alevi

16 /
metalurjika metalurjika
2 üç tane çürük elma yüzünden alevi olmayan müslümanlara bok attığı ileri sürülen ancak yavuz tarafından 40.000'i kılıçtan geçirilip kuyulara atılan, çorum'da fırınlarda yakılan, maraş'ta çocukları bile eziyet çektirilerek öldürülen, dersim'de öldürülen-asılan- yurtlarından sürülen, gazi mahallesinde otomatik silahlarla taranan, sivas'ta canlı canlı yakılan, olmadık zamanlarda evlerinin kapılarına işaretler konulan mezhep mensuplarıdır.

cem çıkışı katliam yapan herhangi bir alevi'ye rastlanmazken cuma çıkışı toplanıp insan öldüren bunca sünni varken 2-3 çürük elma'ya; yobaz, dinci, faşistlere bok atarlar evet. 10 milyonlarca alevi ayaklanıp çürük elmalara rağmen sizi katletmediyse bu "daha iyi, daha dürüst, daha doğru, daha temiz" olduklarındandır. her şeyin bir sınırı var. hoşgörü de bir yere kadar.
air france air france
kendilerine yapılmış onca zulüme rağmen "3-5 kendini bilmez öfkeli genç işte genelleme kardeşim sanki nolmuş" tarzı abuk subuk şeyler ileri sürülerek tümden eleştirilmiş kesim. mantığına kurban olsunlar senin. bu memlekette sadece çocuk yapmak için değil, birçok şey için ehliyet şartı olmalı. buna toplu mecralara görüş bildirmek de dahil.
bibakıpçıkıcam bibakıpçıkıcam
taşınacağım semtte var mı, yok mu diye özellikle baktığım insanlar bütünüdür.
sünni bir insan evladı olarak, 25 yıllık ömrümde tanıdığım, saygı duyduğum ve anlaşabildiğim tüm "düzgün" insanlar aleviler olmuştur. buna başta 10 yıllık dostum ve onun evinde günlerce yatıp kalktığım, aynı tabaktan yemek yediğim, yeri geldiğinde elime harçlık vermiş ailesi, sevdiğim diğer arkadaşlarım, kendi şehrimde hala görüştüğüm komşularım da dahil.
istanbul'a taşındığımdan beri büyük bir kültür şoku yaşadığımdan mütevellit, içinde bulunduğum bu yobaz, gelişmemiş, dar bakışlı insan kitlesinden biraz olsun uzaklaşıp, daha "normal" insanlarla bir arada yaşayabilmek için şu günlerde mümkünse alevilerin çoğunlukta olduğu bir yer arıyorum.
kindovav kindovav
israrla ve belki bilerek şiiler ile karıştırılan inancın inananı insan. i̇randaki kolu ehli haklardır ve bugün türkiyede yaşayan alevilerin bile bildiklerinden çok farklı, çok derin, batini bir inanç sistemidir. i̇badet şekillerinin kesinlikle şamanizm ile alakası yoktur kimse bilmez ama evrenseldir. sırdır.
1
kuba gibiyim kendi kendime yeti kuba gibiyim kendi kendime yeti
her şeyi anlarım da, bir alevinin anti kemalist olmasını anlayamam. ya seyit rıza'nın öz torunu olman gerekir, ya da sabiha gökçen'in attığı bomba sehven dedenin kerpiç evine düşmüş olması gerekir ki, anlayabileyim. aslında bu ihtimaller bile yetersiz kalıyor. üstelik bir kadın olarak böyle olanlar var. gerçekten tuhaf. acaba diyorum, şeriat mı gelseydi bir süre, yavuz kırk bin değil de yüz bin kelle mi alsaydı, daha ne olması gerekiyordu gaziye minnettar kalabilmeniz için, anlamıyorum.
yurtsever kemalist alevileri tenzih ederim.
7
gayfe gayfe
benim en yakın arkadaş olur.

