büyük ünlü uyumu

giriniz kaydediliyor

işlem bitince otomatik olarak girinize yönlendirileceksiniz. hoşunuza gitmeyen bir şey varsa girinizi daha sonra düzenleyebilir veya tamamen silebilirsiniz.

girinize bir görsel eklemek için dosya veya dosyaları buraya bırakın
dosya(lar) otomatik olarak yüklenecektir.

(bkz: ) `` TR
düzen ve kargaşa
türkçe bir sözcüğün ilk hecesi kalın ünlüyle* başlıyorsa sözcüğün diğer heceleri de kalın ünlüyle devam eder, eğer ilk hece ince ünlüyle* başlıyorsa sözcüğün diğer heceleri de ince ünlüyle devam eder. buna büyük ünlü uyumu denir.

birleşik sözcüklerde, tek heceli sözcüklerde ve yabancı sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

ayrıca, türkçe olduğu hâlde zamanla değişime uğradığı için bu kurala uymayan "anne, dahi, elma, hangi, hani, inanmak, kardeş, şişman" gibi sözcükler ve türkçe olduğu halde bu kurala uymayan birkaç ek var: -daş (meslektaş), -gil (halamgil), -ken (konuşurken), -ki (sabahki), -leyin (akşamleyin), -(i)mtırak (yeşilimtırak), -yor (düşünüyor).

(bkz: ünlü harfler)

(bkz: küçük ünlü uyumu)
serenade
"madem büyük ünlü uyumu diye bir şey var ozaman neden türkçede bu kurala uymayan binlerce kelime var?" diye düşünmeme sebep olan ve senelerce bize öğretilen kural.
fakespeare
türkçe bir kelimenin ilk hecesinde kalın bir ünlü varsa onu takip eden hecelerde de kalın ünlüler bulunur. türkçe bir kelimenin ilk hecesinde ince bir ünlü varsa onu takip eden hecelerde de ince ünlüler bulunur:

bu kurala uymayan kelimelerimizi yedi kümede toplayabiliriz:

1. yabancı kökenli sözcükler:
kitap dünya
sandalye kafi
ahmet mecburiyet
beraber cumhuriyet
not: bu sözcüklere getirilen ekler, sözcüklerin son hecelerindeki ünlüye uyarlar:
kitaplar sandalyeler televizyonu

2. çok az sayıda türkçe sözcük:
anne (ana)
elma (alma)
kardeş (kardaş)
hani (kanı)
hangi (kangı)

3. birleşik sözcükler:
çiçektozu
çokbilmiş
doğumevi
sabretmek
güneybatı
babayiğit
not: birleşik kelimeler ek alacak olurlarsa, son hecelerine uyarlar:
beyoğlu'na, güneybatıya, babayiğitler....

4. sözcükler, hiç değişmeyen -ken, -ki, -yor, -leyin, -(ı)mtrak eklerini aldıkları zaman da büyük ünlü uyumuna uymazlar:
okurken
uyurken
çeviriyor
seviniyor
masadaki
okuldaki
sabahleyin
ekşimtrak
-daş eki de genellikle büyük ünlü uyumuna uymaz:
ülküdaş, gönüldaş, meslektaş, denktaş, emektaş...

5. ki bağlacı, bazı sözcüklerde kalıplaşmış olarak kullanılır. bu durumda , dünkü, bugünkü, gibi sözcüklerin dışında, ünlü uyumu kuralına uymaz; daima ki biçiminde kullanılır:
halbuki, mademki, oysaki, sanki, sonraki..

6. " l " ile biten yabancı kökenli sözcükler ek aldıkları zaman büyük ünlü uyumuna uymaz:
hal-i-ni
helal-i
ihtimal-e
intikal-i
amiral-e
petrol-den...

7. son hecelerinde ince " a " bulunan bazı yabancı kökenli sözcükler de ünlü uyumuna uygun ek almaz:
kanaat-i
harf-i
harp harb-i
liyakat-i, liyakat-li, liyakat-siz
dikkat-i, dikkat-e
şefkat-i, şefkat-li
mark denver
türkçe dersinin sınavlarında öğrencilere kolay olsun diye sorulan konuların basit sorularının başrol oyuncusudur aslında. bir çok öğrencinin hemencecik öğrendiği şeydir, basittir.
sulfur
farklı bir bakış açısıyla; büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu ırkçı bir yaklaşım. neden bir kelimenin harfleri birbirine benzemek zorunda olsun ki. birbirine benzememeyi "uyum"a bir başkaldırı olarak görmek ne kadar barışçıl bir yaklaşım olabilir ki.

(bkz: serbest çağrışım)
anaesthetize
küçük ünlü uyumunun hiyerarşik olarak abisi sayılır,malum türkçeye taa 17.yüzyıllarda girmiş..ılkokuldan itibaren en kolay gelen dilbilgisi kuralıdır, ya ince olacaksin ya kalın, ya şişman olacaksin ya zayıf,ya erkek olacaksin ya dişi misali saçma bir kural olsada çok şükür istisnaları var ve biz otobüse otobas yada etebes demiyoruz..

ders dili kullanarak anlatmadan geçmeye içim el vermedi..bir kelimenin ilk hecesinde a,ı,o,u kalın unlulerinden birisi varsa diğer heceler de kalın olmak zorunda,ikinci kural ilk hecede e,i,ö,ü ince sesli harf varsa şayet yine ondan sonraki hecelerde ince sesli olmalıdır..istisnalarını açıklamasam olur mu,mobilim de az..üzgün işareti.
madrahbaz
istanbul mu ıstanbul mu sorusuna verilen en güzel yanıttır.
kelimenin aslı hepimizin de bildiği gibi istanbul'dur. fakat türkçe'nin ağzımıza verdiği şekilden ve benzer durumlardan ötürü, ağzımızdan "ıstanbul" kelimesi daha rahat çıkar. çünkü a ve u harfleri i'yi ı'ya çekmektedirler. lisede türkçe öğretmenimden öğrendiğimde, yıllarca gördüğümüz o büyük ünlü uyumunun dile nasıl yansıdığını öğrenmiş oldum.
instela

instela ile kendinizi özgürce ifade edebilir ve yazdıklarınızla anında binlerce kişiye ulaşabilirsiniz

üye olmak yalnızca saniyeler alır

zaten bir hesabınız var mı? giriş yapın