cezeri

bara ilk ayak basan imam bara ilk ayak basan imam
müslüman bilim adamlarımızdan bir tanesidir.

ilk sistem mühendisi ve ilk sibernetikçi ve elektronikçi bilgisayarın babası, oysa bilgisayarın babası yanlış olarak ingiliz matematikçisi charles babbage olarak bilinir.
kacakkat kacakkat
1136 senesinde cizre'nin tor mahallesinde doğan cezeri'nin asıl ismi ebul izz ismail er rezzaz'dır. cizre'de doğduğu amacıyla cezeri ismiyle bilinmektedir.

cezeri, artuk beyliği'nin medreselerinde yetişmiş ünlü bir fizikçi, mekanikçi olan bilim insanıdır. fizik sahasında geometri disiplininden yararlanarak mekanik icatlar yapmıştır. makineler geliştirerek icatlarını geliştirmiştir. farklı çark ve dişliler kullanmıştır.

mühendislik ile mekaniği birleştiren, mühendislikte mekanik araçların kullanılmasını öngören ve bu araçların geliştirilmesi için çalışmalar yapan biridir. kısaca, kitabul hiyel isimli eserinde bu alanda yaptığı teknik araç çalışmalarını altı bölümde sunmuştur.

mühendislikte mekanik araç kullanımına dair saatlerden, kap kacak aletlerinden, su pompalarından, değişik türde birçok mekanik aletten bahsetmiştir. cezeri matematik, geometri, fizik bilgilerini mekanik düzeyde ampirik olarak değerlendirmiştir. hatta oluşturduğu araçları kağıtlar üzerinde tasarlayıp öyle denemiştir.

cezeri, mekanik ve robotik alanda çalışmalar yapan bir müslüman bilim insanıdır. m. ö. 300 yıllarında buharın gücüyle çalışan serçe olduğu iddia edilse de cezeri bu alanda ilktir. yazdığı eserlerin orijinalleri günümüze kadar ulaşmamıştır. fakat eserlerinin kopyaları avrupa müzelerinde ve topkapı sarayı'nda sergilenmektedir.

cezeri'nin en önemli eserleri:

olağanüstü mekanik araçların bilgisi hakkında kitap

makine yapımında yararlı bilgiler ve uygulamalar

ekanik olarak eserleri:

otomatik çalışan su makinesi

fil saati

kandil saati

saz çalan robot

masa makinesi

abdest otomatı

pompa otomatı

mey dolum otomatı

cezeri, bir de otomatik bir hizmetçi robot geliştirmiştir. su ve meyve hizmeti veren bu robot dokuma tezgahlarından sonra icat edilmiştir. cezeri'nin diyarbakır ulucami'de güneş saati de bulunmaktadır. 1206 yılında vefat etmiştir.

tarihin altın yapraklarına kazınan ve cizreli bulunduğu amacıyla el cezerî adıyla anılan ebul-iz el cezerî; bilgisayarların temellerini atan âlim, fen ve teknik adamı. cezeri, robot, saatler, su makineleri, şifreli kilitler, şifreli kasalar, termos, otomatik çocuk oyuncakları gibi 60 makine mucidi ve dünyanın ilk sibernetik bilginidir. tam ismi, cizreli ebul-iz ya dayıllar hayat ıştır.

1183 yılında başlayıp 25 yıl süren icatlar katoloğunu, o zaman resmî dil olan arapça ile yazmıştır. cizreli, bütün icatlarını leonardo'dan çok daha önce yapmış ve kitaplaştırmıştır. en ünlü eseri "maharetli mekanik cihazların bilgisini içeren kitap"tır. bu kitabın üç nüshası kütüphanelerimizin depolarında 800 yıl saklanmıştır. ancak, geç de olsa avrupalılar tarafından yine de bizden önce keşfedilir. otomatik makineler tarihinde çağın doruğuna erişmiş büyük mühendis ibn-i razzaz cesari adıyla saygıyla anılır. sibernetik alanın en büyük dâhisi kabul edilen; fizikçi, robot ve matriks ustası bilim insanı el cezerî yine cizre'de vefat etmiştir.

icatları leonardo da vinci'den 150 yıl önce kitaplaştırdı