ark:ben de biliyom dua, bize din dersinde zorla öğrettiler.
ben:ne biliyon
ark: elhemi biliyom mesela
ben: ahaaha söyle bakayım , ne biliyon
ark:elhem işte kızım, geçirmedi bir de yavşak o kadar da ezberledik
ben: elham o elham geçirmez tabi hhaha

başka gün

ark: annemin arkadaşları tereviye gitmiş
ben:neye gitmiş
ark:terevi
ben:kızım teravih o, bilerek mi yapıyorsun ahah
ark:kızım terevi işte ya, kıldım ben bir kere yarım saat sürüyor
ben:ya dur sana bir karikatür göstercem, ahah
ark:puhahaha kız altıma kaçırdım manyak

acarabi acarabi
anadolu topraklarının asli ve yerleşik yaşayanları olmalarına rağmen osmanlı hanedanınca sistematik bir şekilde düzenli olarak azaltılmaya çalışılan mezhep mensupları.
bunun yüzünden ara ara çıkardıkları alevi isyanları genellikle kanlı ve bir çok cana mal olacak şekilde bastırılmış olduğundan, ellerinden geldiğince kendilerini içinde yaşadıkları topraklarda toplumun genelinden soyutlama yoluna gitmişlerdir.
belli edilmemeye çalışılmasına rağmen, içinde yaşadığımız yüzyılda dahi hala aleviler toplumdan dışlanmak ve ötekileştirilmek için çeşitli manevi ve siyasi baskılara maruz bırakılmaktadırlar.
notos: alevi değilim.
anabacı vokke anabacı vokke
heterodoks bir inanç biçimi. şiilikle sık sık karıştırılır ama iran'daki şeriatı çıkartan şiilikle uzaktan yakından alakası yoktur. şiilik de ne kadar batıni de olsa daha kitabi bir ekoldür. aleviliğin pek kitabı da olmamıştır açıkçası. türklerin orta asya'dan getirdiği şamanist ritüellerden de izler taşır, kürt alevilerde de kürtlerin islam öncesi inançlarından izler de... genelde yaşadıkları yerlerin hristiyan adetlerinden ve azizlerinden de etkilenmiştir. misal dersim'deki duzgun bava muhtemelen heretik bir ermeniydi. hikayesinde anlatılan hac ziyareti de muhtemelen mekke değil hristiyanların anadolu'daki kutsal yerlerinden birisiydi.

mesele alevi ya da alevi karşıtı olmaktan öte bir şey artık. bizim tarih kitaplarından bilimsel ve objektif bir tarih anlayışı çıkmayacağının ıspatı şu entri. bakın sorun bilgi değil yöntem sorunu. kavramları doğru opere etme sorunu:




aleviler osmanlı'ya çok ciddi başkaldırılara girişti, bu doğru. ebussud ve imadi efendilerin fetvalarıyla katlivacip de oldular, bu da doğru. ama meseleyi kabaca böyle koymak hiçbir şeyi açıklamıyor. siz bir nedensellik çerçevesinde ve kavramları yerli yerine oturtarak hiçbir şeyi açıklamıyorsunuz. sadece "osmanlı'ya isyan ettiler imadi de fetvayı verdi" diye bir şey söyleyip, insanlardan pozisyon almasını bekliyorsunuz. kardeşim ben ne bileyim, belki de osmanlı çok isyan edilesi bir devletti. olmadığını ıspatlayacak herhangi bir şey söyleyebiliyor musunuz? yöntemsiz söyleyemezsiniz zira...

bir kere halk ve devlet kavramlarını doğru kullanmak lazım. devlet egemenlikle ilgili bir şey, halk ise daha çok nüfusla ilgili. biliyorsunuz o dönemin devletlerinin egemenliği halka dayandırmak gibi bir derdi yok. bunlar hep fransız devrimiyle birlikte gelen şeyler... o dönemin hükümdarları egemenliklerini tanrıdan ve soylarından aldıklarını iddia ederlerdi. egemen oldukları kitle de "vatandaş" yada "halk" değil tebaaydı. tebaa da adı üzerinde o hükümdara tabii olan insanlardı. şimdiki gibi net sınırlarla çizilmiş ulus devletler de yoktu. osmanlı sınırları içerisinde eflak'ta macar kralına tabi olanlar olduğu gibi başka devletlerin sınırları içerisinde islam halifesine tabi olanlar da olabiliyordu. yani sözgelimi şehzadeler şehri manisa'dan bile "şaha giden" köylüler vardı. çünkü osmanlı padişahını tanımıyorlar ve vergi vermek istemiyorlardı...

devlet ve halk günümüzde bile birebir aynı tepkileri vermez ki ulusal eğitim, ulusal medya, ulusal kamuoyunun olmadığı bir dönemde hiç vermez. günümüzün askeri teknolojisi ve kolluk kuvvetlerinin imkanları da daha güçlü olduğu için günümüzün devletleri egemenliğini tanımayan kitlelere zorla tanıttırabilir. ama o dönemin devletinin elinin kolunun her yere uzanabildiğini de düşünmeyelim. feodalitenin ve küçük beytliklerin egemen olduğu o çağın en güçlü, en merkezi ve en geniş sınrlara hükmeden devleti osmanlı devletidir. ama onlar bile dersim'de kendi vergi memurlarıyla vergi toplayamamışlardır mesela. onun yerine kürt ağalarından rica etmişlerdir. dersim'deki ağalık da toprak mülkiyeti üzerinden değil devletin vergi memurluğu üzerinden gelişmiştir.

