cinayetin videosunu çekmek

radiance radiance
ağustos 2019'un son günlerinde emine bulut cinayetiyle birlikte karşımıza çıkan garabetlerden bir tanesi. can çekişen birinin videosunu çekmek, akabinde sosyal medyadan paylaşmak.

bu duruma ne kadar küfür etmek istesem de bu saçmalığı yapan psikolojiyi olabildiğince sakin kalarak anlatmaya çalışacağım.

olayın temel sebebi doğal olarak etkileşim bağımlılığı. evvela bir bağımlının mantıklı hareket etme kabiliyetini yitirdiğini aklımızın bir kenarına yazalım.

ölümcül bir uyaranla karşılaştığı zaman normal bir insan üç tip reaksiyon gösterebilir.

bunlar: savaşmak, kaçmak veya dona kalmaktır. yani normal şartlarda cebinden çıkarıp ölümcül uyaranın videosunu çekmek insan doğasının bir parçası değildir. bu denli yoğun bir uyaranla karşılaştığı anda refleksif bir şekilde videosunu çekmeye çalışmak ne vatandaş gazeteciliğidir ne de olumlu yorumlanabilecek başka bir şey. bu hastalıktır.

kitap goygoyu yapmak istemiyorum ancak olayın sebeplerinden biri yazdığım gibi yoğun ve yıkıcı nitelikli bir uyaran ile karşılaşan sujenin kendisini ekranın arkasına saklaması, şahit olduğu şeyi dağılıma sokarak tuhaf bir rahatlama ve heyecan arası duygu yaşaması gibi görünüyor. kişi bu şiddetli uyaran karşısında büyük ihtimalle geçici olarak kendi kimliğini terkederek karşılaştığı duruma gerçekten şahit olmak yerine bir ekran üzerinden şahit oluyor. yani gerçek deneyim bir video materyaline dönüşüyor birden. kullanıcı bu şekilde konforlu bölgede deneyimliyor bu vahşeti. sanki "gerçekten kendisi orada değilmiş gibi" oluyor bir yerde.

yakın zamanda bir intihar girişimi görmüştüm televizyonda. aşağıda bir sürü kelli felli dayı çıkarmışlar telefonlarını, sıra sıra dizilmiş olayın videosunu çekiyorlar. olaya kendi gözlerinden bakmıyorlar, ekranın içinden bakıyorlar.

anlayabileceğimiz gibi etkileşim bağımlısı karşılaştığı korkunçlukla yüzleşmek ve buna bir formül üretmek yerine esasında "kaçış" benzeri bir hareket gerçekleştiriyor. ekranın arkasına kaçıyor.

etkileşime yönelik hamlelerin reflekslere yerleşmesi kişilerin anı deneyimlemesine engel oluyor. evet "an" dediğimiz şey her zaman kuşlar böcekler değildir. can çekişen bir insan da "an"a dahildir. kitlesel embesillik sayesinde bir kişi bile tişörtünü sıyırıp, yaraya baskı yaparak can çekişen kadına yardım edemiyor. düşünemiyor. çekim yapan kişinin gözünde can çekişen kadın böylece bir "sosyal medya içeriğine" dönüşüyor. videoyu çeken kişinin gözünde artık bir birey olmuyor yani.

bununla mücadele etmenin tuhaf bir yönetmi var aslında. böyle vakalarda "video çeken kişilerin" güvenlik kameralarına yakalanmış görüntülerinin bizzat kendilerine izletilmesi faydalı olabilir. o anda takındıkları tutumdan o zaman da memnun olurlar mı merak ediyorum. o seyirci hallerinden gurur duyarlar mı? farkına varırlar mı?

gerçekten insan donup kalabilir. bu insani bir tepkidir. korkup kaçabilir, bu da insani bir tepkidir. çat diye çıkarıp video çekmek? bu olmaz abi. ilk reaksiyon bu olmamalı. canı kurtarmaya çalışmak olmalı.

aklımda dönüp duran tek soru ise şu. acaba kaç kişi kurtarılabilecekken üç beş beğeniye kurban gitti. boğulmakta olan kaç kişi sadece o anı paylaşmak isteyen kişilerin duyarsızlığından etkilendi.
14
cantay cantay
orada müdahale edip, yardım etme, kurtarabilme olasılığı varken bir insan müsveddesinin ancak yapacağı iş. herkesin çektikleriyle ve sosyal medyada ifşa ederek var olduklarını düşündükleri bir dünyada bu tür yaratıkların sayısı o kadar fazla ki, insan olan insan yaşadığı çağa lanet eder.
mei kusakabe mei kusakabe
youtube'da "özel klip" yapmışlar abi. önce cinayet görüntüsü ardından acıklı kalpli görüntüyle anneli şarkılar filan geliyor. yaymak istemediğim için paylaşmıyorum. denk gelirseniz şikayet edin bence benim "fatal" bi şekilde sinirimi bozuyor mesela. duygusunu, öfkesini ifade ederken bile bu kadar embesil ne biliym bu kadar malak olmak yurdum insanına mı özgü? ben böyle şeyler yapanlarla vallahi gram empati kuramıyorum. duygusuzluktan değil de bir çeşit görgüsüzlük gibi düşünüyorum. hepimiz bu zaafa düşüyoruz zaman zaman da bu kadar de değil be.
ürkek ürkek
böyle bir vahşet karşısında şok olmak yerine insanın eli telefona gidip video çekebiliyorsa ben kişinin insanlığını sorgulamadan geçemiyorum. bu tarz durumlara empati yapıp insanların psikolojik eğilimlerini göz önüne alamıyorum. üzgünüm

yakın zamanda bıçaklı saldırı sonucu bir arkadaşımızı kaybettik. cenaze evinde, olay gecesi yaşanılanlara tanık olan birkaç kişiden olayı dinledim. "balkondaydım" balkondayken hiç polisi aramak aklınıza geliyor mu? hayır, aman dağılırlar şimdi ben karışmayayım mantığı. bizim insanımız sorunun çözümlenmesine yardımcı olmak yerine, olayı saatlerce izleyebilecek zihniyete sahip. üzerine birkaç kişi video çekmiş balkonlardan.

