başlık açarken dikkat edilecek unsurlar

1 /
chete chete
yazarların her başlık açarken akıldan geçirmeleri gereken unsurların listesi:

- sizli bizli başlık olmamalı
- geçici başlık (dünkü maç) olmamalı.

bu başlık altındaki listeyi aklından geçiren yazarlara en aşağı 3.5 ortalama vaadinde bulunuyor gülsün hanım.
man on the moon man on the moon
-başlık açmadan önce kesinlike arama yapılmalıdır, bakalım benden önce bu başlığı başka biri değişik bir formatta açmış mı diye bakılmalıdır.kısaca sözlüğün olmassa olmazı: aramaya inanmak

-film ,şiir, şarkı, kitap gibi eserlerde orijinal isim kullanılmalıdır. ingilizceyse ingilizce, fransızcaysa fransızcadır. her bulduğumuzu türkçeye çevirmek anlamsızdır. orjinal isim tercihimizdir.

-imla hatası yapılmamalıdır. gerekiyorsa öss hazırlık dilbilgisi hazırlık testleri çözülmeli full çıkartıldıktan sonra sözlüğe girilip başlık açılmalıdır.

-anlatım bozukluğu yapılmamalıdır.
(bkz: anlatım bozuklukları)

-fiiller mastar ekiyle yazılmalıdır.
kitap okuma yerine kitap okumak gibi

-"the" eki herşeyin başına konulmamalıdır, gerekiyorsa ingilizce kitaplardan "the" nın kullanımına çalışılmalıdır.
man on the moon man on the moon
-vize,final,maç,sunum,konser gibi başlıklar tam tarih verilerek açılmalıdır.
örn:

-10 nisan 2004 fiz 102e vizesi
-30 haziran 2004 şebnem ferah konseri
-24 mayıs 2005 fenerbahçe beşiktaş maçı gibi

-ders kodları ayrı yazılmalıdır.
fiz 102e
mat 101 gibi
spyder spyder
• başlıklar 50 karakter ile sınırlandırılmıştır. açılacak başlık 50 karakteri geçiyorsa aynı ya da benzer anlamı sağlamak üzere daha kısa biçimde oluşturulmalıdır. bununla birlikte 50 karaktere sığdırmak için imla hatasına veya anlatım bozukluğuna yol açılmamalı, kelimelerden sesli harfleri çıkararak kısaltma yapılmamalıdır. 50 karaktere kadar olan kısım başlıkta yazılıp geriye kalan kısmı giride verilmemelidir. özel isimler 50 karaktere sığdırılmak adına farklı biçimde yazılmamalıdır. 50 karakterle düzgünce oluşturulamayan başlık kesinlikle açılmamalıdır.

• başlıklarda imla hatası, anlatım bozukluğu ve hukuken sakınca doğuracak kelimeler/ifadeler yer almamalıdır. girilerde olduğu gibi başlıklarda da türkçe sözcüklerin türkçe alfabe yerine farklı alfabeyle yazılması hatalıdır. (bkz: türkçe karakter kullanılmamış/#370273)

• yeni bir başlık açmadan önce aynı ya da çok yakın anlamlı bir başlığın mevcut olup olmadığı aranmalıdır. 2004’ten beri onbinlerce kullanıcısı olan bir sitede temel bilgi ya da kavramlar büyük ihtimalle daha önce ele alınmıştır.

• eylem, konu, kavram, vb. şeyleri ifade eden başlıklar birinci-ikinci tekil ya da çoğul (ben/sen/siz/biz) şahıs ekleriyle oluşturulmamalıdır.
ör: sevgilinizin sizi terk etmesi -> sevgilinin terk etmesi
ör: karnımın acıkması -> karın açlığı
ör: ülkemizin cehaleti -> türkiye’nin cehaleti

• kavramlar özel durum olmadıkça tekil halleriyle incelenir.
ör: "eşekler" yerine "eşek", "jamaikalılar" yerine "jamaikalı", "armutlar" yerine "armut"

• kesme işareti yerine başlıklarda boşluk karakteri ile kullanılır.
ör: "istanbulda bahar" yerine "istanbul da bahar”

