uzay

1 /
morkara morkara
tudem yayınları tarafından "fantastik saydam sayfalarla uzay" ismiyle türkçeye kazandırılmış, dorling kindersley yayınevinin dk revealed serisinden bir kitap. yazarı alex barnett. orijinal adı: dk revealed: space
içinde saydam sayfalar üzerine basılmış değişik çizimler ve fotoğraflar bulunmakta
erotomania erotomania
o kadar büyük ve büyüleyiciki... bir yıldıza dalıp giderken milyonlarcasının sizi seyrettiğini unutuyorsunuz. hayali şeyler bir yana, öleceğimi dahi bilsem gitmek istediğim tek yer. atsınlar beni boşluğa...
ulysses i anlamadım ulysses i anlamadım
einstein'in sonsuzluğundan emin olamadığıdır.

aslında vurguyu uzaya değil de aptallığa yapımıştır. şöyle demiştir einstein; "iki şey sonsuzdur:biri uzay, diğeri aptallık. yalnız, birincisinden o kadar da emin değilim."
ali kamber ali kamber
bu uzay denen şey yeterince boşsa eğer, uzaydaki bir cismi kütlesini azaltmadan nasıl soğuturuz? bugün de bu takıldı aklıma.

demek istediğim şu: uzaya uydular, keşif araçları falan gönderiyoruz. bunların içinde hep elektrik üreten ve tüketen aletler var; yani içlerinde sürekli belli bir yapılıyor (fizikteki anlamıyla). öyleyse sürekli ısı üretiliyor olmalı. bu ısıyı bu aletlerden nasıl uzaklaştırırız? ortalıkta ısıyı alıp uzaklara taşıyacak hava, toprak, su olmadığına göre, o kadar kolay olmamalı.

her madde gibi aletimiz de radyasyonla bir miktar ısı kaybedecektir elbet. fakat bu kayıp yeterli olsaydı bilgisayarlarımız hiç ısınmazdı. başka bir şey düşünmek gerek. (burayı çok pis sallamışım. ek 2'ye bakınız.)

gerçekçi bir seçenek soğutucu bir akışkanı sistemde dolaştırıp sonra uzaya bırakmak olabilir. fakat sonsuz miktarda soğutucu taşıyamayacağımıza göre eninde sonunda soğutucumuz bitecektir ve ısınma problemi yeniden ortaya çıkacaktır.

pekiyi başka ne olabilir? anlayabildiğim kadarıyla kütle kaybetmeden bu işi yapmanın bir yolu yok. tabii bu aletlerin kütlelerinin pratikte yeterince büyük olduğu ve işletim süreleri boyunca asla sorun çıkaracak kadar ısınmadıkları söylenebilir. ama bu soruma bir düşünce deneyi olarak yaklaşılmasını engellemiyor.

ek: sorumu uzay yürüyüşü yapan astronotlar için de tekrarlayabiliriz. boş uzayda gezinen bir astronot vücut ısısını nasıl sabit tutar?

ek 2: sorumun cevabı benim "olmaz!" diye kestirip attığım kızıl ötesi ışınımda (radyasyonda) yatıyormuş:

" "the excess heat is removed by this very efficient liquid heat-exchange system," said ungar. "then we send the energy to radiators to reject that heat into space." but water circulated in pipes outside the space station would quickly freeze. to make this fluid-based system work, waste heat is exchanged a second time to another loop containing ammonia in place of water. ammonia freezes at -107 degrees f (-77 c) at standard atmospheric pressure. the heated ammonia circulates through huge radiators located on the exterior of the space station, releasing the heat as infrared radiation and cooling as it flows."
staying cool on the ıss ın a strange new world where hot air doesn't rise and heat doesn't conduct, the ınternational space station's thermal control systems maintain a de... nasa

dünyada her şey kızıl ötesi ışınım yaydığı için bu şekilde ne kadar ısı kaybedilebileceğini anlamak zormuş meğer. ışıksız ve maddesiz bir uzayda bir anda donmanıza yetecek hızda ışıyabiliyormuşsunuz. konu uzay olunca her şey pek bir garip.

not 1: cevaba ulaşmadaki yardımları için misuf'a teşekkürler.
not 2: uzaydaki astronotun ısısının nasıl sabit tutulduğu meselsi hâlâ gizemini koruyor.
1 /