ziya hurşit

eskiunited eskiunited
lazistan (rize) eski milletvekili. izmir suikastini planlayanlardan biri olduğu için 1926'da istiklal mahkemesinde yargılanarak idam edildi. kendisi gibi kader arkadaşları da aynı sonla karşılaştılar: (bkz: gürcü yusuf), (bkz: çopur hilmi), (bkz: ayıcı arif), (bkz: ismail canpolat), (bkz: cavit bey), (bkz: şükrü bey), (bkz: laz ismail).

soyut'un uyarısı üzerine ek: bunların arasında unutulmaması gereken doktor nazım da var.
ender gelişen ataklar ender gelişen ataklar
kimi kesime göre idamına gösterilen sebep gerçeği yansıtmıyor. ziya hurşit'in atatürk'e bunu yapması için hiçbir mantıklı sebep olmadığını söyleyenler çoktur, hatta hakan günday'da bunlardan biridir. suikaste mantıklı açıklama bende bulamadım. sadece fikir ayrılığından diye bir açıklama buldum.

bir diğer görüş işe ziya hurşit'in atatürk'e inanılmaz bağından dolayı böyle bir girişimde bulunması. ona göre eğer atatürk bir suikaste kurban giderse daha da unutulmaz ve her dediği daha da önemli olacaktı.

idamının fotoğrafı da rize fotoğraf arşivcisi fatih sultan kar'ın evvel zaman içinde rize albümünde yer almıştır. görmek isteyene:



dünyarüyaiçinderüyadır dünyarüyaiçinderüyadır
hakan günday' ın ziyan isimli kitabında tanıdığım ve tanıdığım kadarıyla dahilik ve delilik arasında bir yerlerde yaşamış ve en sonunda idam edilmiş, hiçbir zaman normal bir mebus olamamıştır.
hakan günday' ın amcası olması da ilginçtir. öyle ilginç bir zekaya, ancak böyle yeğen yakışır diyorum.
ofansif sol bek ofansif sol bek
1926 yılının haziran ayında,dönemin cumhurbaşkanı mustafa kemal paşa'ya suikast teşebbüsünde bulunduğu iddiasıyla idam edilenlerden birisi.mahkemede bu suçlamayı kabul etmiş,ancak yargılandığı diğer suç olan hükümeti devirmeye teşebbüs iddiasını ise reddetmiştir.sonuçta bu durum idamını önleyememiştir.

1892'de,günümüzde rize'nin bir ilçesi olan hemşin'de dünyaya gelmiştir.trabzon'daki ilk ve orta öğrenimden sonra almanya'nın danzig kentine gidip burada gemi inşaatı ve telsiz eğitimi aldı.bir süre eskişehir'de almanca öğretmenliği yaptı.erzurum kongresi'ne erzurum delegesi olarak katıldı.siyasi kariyeri burada başlayan ziya hurşit,1. tbmm'de lazistan mebusu olarak görev aldı.ağabeyi faik bey de bu sürede sivas valisi oldu.1920-23 döneminde tbmm'de ikinci grup olarak adlandırılan ve mustafa kemal'e muhalif olan milletvekilleri içinde yer aldı.1923'teki ikinci tbmm'ye ise aday gösterilmedi.böylece siyasi hayatını sonlandıran ziya hurşit,ağabeyi olan ordu milletvekili faik bey ve kardeşi fazıl bey'in de yardımıyla ticarete atıldı.ancak burada istediğini bulamadı ve bir süre sonra iflas etti.1924 yılında siyasete geri dönen ziya hurşit,cumhuriyet halk fırkası'na alternatif olarak kurulan kazım karabekir paşa başkanlığındaki terakkiperver cumhuriyet fırkası içinde yer aldı.partinin karadeniz'deki teşkilatlanması içinde çalıştıysa da bundan da bir sonuç alamadı.zira,tcf şeyh sait isyanı'nın hemen ardından kapatıldı.partinin kapatılmasından bir yıl sonra,1926 yılının haziran ayında izmir'e gelmesi planlanan dönemin cumhurbaşkanı mustafa kemal paşa'ya suikast planladığı iddiasıyla şevki adında bir motorcu tarafından ihbar edildi ve izmir'de göz altına alındı.yapılan yargılama sonucunda suikast planını kabul etti ve 13 temmuz 1926'yı 14 temmuz 1926'ya bağlayan saatlerde,izmir'de idam edildi.

ziya hurşit neden böyle bir işe girişti,hala bir sır.ancak söylenen o ki eski ittihat ve terakki mensupları yeniden iktidarı ele geçirmek niyetindeydiler.bu yüzden de mustafa kemal ve çevresi ile aralarında çetin bir mücadele vardı.bunun sonucunda ziya hurşit ve arkadaşlarının suikaste giriştiği söylenir.ancak,söylenen bir başka sav da suikast girişimi sebebiyle idam edilenlerin birçoğunun haksız yere idam edildiğidir.bunun sebebi olarak da eski ittihat ve terakkicileri bastırmak düşüncesi gösterilir.ancak,o dönem ziya hurşit ve arkadaşlarına en büyük desteği veren kişi de ittihat ve terakki'nin sıkı bir muhalifi olan rıza nur'dur.hürriyet ve itilaf fırkası ileri gelenlerinden biri olan ve daha sonraları kurtuluş savaşı'na katılarak sinop milletvekilliği ve milli eğitim bakanlığı yapan rıza nur,ziya hurşit ve arkadaşlarını hürriyet kahramanı ve şehit olarak gördüğünü anlatan bir şiir kaleme almıştır.