da yazayım: ekstrapiramidal yan etki, dopamin reseptör blokajı sonucu ortaya çıkan yan etkidir. distoni (belirli bir kas grubunun spazmı), parkinsonizm (adı üstünde), akatizi (aşırı hareketlilik) ve perioral tremor (rabbit sendromu da denir, ağız etrafındaki titremedir). işte bu yan etkiler (yani tardiv diskinezi haricindeki ekstrapiramidal yan etkiler) santral antikolinerjikler ile tedavi edilirler. ayrıca tus çalışanlara hediyem olsun: bu yan etkilerin oluşma sırası dahi sorulur (ilk olarak distoni, en son tardiv diskinezi).

evet farma çalışıyorum.