beyaz muhafız

dale nunes dale nunes
mihail bulgakov'un nefis tarihi ve otobiyografik romanı. okuduğum en iyi tarihi romanlardan birisi diyebilirim. roman 1918 yılı kiev'inde soylu bir aile olan turbin ailesinin, rusya'da yaşanan ic savaşta başından gecenleri merkezine alıyor. romanın başında kiev'de, alman orduları, ukrayna ataman'ı ve devrik carlığın generallerinin hakimiyeti mevcut. ancak alman ordularının cekilmesiyle birlikte kiev'de bütün dengeler giderek ukrayna ve turbin ailesi icin tersine dönmeye başlıyor. ve daha sonra sahneye halkcı ve ukrayna milliyetcisi bir kimse olan petlyura ortaya cıkıyor. petlyura'nın kısa süren diktatörlüğü de kızılordu'nun şehri almasıyla son buluyor ve böylece bir devir sona eriyor ve turbin ailesi de eski düzenin temsilcilerinden birisi olarak kaybeden tarafta yer alıyor.

romanın gectiği tarih aralığı, siyasi ve askeri acıdan son derece karmaşıktır. rusya carlığının cökmesiyle birlikte başta petrograd olmak üzere ceşitli şehirlerde komünistlerin hakimiyeti olsa da bu hakimiyet devasa bir imparatorluk olan rusya'nın her şehrini henüz kapsamaz. ayrıca komünist devrim toplumun sol aydın, bir kısım burjuva, proleterler ve bir kısım köylü sınıfını kapsar. carlık döneminin aristokratları, askeri ve bürokratik seckinleri, sosyetesi ve bu dönemin önde gelenleri devrimin karşısındadırlar. sadece toplumun üst kesimi değil, farklı ideolojiden klikler de komünist devrimi sıcak karşılamazlar. carlığın yerle bir olmasıyla ortaya cıkan otorite boşluğundan yararlanan onlarca halkta, fırsattan istifade ederek kendi bağımsızlıkları icin faaliyet yürütmeye başlarlar. roman bu yönüyle tarihe bağlı kalır ve karakterlerin coğunun da gercekte bir karşılığı vardır.

benim asıl ilgimi ceken romanın muhafazakar yapısıdır. beyaz muhafız, yıkılan bir düzene ve onun ileri gelenlerine bir selamdır, bir saygı duruşudur. zamanının en iyi eğitimini almış, toplumun tepe noktasında yer alan, kökü asırlara giden bir kültürün, değişen şartlarla nasıl ucuruma yuvarlandığını bir panoramasıdır. roman eskiye dönük bir veda metni olduğu icin, hemen her sayfada eski düzene ait mekanlar, objeler ve terimlere rastlanır. parlayan haclar, kiliseler, cadde ve mahallelerin carlık zamanındaki isimleri, soyluluk ünvanları, carlığın eski dönemlerine ait idari terimler, harp okullarında gecen diyaloglar, i. aleksandr'ın tablosu bunlardan bazılarıdır. bu yönüyle de beyaz muhafız, üst düzey bir muhafazakar edebi yapıt olarak nitelenebilir.