askeri yargı

burju burju
hukuk sisteminin en çelişkili dallarından biridir şüphesiz.

hem asker, hem yargıç.

yani hem emir-komuta duygusu, hem adalet duygusu.
yani hem sorgulamadan yapmak, hem sorgulamadan yapamamak.
yani hem üste bağımlılık, hem bağımsızlık.
orgenerali yargılayacak biri olmak, ama orgeneralin önünde selam çakmak zorunda olmak.

ne kadar bağımsız ve sağlıklı olduğu tartışmalıdır, tartışılmalıdır.
galliani galliani
polis için bir mahkeme kurulsa ve adına polis mahkemesi dense, sağlık çalışanları için bir mahkeme kurulsa ve adına sağlık mahkemesi dense, eğitim çalışanları için eğitim mahkemesi falan kurulsa bunu nasıl karşılardınız? işte askeri mahkeme de böyle bir şey.
recai pengül recai pengül
hukuk felsefesi veya türkiye'deki özel şartları açısından nasıl değerlendirilir bilmem. ancak bizim keşfettiğimiz bir şey değilmiş. google'da "military justice" diye bir arama yaparsanız ordusunun kendine özel hukuk sistemi olduğu tek ülkenin türkiye olmadığını görürsünüz. "nurse justice" diye de arattım, istediğim gibi sonuç çıkmadı. neden dünyada hemşire/doktor yargı sistemi yok da askerî yargı sistemi var onu da bilenlerden dinlemek isterim.
strateji strateji
askerlerin tabî olduğu kurallar sivillerden farklı olduğu için böyle bir uygulamaya gidildiği çıkarımını yapıyorum ben. sonuçta askerlik kanunu gibi pek çok mevzuata sahip, ülkenin olağan hukuk sisteminin dışında kurallarla bezeli başka bir hukuk sistemi mevcut. bu hukuk sisteminin de, evrensel hukuk ilkeleriyle, insan haklarıyla bağdaşmayan, askerlik mesleğine özgü birtakım kuralları var. ne bileyim, mesela "emre koşulsuz itaat" i olağan hukuk ilkeleriyle açıklayamazsınız.

bu kuralların doğru ya da yanlış olduğunu tartışmıyorum. sadece bu tür aykırı kurallar var ve bu kuralların uygulaması da, bu kuralları bilen, bu kurallara aşina olan hakimler/savcılar tarafından yapılmalı diye düşünüyorum.

bir de 1982 anayasası'nın 145. maddesinde "askerî yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. bu mahkemeler, asker kişilerin; askerî olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerî mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler." hükmü var.

buraya kadar güzel. askeri mahkemelerin asker olan kişileri yargılama yetkisine sahip olması gayet doğal.

ancak aynı maddenin 2. fıkrası ise şöyle: "askerî mahkemeler, asker olmayan kişilerin özel kanunda belirtilen askerî suçları ile kanunda gösterilen görevlerini ifa ettikleri sırada veya kanunda gösterilen askerî mahallerde askerlere karşı işledikleri suçlara da bakmakla görevlidirler."

3. fıkrası ise şöyle: "askerî mahkemelerin savaş veya sıkıyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adlî yargı hâkim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir."

bu fıkralar ise eleştirilebilir. asker olmayan kişileri askeri mahkemede yargılama fikri oldukça saçma. özel kanunda askeri suçları belirtmek ise daha saçma. bu askeri suçlar, genellikle savaş zamanı işlenen suçları niteliyor. savaş ve sıkıyönetim zamanı askeri mahkemelerin yetkili olması ilk başta normal gözükse de, bu tür olağanüstü durumlarda askeri mahkemelerin tarafsız ve bağımsız olamayacağı aşikar.