birincisi alevi katliamları denilen şey, en azından ilk isyanlar döneminde bizzat devlet eliyle yapılan katliamlardır. sivas, maraş ya da o dönemin avrupa'sındaki yahudi pogromları gibi sivil halk kitlelerinin mobilizasyonuyla yapılan şeyle değildir. zaten aleviler asıl olarak göçebe türkmen aşiretlerinden oluşmaktadır. ne yapacak işindeki gücündeki köylü? yaylada gidip alevi mi kovalayacak? işin açığı müslüman ahalisinde de pek sünni nüfus yoktur o dönem için osmanlı devletinin. dönemin venedik elçisinin istanbul'dan gönderdiği bir mektupta "anadolu'da dört haneden üçünün kızılbaş olduğu" bilgisi geçilmiştir. verilen oranın abartılı olduğunu düşünsek bile müslüman ahalinin çoğunluğunun alevi olduğu ve şaha bağlı olduğunu görebiliyoruz. dönemin gaza yapamayan, devlet görevlerinden uzak tutulan, yerleşik yaşama ve düzenli vergiye zorlanan göçer türkmen aşiretlerinin durumu biliniyor. ama ta datça'dan, manisa'dan "çift bozup" şah'a giden yerleşik köylerin olduğu düşünülürse durumun ciddiyeti daha iyi kavranır. yani burada hangi osmanlı halkı alevilere tavır almıştır bir soru işareti... ama yavuz'un ağır ateşli silahlarla donanmış ordusunun alevileri tepelediği kesin. yani ebusuud efendi fetvasını verdiği dönemde onu takan pek müslüman yoktu osmanlı topraklarında. şah ismail'in söyledikleri daha bağlayıcıydı halk üstünde muhtemelen...

sonuç olarak osmanlı'nın sünni bir halkı yoktu, osmanlı bunu yarattı. yerleşik hristiyan nüfusu ihtida ettirerek, yerleşik bektaşileri sünnileştirerek, göçebe türkmenleri de diyar diyar sürüp, boyun eğdirerek, boyun eğdiremediğini katlederek sünni bir tebaa yarattı. kendi tebaasını kendi yaratmış olan tek ortaçağ devleti osmanlılar olabilir bu arada... malumunuz o zamanlar toplum mühendisliği diye bir şey yoktu.

ama şurası kesin, yavuz tahta çıktığı zaman sünni bir sivil desteği olsaydı günümüzde tek bir alevi yaşamıyordu bu topraklarda. dolayısıyla osmanlı halkına ihanet etiler demek kıçından element uydurmak oluyor. ama osmanlı devletine başkaldırdıkları doğrudur, buna ihanet diyip dememek de nereden baktığınıza göre değişir.
ofansif sol bek ofansif sol bek
başka inanç sahipleri kadar iyi veya kötüdür. çoğunluğunun sol partilere yakın olduğu doğrudur; zira alevilerin türkiye'deki mazileri, önce osmanlı, sonra da osmanlı mirasını sahiplenen ırkçı ve dinci paramiliter gruplar tarafından maruz bırakıldıkları katliamlarla doludur. ancak, bir cemevinde kalkıp da "gidin altı oka mührü basın" türü telkinlerde bulunulduğunu hiçbir zaman duymadım.

ama ağır mezhepçi olanları da vardır, doğru. sırf alevi diye hüseyin kocadağ gibi birisini sahiplenenleri bile duydum mesela.
stahanov stahanov
kitapçılarda görmeye alışık olduğumuz sosyoloji-psikoloji-felsefe reyonları gibi karışıktır. aslında mezhepler hep mevzu olmuş çıkmışlar tarih boyunca. alevi-lik olgusu da çok zengin bir mevzudur.
tarikatlar gibi net olamamışlar. arada kalanlar ise köylülerdir tarikatların kullandığı bazı yordamları kullandıkları için yobaz zannedilirler. tutuculukları herkesi (aleviler dahil) çileden çıkartacak cinstendir ama kötü niyetli değil defansiftir.
16 /