adalet partisi

sdf824 sdf824
27 mayıs 1960 ihtilalinden sonra kurulan siyasi partilerden biri.11 şubat 1961 de ankara da emekli orgeneral ragıp gümüşpala ve arkadaşları tarafından kuruldu.1961 seçimlerinde millet meclisine 158 üye ile girdi.aynı seçimlerde çoğunluk sisteminin uygulandığı cumhuriyet senatosundaki 150 üyeliğin 70 ini aldı.meclisin toplanmasıyla chp ile koalisyon kurdu.
kasım 1964 te partinin başına süleyman demirel geçti.1965 teki seçimlerde %50 nin üzerinde oy alan adalet partisi 1969 yılına kadar iktidarda kaldı.1969 daki seçimlerde ise oyların %46 sını alarak 250 nin üzerinde milletvekili çıkardı.
1970 yılı şubat ayı bütçe görüşmelerinde bazı vekiller ve senatörler bütçeye red oyu vererek hükümeti düşürdüler.partiden ayrılan 41 kişi demokratik partiyi kurdu.
adalet partisi 12 mart 1971 deverilen muhtıra üzerine hükümeti bıraktı.kendilerinden sonraki 4 hükümete bakan vererek katıldılar.
1965 ten 12 eylül 1980 darbesine kadar demirel in başkanlığında 6 kere hükümet kuran adalet partisi 16 ekim 1981 tarihindemgk tarafından diğer partilerle birlikte kapatıldı.
liselle liselle
ragıp gümüşpala tarafından kurulan, ama tarihe en büyük "katkı"larını demirel genel başkanlığı döneminde yapmış, merkez sağ partidir. teknik olarak 4 kez (1965-1971 aralığında 3, 1979-1980 aralığında 1 hükümet olmak üzere) tek başına iktidar olmuştur; bunlardan sonuncusu 1979-1980 arasındaki hükümet teknik olarak sadece adalet partisi tarafından kurulmuştur, ama kerhen mc (milliyetçi cephe) olarak bilinir çünkü msp ve mhp dışarıdan destek vermektedir.

demokrat partiyle arasındaki bağa gelince, aslında celal bayar korkusundan ziyade, ordu/asker korkusundan adalet partisi %50'ye yakın oyla iktidardayken bile demokrat partililerin siyasi haklarının iadesini sağlayamadı. kısmi haklar verilmesine ancak cesaret edebildi; hatta bunun üzerine de eski dplilerin hak iadesi beklentisiyle adalet partisinde yer alan bir grup (bkz: 41ler hareketi) demirel sözünü tutup hak iadesini sağlayamayınca 1970 bütçe oylamalarında demirel hükümetini düşürdüler, adalet partisinden ayrılıp demokratik partiyi kurdular(bkz: ferruh bozbeyli), (bkz: faruk sükan)

celal bayar'la demirel'in arası da pek kötü değildir; özellikle 73 seçimleriyle ecevit iktidara geldikten sonra, milliyetçi cephe adı altında birleşip demirel liderliğinde "komünizmin kökünü kazıma" fikrinin mimarlarından biri de bayar'dır zaten.

tabanda muhafazakar, tavanda laik oluşuna gelince, yine teknik olarak, aynı şeyi türk siyasi tarihinin neredeyse tüm legal siyasal partileri için söylemek mümkün. amerika'da da muhafazakar parti var ama sapına kadar laikler. adalet partisinde laiklikten ziyade, orduyla ilişkilerinde geliştirdiği söyleme bakmakta yarar var muhtemelen.

edit: imla