• konu, kavram, olay, vb. incelenecek başlıklar bir önerme, gazete manşeti, haber sitesi başlığı, televizyon haber altyazısı formatında olmamalıdır. “mao ilkeleri eğitimden çıkartılıyor” gibi bir başlık açıldığında altındaki girilerin bu başlık biçimine uygun tanım içermesi gerekir. oysa "mao ilkelerinin eğitimden çıkarılması", "mao ilkelerinin eğitimden çıkarılacak olması" ya da "mao ilkelerini eğitimden çıkarmak" şeklinde başlıklaştırılırsa konu, kavram, olay, vb. ele alınabilir.
ör: “prekazi gs ye çalım attı bjk ile imzaladı” yerine “prekazi’nin gs’ye çalım atıp bjk ile anlaşması”
ör: “ronaldinho büyükşehir belediye sporda” yerine “ronaldinho’nun büyükşehir belediye spor’a transferi”
ör: “del bosque neden kovuldu” yerine “del bosque’nin kovulma nedeni”

• çoğul isim biçiminde başlık açıp altında genel bir konu ele almak yerine oluş-iş belirten biçimde başlık açılırsa diğer girilerde liste/anket içeriği oluşmasının önüne geçilir.
örneğin "kafa ütüleyen magazin programları" başlığı altında program ismi sıralamak yerine bu programların neden kafa ütülediğini açıklamak ve toplumumuza getirisini götürüsünü tartışmak istiyorsanız "magazinim programlarının kafa ütülemesi" başlığı açılmalıdır.

• tarih formatı sırasıyla rakamla gün, yazıyla ay, rakamla yıldır. ör: 23 nisan 1920. diğer tüm formatlar hatalı kabul edilir.

• tüm olay, etkinlik, organizasyon ve benzerlerinin başlıklarında başa tarih yazılır.
ör: 17 ağustos 1999 marmara depremi
ör: 8 temmuz 2014 brezilya almanya maçı
ör: 8 mart 2014 malezya hava yolları uçak kazası
ör: 6-7 eylül 1955 olayları

• anlık ya da günlük anlam ifade eden geçici zaman tanımları (şu an, bugün, yarın, dün, vs.) yerine başlık açıldıktan aylar, seneler sonra da doğru anlamı verecek zaman tanımları kullanılmalıdır. sadece belirli bir süre için anlamlı olan daha sonrasında belirsizlik taşıyacak ifadelerden kaçınılmalı, mümkün mertebe tarih belirtilmeli, ifadeler genelleştirilmelidir. örnek hatalar:
günün hava durumu, tarihte bugün, yazarların bugün yaptıkları, yarın oynanacak uefa finali, kampüste dün yaşanan olay, hala seçim sonuçlarının açıklanmaması, haftasonu yağış beklenmesi, geçen sene galatarasay'ın elde ettiği başarılar, bu sene beşiktaş'ın şampiyon olma olasılığı, biraz önce gerçekleşen manisa depremi, doğan slx'in yeni kasası, iett kartlarının yeni rengi, bugün yaşanan ilginç olay, yazarların şu an yaptıkları/dinledikleri.

• saat farklarından doğan tarih karmaşasının önüne geçmek ve standarda oturtmak için maç, konser, etkinlik ve her türlü olayla ilgili başlıklarda gerçekleştiği yerdeki tarih ve zaman esas alınır. örneğin, türkiye'de 18 nisan'da sabaha karşı 03:30'da yayımlanan bir nba maçı, amerika'da 17 nisan 2007'de akşam 8:30'da (et) oynanmaktadır ve başlığı 17 nisan 2007 tarihiyle açılmalıdır. mesela, 5 mayıs 2007'de gece 11'de 'flaş' haber olarak giren bir japonya depremi aslında japonya'da 6 mayıs'ın sabah saatlerinde vuku bulmuştur ve 6 mayıs 2007 tarihiyle açılmalıdır.

• eser (film, kitap, şiir, şarkı, vs.) adları orijinal isimleriyle (yayımlandıkları isimleriyle) standardize edilir.
ör: küçük prens -> le petit prince
ör: karamazov kardeşler -> bratya karamazovi
ör: maymunlar cehennemi -> planet of the apes

• özel isimler tdk kurallarına göre,
- orijinal dili latin alfabesinden başka bir dille yazılıyorsa, türkçede okunduğu gibi yazılmalıdır. (örn. çaykovski)
- eğer orijinal dil latin alfabesiyle yazılıyorsa orijinal dilde yazılışı tercih edilmelidir. (örn. ceausescu)
- sırpça, yugoslavca, boşnakça gibi günümüzde latin alfabesiyle yazılan dillerde şapkalı ve aksanlı harfler, türkçe'deki şapkasız ve aksansız muadillerine dönüştürülür. türkçede okunduğu gibi (genelde ç ile) yazılmaz.

almanca ve bu harfleri içeren birkaç dil daha için özel olmak üzere:

ß -> ss
ä -> ae

gibi uygun dönüşümler yapılır.

