aule

lordmuti lordmuti
orta dünya'da bir vala.

cüceler, aule tarafından(kendi deyişleriyle mahal, yani “yapıcı” tarafından) yaratılmıştır. aule ilûvatar’ın çocukları’nı beklemekte sabırsız davranmış, bu nedenle de kendi irfanını öğretebileceği canlılar yaratmaya karar vermiştir. bunun üzerine, cücelerin yedi babalarını, dağların altındaki gizli bir salonda yaratmıştır. ancak onlara bağımsız yaşayabilme gücünü verememiştir. çünkü bu güç sadece ilûvatar’a aittir. aule, cüceleri kendi iradesiyle kontrol etmediği zamanlarda cüceler gerçekten yaşayan bir varlık gibi davranamıyorlardı. ilûvatar olanlardan haberdar oldu ve aule’nin yaratımına yaşam bahşetti. ancak onların ilkdoğanlar olan elflerden önce gelmesine de izin vermedi.
finrod felagund finrod felagund
j.r.r. tolkien'in yarattığı legendarium'da el işçiliğini seven, şekil vermekten haz alan bir "vala.", doğurgan yavanna'nın eşi.
cüceleri yarattı orta dünya'da ve iluvatar'ın çocuklarının dışında, yavanna'nın elinden çıkmayan ırk olarak bilindi cüceler böylece.
iluvatar pek tabii haberdardı her şeyden ve sordu yaratısı bitince aule'ye, "bilirsin ki aşar bu iş seni, neden teşebbüs ettin böyle bir işe?" diye, ve devam etti; "bu iş senin kuvvetini de, salahiyetini de katbekat aşar. sana bahşettiğim ihsan, yalnızca kendi benliğin içindir, ötesi değil. öyleyse, elinin ve zihninin can verdiği bu varlıklar, ancak senin varlığınla hayatta kalabilirler ve aklından hareket ettiklerini geçirirsen adım atar, aklın başka bir yere kaydığı anda ise, öylece kalakalırlar."
aule ise, yalnızca kendisinden başka şeylerin varlığını arzuladığını dile getirerek savunur durumu, "böyle bir hakimiyeti istemiyordum." der ve hevesini şöyle örnekler iluvatar'a; "kendi yaratılışımdan beri içimdedir yaratma isteği. aklı kıt bir çocuk, babasının işlerini kendisine oyun ederken, babasıyla alay etmeyi bir an dahi düşünmez. yalnızca babasının oğlu olduğu için yapar tüm bu şeyleri."
böylece affedilir kendi eseri olan cüceler ve tek bir değişiklik bile yapmaz iluvatar tarafından cüceler üzerinde fakat uyarır yine de iluvatar. "benimkiler ile seninkiler arasında sık sık çatışmalar çıkacak. kabullenişimin çocukları ve seçimlerimin çocukları arasında."
eşi yavanna öğrendi daha sonra cüceleri ve yavanna da kendi bilgisi dışında yaratılan bu canlıların, kendisinin yarattığı hiçbir şeye saygı duymayacaklarını dile getirdi. kelvar * için de, olvar * için de kaygı duydu bu sebeple. bu iş, entlerin yaratılışına değin etkiler yarattı orta dünyada.

kendisi ayrıca noldor elflerinin, birlikte en çok vakit geçirdikleri vala'dır. ondan öğrenmişlerdir maddeyi işlemeyi ve ona şekil vermeyi.