ali ihsan sabis

dünyayı kurtaran adam dünyayı kurtaran adam
meşhur malta sürgünlerindendir.

milli mücadele yıllarında ingiltere malta'ya sürdüğü bürokratları ve komutanları salıvermek zorunda kalınca, kendisi önce istanbul'a gelmiş, sonrasında ise ankara'ya geçerek, t.b.m.m ordusunda görev yapmak istemiştir.

mustafa kemal, askeri kariyeri çok iyi olan bu komutanı batı cephesi'nde görevlendirmiş, ismet inönü'nün emrindeki bir kolorduya komutan atamıştır. fakat kendisi ismet inönü'den yaşça büyük olduğunu, ondan daha fazla kıdemi bulunduğunu belirtmiş, bu yüzden kendisine verilen görevi savsaklamış, ismet inönü ile olan kişisel sorunlarını ordu içinde yaymaya, kendisine sadık subaylar ile cephelerde ismet inönü aleyhine propagandalar yaptırmıştır. o yıllarda ordu içinde oluşabilecek kutuplaşmanın tehlikesini gören, genelkurmay başkanı fevzi çakmak ise ali ihsan paşa'yı emekli ettirerek sorunu kökünden çözmüştür.

yanılmıyorsam adı 1926'da gazi'ye eski ittihatçılar tarafından düzenlenen suikastin davasında da geçmiş ancak mahkemeden berat etmiştir.
ofansif sol bek ofansif sol bek
kurtuluş savaşı komutanlarından. batı cephesi 1. ordu komutanlığı yapmıştı.

30 ağustos 1882'de istanbul'un beyoğlu ilçesine bağlı cihangir semtinde cemal bey'in oğlu olarak doğdu. beşiktaş askeri rüştiyesi ve halıcıoğlu topçu mektebi'nde öğrenim gördü. 10 ocak 1902'de mülazım (teğmen) rütbesiyle topçu mektebi'nden mezun oldu. 11 ocak 1905'te erkan-ı harbiye mektebi'ni (kara harp akademisi) kurmay yüzbaşı rütbesi ve okul birincisi olarak bitirdi. mezun olduktan sonra 4. ordu emrine verildi. 1907'de kıdemli yüzbaşı oldu. 31 mart ayaklanmasını bastırmak için selanik'ten istanbul'a gelen hareket ordusu'na katıldı ve bir süre beyoğlu merkez kumandanlığı görevini üstlendi. 1911'de binbaşı oldu. binbaşı rütbesiyle 1. balkan savaşı'na katıldı. 1914'te kaymakam (yarbay) oldu. kafkasya ve ırak cephelerindeki çarpışmalara katıldı. irak'taki kut-ül amare çarpışmaları sırasında yaşanan sabis muharebesi'nde ingilizlere karşı büyük bir zafer elde etti. emrindeki 9. kolorduyla birlikte 1916'da iran'a yapılan harekata katıldı. 1917'de mirlivalığa (tümgeneral) terfi etti ve paşa unvanını aldı. 1918'de van ve tebriz'in alındığı operasyonlara katıldı. aynı yıl iran'da ingilizlerle yapılan çarpışmalardan mağlup ayrılarak geri çekildi. 30 haziran 1918'de halil paşa'nın yerine 6. ordu komutanı oldu. mondros mütarekesi imzalandığında ordusuyla birlikte musul'daydı. musul ve zaho'da hristiyanlara karşı toplu katliama giriştiği suçlamasıyla musul'u terke ve nusaybin'e çekilmeye zorlandı.

mütarekeden sonra ingilizler tarafından tutuklanarak 29 mart 1919'da malta'ya sürüldü. van, urmiye ve musul'da binlerce ermeni ve nasturi ile amerikalı bir gazetecinin öldürülmelerinden ve kut-ül amare'de esir alınan ingiliz askerlerinin işkenceyle öldürülmelerinden sorumlu tutuldu. malta'da 2,5 yıl boyunca tutuklu kaldı. mahkemenin başlamasına yakın malta'dan kaçtı. 25 eylül 1921'de türkiye'ye döndü ve kuşadası'nda kurtuluş savaşı'na katıldı. 7 ekim'de batı cephesi 1. ordu komutanlığına atandı. ancak, batum ve azerbaycan'ın sovyetlere bırakılmasına karşı çıkması ve kendisinden yaşça küçük olan ismet paşa'nın komutanlığını kabul etmemesi nedeniyle gözden düştü. cephede kendisine yakın subaylar aracılığıyla mustafa kemal ve ismet paşalar hakkında yaptığı bozguncu faaliyetler ve kara propaganda nedeniyle 20 haziran 1922'de müdafaa-i milliye vekaleti emrine alınarak kızağa çekildi.

28 haziran 1923'te mirliva rütbesindeyken emekliye ayrılan ali ihsan paşa'ya, soyadı kanunu çıktığı zaman irak'taki sabis muharebesinde elde ettiği başarı nedeniyle bizzat atatürk tarafından sabis soyadı verildi. ikinci dünya savaşı'nda alman yanlısı ve turancı bir politikayı savunan sabis, bazı gazetelere isimsiz mektuplar yazarak türkiye'nin mihver devletleri safında ikinci dünya savaşı'na girmesi gerektiğini savundu. türkiye'nin savaşın sonlarına doğru almanya'nın karşısına geçmesi üzerine cumhurbaşkanı inönü'ye imzasız ve hakaret içeren mektuplar göndermeye başladı. böylece hem hükümetin nazi karşıtlığına evrilen politikasını kötülüyor, hem de 1922'de görevden alınmasına neden olduğunu düşündüğü ismet paşa'dan intikam alıyordu. bu olayın tespit edilmesinden sonra 24 şubat 1944'te tutuklandı. üç yıl süren yargılama sonucunda 10 şubat 1947'de 15 ay hapis cezası ve siyasi hakların yasaklanması ile cezalandırıldı. demokrat parti'nin iktidara gelmesiyle beraber siyasi haklarına kavuşan sabis, 1954 seçimlerinde demokrat parti'den afyonkarahisar milletvekili seçildi. 1 dönem süren milletvekilliğinin sona ermesinden kısa bir süre sonra, 9 aralık 1957 günü istanbul'da vefat etti. zincirlikuyu mezarlığı'nda defnedildi.

eserleri: 1. dünya harbi harp hatıralarım, istiklal harbi ve gizli cihetleri.

madalyaları: 4. dereceden osmani nişanı, 2. dereceden kılınçlı osmani nişanı, 2. dereceden mecidi nişanı, gümüş muharebe liyakat madalyası, gümüş muharebe imtiyaz madalyası, altın muharebe liyakat madalyası, altın muharebe imtiyaz madalyası, alman imparatorluğu 2. salip demir nişanı, avusturya-macaristan 3. sınıf askeri meziyet nişanı, 2. dereceden askeri muharebe liyakat nişanı, istiklal madalyası.

(bkz: kurtuluş savaşı na katılan üst düzey komutanlar)