• kişi isimleri ad-soyad biçiminde bütün haliyle yazılır. 50 karakter sınırını aştığı takdirde genel kabul görmüş kısa biçimleri kullanılır. örneğin 6-7 isimli portekizlilerin tam adları yerine kısa isimleri tercih edilir.
şarkıcıların sahne isimleri kullanılır. ör: tarkan, mirkelam, cher.
kişi adlarında akademik ve mesleki unvanlar ile lakaplar kullanılmaz. ör: prof, dr, doç, sir charles barkley, vs.

• yer isimleriyle ilgili izlenmesi gereken yol aşağıdaki gibidir.

1) ülke isimleri türkçe yazılır.

2) latin harflerini kullanan dillerdeki yer isimleri

2a) özgün biçimleriyle yazılır. örnek: bologna, buenos aires, iorga, ile-de-france, karlovy vary, latium, loire, mann, new york, nice, rio de janeiro, vaasa, wuppertal.

2b) eskiden dilimize yerleşmiş bazı yer adları türkçe söylenişlerine göre yazılır. örnek: brüksel, cenevre, floransa, londra, marsilya, münih, roma, venedik, viyana, zürih.

3) latin harflerini kullanmayan dillerdeki yer isimleri

3a) türkçe okunuşuna göre yazılır. örnek: moskova, omsk, orenburg, petersburg, sofya, volga, yenisey.

b) eskiden dilimize yerleşmiş bazı yer adları türkçede yerleşmiş biçimlerine göre yazılır. örnek: atina, bağdat, cidde, erdebil, halep, isfahan, iskenderiye, medine, mekke, selânik, şam, şiraz, tahran, tebriz, trablusgarp, huangho, kanton, nankin, pekin, şanghay, çin seddi.

4) tamlamalar

4a) isim tamlaması halinde yazılan yerlerin, tamlanan kelimesinin türkçe karşılığı bulunuyorsa tamlayan önceki kurallara göre tamlanan ise türkçe yazılır: anıtı, çeşmesi, denizi, gölü, katedrali, harabeleri, havaalanı, kilisesi, köprüsü, kulesi, mezarlığı, meydanı, sarayı. yani eiffel kulesi, louvre müzesi, st. paul katedrali, trafalgar meydanı, trevi çeşmesi, versaille sarayı gibi.

4b) farklı tür tamlamalar ve çevrildiğinde anlam bütünlüğü bozulanlar, anlam kayması oluşanlar ilk üç kurala göre yazılır. örnek: bethesda fountain, british museum, columbus circle, empire state building, gare du nord, golden gate, madison square garden, rocky steps, rodeo drive.

• sayılar matematiksel ifadeler haricinde 50 karakter sınırının aşılmasına neden olmuyorsa rakamla değil yazıyla yazılmalıdır.
ör: "10 kadından birinin kadın olması" yerine "on kadından birinin kadın olması"

• özel durumlar haricinde, kısaltmalarda nokta yerine boşluk konmamalı, bitişik yazılmalıdır. ör: “t c d d” yerine “tcdd”

• websitelerinin adreslerinden http ve www kısımları çıkarılarak başlık haline getirilir. eğer sitenin adı adresinin önüne geçiyorsa sadece adı kullanılır. ör: “www yahoo com” yerine “yahoo”, “google com” yerine “google”

• gazete dergi isimlerine “gazetesi”, “dergisi” eklenmemelidir.

• sansür ya da herhangi bir amaçla kelimeler –telaffuzun yazıldığı replik, söz gibi başlıklar hariç- deforme edilmemelidir. ör: s kmek, zikmek, sitmek, döt, vb.

• hatalı başlıklara hatayı işaret eden giri yazmak herhangi bir yapıcı katkı sağlamaz, hatayı düzeltmez aksine devam ettirir.

hatayı görmezden gelerek normal giri yazmak ise başlığı açanın hatasına ortak eder, kullanıcının kuralları bilmediğini ya da umursamadığını ortaya koyar.

yapılması gereken giri eklemeden önce yetkililere mesaj atarak düzeltilmesini istemektir.
wondrous wondrous
- matematiksel ifadeler haricinde sayılar rakamla değil yazıyla yazılmalıdır.

örn. "10 kadından birinin kadın olması" yanlış bir başlıktır. bunun yerine mümkünse "on kadından birinin kadın olması" şeklinde açılmalıdır bu başlık.

- 50 karakterden uzun bir başlık açmak istiyorsanız bunu başaramayacaksınız. başlığı aynı anlamı verecek şekilde kısaltmaya çalışın, hiç olmazsa da yarım yamalak açmayın. lütfen!