eğer askeri yargıdan bahsediyorsak, askeri mahkemeler sadece askerlik mesleğini/hizmetini yürüten kişileri yargılama yetkisine sahip olmalı. asker olmayan kişileri, koşullar değişse de, askeri mahkemelerde yargılamaya kalkışmak hiç mantıklı değil. savaş ve sıkıyönetim hallerinde ise askeri/sivil hakimlerin beraber bulunduğu bir heyetin yargılama yapması ile sanığa yargılama güvencesi sağlanması ya da söz konusu olağanüstü hal ortadan kalkana kadar yargılamanın askıya alınması ve daha sonra sivil mahkemelerde sanığın yargılanması, mahkemelerin bağımsızlığına ve tarafsızlığına daha uygun düşer.
dünyayı kurtaran adam dünyayı kurtaran adam
hukukta bürokrasinin kolay ilerleyebilmesi " halka hizmet " için çeşitli iş bölümleri yapılır, farklı kanunlar çıkartır t.b.m.m. bazı durumlarda ise bu bölünmüşlük gereksiz gibi gözükse de esasen gereklidir.

+ " efendim polisin, hemşirenin neden ayrı kanunları, ayrı mahkemeleri yok ? "

- türkiye'de kanunları t.b.m.m. yapıyor, ayrı mahkemelerinin olup olmaması mecliste bulunan milletvekillerine sorulabilir.

türkiye'de sadece askeri yargı ayrı bir konumda değil. vergi mahkemeleri var, ticaret mahkemeleri var, çocuk mahkemeleri var v.s. yani yargıda bir uzmanlaşma, ihtidaslık söz konusu.askeri davalara da bu yüzden askeri yargının bakması gerekir denebilir ancak askeri yargı açısından da birçok eleştirimiz var. en basiti emir komuta işleyişinin bu hukuki kararlara nasıl yansıyacağıdır. yine sivillerin de askeri mahkemelerde yargılanması bu mahkemelerin tür açısından tam nereye koyacağımızı gösteremiyor maalesef.
fen liselim fen liselim
---alıntı---
(...)
ayrıca, türkiye’de özerk bir ‘askeri yargı’nın varlığı da yargı birliğini hepten bozmuş durumdadır. çünkü, türkiye’de askeri mahkemeler sadece askerleri değil, fakat duruma göre sivilleri de yargılayabilmektedir. anayasa’nın 145. maddesinin ikinci fıkrası açıkça, ‘asker olmayan kişiler’in bazı suçlarının askeri mahkemelerde yargılanacağını belirtmektedir. öte yandan aynı hükmün birinci fıkrası ‘asker kişiler’in genel mahkemelerde yargılanması gereken, sivil hayata ve kamu düzenine ilişkin bir suç işlemeleri ihtimalini neredeyse yok saymaktadır.

bu durum hem hukuk devletinin ve adil yargılamanın esaslarından olan ‘tabii hakim ilkesi’ne, hem de bir temel hak olarak ‘tabii hakim hakkı’na aykırıdır. üstelik askeri mahkemelerin verdikleri nihai kararların yargıtay tarafından denetlenmesi de mümkün değildir. çünkü, hiçbir medeni ülkede rastlanmayan bir garabet örneği olarak, bizde ‘askeri yargıtay’ diye bir ‘yüksek mahkeme’ vardır. oysa, böyle bir mahkemenin varlığı yargıtay kavramıyla da bağdaşmaz. bir ülkede birden fazla yargıtay olması her şeyden önce bizatihi ‘hukuk sistemi’ kavramıyla çelişir.
(...)
---alıntı---

21.05.2007
mustafa erdoğan - star
jonhlackland jonhlackland
ivedilikle kaldırılması gerekiyor..
disiplin mahkemeleri askeri yüksek idare mahkemesi askeri yargıtay gibi kurumları olan ülkede bir kesimin zamanında ne denli büyük ayrıcalıklara sahip olduğunun delilidir .. ayrımcılığın hukuk alanındaki yansıması..demokratik hukuk devletinin ruhuna aykırı darbe ürünü kurumların lağvedilmesi gerekli artık..dediğim gibi.ya kaldırılsın ya da her kesime uygulansın..tıbbi yargı.tıbbi yüksek idare mahkemesi..tapu kadastro bidayet mahkemeleri..mali yargıtay..??