- başlıklardaki kimi hatalar görünce ortaya çıkan artificial intelligence hadisesi oraya geyik olsun diye konmuş bir orospu çocuğu değil, moderatörlerin zırt pırt düzelttiği hatalar karşısında yazarı uyaran bir alettir. mümkün mertebe kendisini umursayın, dediklerini uygulayın.

- sıralama sıfatları yazıyla yazılmalıdır. başlık açarken "2. inönü meydan muharebesi" demek istemeniz sözlükte nokta karakteriyle başlık açılmadığı için "2 inönü meydan muharebesi" şeklinde algılanıyor. (bkz: usta bana 2 muharebe 1 ayran) bu sebeple bu tür şeyleri yazıyla yazın. yani "ikinci inönü meydan muharebesi" şeklinde.

- burası itukampus olmadığı için kavramlar özel durum olmadıkça tekil halleriyle incelenir. "eşekler" yerine "eşek", "jamaikalılar" yerine "jamaikalı", "armutlar" yerine "armut" şeklinde inceleyin kavramlarınızı.
wondrous wondrous
başlıkları açarken (filmler, diziler hatta ünlü kişilerin alıntıları) orijinal halleriyle açıyorsunuz iyi güzel ancak dünyada yüzlerce dil ve bunların ürettiği milyonlarca kavram vardır. bu kavramların ingilizceleri orijinal halleri olmak zorunda değildir.

tutup sartre'nin sözünün ingilizcesini yazıp "oo orijinali hem de" diye başlık açıyorsunuz da sartre ömründe ingilizce konuşmamış?
wondrous wondrous
tdk kurallarına göre,

· özel isimler, orijinal dili latin alfabesinden başka bir dille yazılıyorsa, türkçede okunduğu gibi yazılmalıdır. (örn. `çaykovski)

· eğer orijinal dil latin alfabesiyle yazılıyorsa orijinal dilde yazılışı tercih edilmelidir. (örn. `ceausescu)
wondrous wondrous
· doğan slx'in yeni kasası
· iett kartlarının yeni rengi

gibi başlıklar açılmasının üzerinden zaman geçtiğinde yeniliğini ve tazeliğini yitirecek, üstüne üstlük doğan slx'in bir üst versiyon kasası çıktığında ortada büyük bir "yeni-eski" çelişkisi doğacağı için pek hoş durumlar ortaya çıkmayacaktır.

sözlüğün sol frame'den ibaret olmadığı ve geçmişten gelip geleceğe ilerleyen birikimiyle anlam ihtiva ettiği düşünülünce bu basit kuralı siz de anlayabileceksiniz.
options options
eğer açılacak başlık bir ukte ise çok dikkatli olmak gerekir. zira, ukteyi veren türkçe karakterler kullanmadı ise, bu durum gözden kaçabiliyor, ve bu gözden kaçma size kötü sonuçlar ile dönebilir. diyelim ki sözlükle ilgili yanılgılar yerine "sözlükle ilgili yanilgilar" başlığını ukte olarak doldurmak isterseniz, türkçe karakter sorununu farkedemeyebilirsiniz.
(bkz: kendimden biliyorum)
düzen ve kargaşa düzen ve kargaşa
sayıları yazıyla yazarken "ayrı!" yazlması gerekliliği, başlık açarken de dikkat edilmesi gereken unsurlardandır efem.

(bkz: ayrı)

11'i yazıyla mı yazacaksınız? "onbir" değil "on bir" şeklinde yazmalısınız!
12'yi yazıyla mı yazacaksınız? "oniki" değil "on iki" şeklinde yazmalısınız!
....
1157'yi yazıyla mı yazacaksınız? "binyüzelliyedi" değil "bin yüz elli yedi" şeklinde yazmalısınız misal...**

neden?! çünkü bu konuda moderasyona "'x x' şeklinde açılması gereken başlık 'xx' şeklinde açılmış" formatında mesaj göndermekten imanım gevredi efem!

***

-ek-

bakınız tdk ne diyor!

*birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: iki yüz, üç yüz altmış beş.

*notayı niteleyen sayılar ayrı yazılır: on altılık.

*para ile ilgili işlem ve senet, çek vb. ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır: 650,35 (altıyüzelliytl,otuzbeşykr).

*oyun adlarını niteleyen sayılar bitişik yazılır: altmışaltı.

bonus:

*üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir: 2'şer değil ikişer, 9'ar değil dokuzar, 100'er değil yüzer.
1 /