polisi arayıp, kavganın ayrılması için bir uğraş verseydin belki de şu an bir can yaşıyor olacaktı. balkondan izlemek, video çekmek insan canından daha önemli ne yazık ki.

her geçen gün insanlıktan uzaklaşıyoruz, geçmiş olsun.
mgun mgun
bunun bir de kaza sonrasında yol kenarında üzeri henüz örtülmemiş cesetleri kameraya alanları da var... buna dair bir video vardı da bulamadım... ruh hastası mısınız oçe misiniz belli değil! çektikten sonra eşe dosta mı izlettiriyorsunuz ne boksunuz amk!

götler!
sychtianarch sychtianarch



(bkz: kevin carter)

vatandaş ana akım ve sosyal medya sayesinde gerçeklik algısını yitirmiş adeta içine haber cini kaçmış, pulitzer kovalayan gazeteciye dönüşmüştür.

elbette tepki göstermek gerekir ama üzerinde bence çok düşünülmeli. mesela lady diana'nın can çekişirken kaydedilmesi hadisesi vardı yanlış hatırlamıyorsan. aynı refleksler bunlar.

takipçi kasmak, like almak uğruna medya fenomenleri de farklı bir şey yapmıyorlar.geçen histerik bir tanesi liverpool maçında sahaya fırlamıştı. ifadeye götürülüp getiriliken surat ifadesine iyi bakın.

gelelim kamera önündeki asıl kahramanlara; toplum yaklaşık bir iki hafta içinde bu olayı unutacaktır. melodram, sevinç, öfke gibi hisleri maksimum yaşar halde olduğumuz için yeni materyaller bekler olacağız. modernite eleştrilerini artık çok klişe bulmama rağmen yorum, "yaşadığımız çağ, insan psikolojisine bunu yapıyor" şeklinde.

üzgünüm ama bunlar internet kedi videolarından çok farklı bir video olmaktan öteye gitmeyecek. şiddetin her türü, cinnet olağan ve kanıksanmış olarak varlığını sürdürecek, konuyla ilgili ne kadar bilirkişi varsa amacından uzak, negatif ve pozitif açıdan cinsiyetçi yorumlar yapacak.

"#annelutfenolme" olay budur. toplumsal farkındalık o kadar da matah bir şey değil yani.

bu tür videoları gördüğünüzde izlememenizi tavsiye ediyorum. bu materyaller izlendikçe sizin dayanım kapasitenizi yükseltir ve farkında olmadan hissizleşirsiniz. toplumsal ölçekte olan budur. bu tip bir hissizleşme acil servis doktoru veya polis gibi şok ve şiddetle uğraşan bir profesyonel için yararlı olabilir ama sıradan bir vatandaş için uygun değildir. hatta bunlar farkında olmadan toplu snuff film bağımlılığına sebep olmuş durumdadır.

vu konuyla bağlantılı black mirror bümü vardı galiba, eziyet çeken insanları telefonla kaydeden seyirci grubu vardı. üç aşağı beş yukarı aynı hesap...

tepki gösterirken kendimizi de sorgulamayı ihmal etmeyelim. basın yine her zamanki gibi üzeribdeki sorumluluğu reddederek haber verme alma hakkı üzerinden ajitasyon yapmaya devam edecek. mesela ismail küçükkaya olsaydı bu haberi nasıl sunardı, arka planda hangi jenerik müziği seçerdi, düşünün; " efendim şimdi bir anne haberi geliyor..."

...............................................................
not: cinayetin sebebi toplumsal fakındalık adına yapılan paylaşımlar değildir. en azından doğrudan bir etki yoktur. cinayetin nedeni devletin kanunları uygulayacak iradeden yoksun oluşudur. güvenlik teşkikatından yargıya kadar katil caydırıcılık faktörü olmadığından cinayet işlemiştir. burafaki çarpıklık toplumsal algıdır. elbette uzun vadede kanıksandığı içinbhu suçlar devam edecektir.



la bocca della verita la bocca della verita
ne yazık ki orda durup bir insanın ölümünü ve küçücük bir çocuğun şoka girmişligini hiçbir şey yapmaksızın seyreden, şah damarı gibi hayati bir atar damar kesisi söz konusu oldugunda dahi ne yapacağını bilmeyen bir grup insanı gordukten ve inşaat yıkımını izler gibi ( evet aynen böyle! ) bir canlı!nın yıkılışını kayitsizca seyrettikleri için ne yazık ki söylenecek çok şey var ama söyleyecek hiçbir şey yok..


"ben bu çağdan nefret ettim
etimle kemigimle nefret ettim! "
(c.zarifoglu)
bitli piyade bitli piyade
farkında mısınız bilmiyorum ama black mirror dizisi gerçek oluyor. bunu bu şekilde algılayan bir tek ben miyim bilmiyorum ama dizide işlenen konulara benzerlik gösteriyor bence. sosyal medya bağımlılığı ve bundan çıkar elde etme hırsı gittikçe büyüyor.

edit: daha iyi anlamak için dizinin 2. sezon 2. bölümünü (white bear) izleyin bence daha iyi anlayacaksınızdır.
3
simone cecile simone cecile
bu noktada aklıma pulitzer ödülü alıp sonrasında intihar eden gazeteci kevin carter geldi.
çektiği fotoğrafın ağırlığı esir almıştı kendisini; çektiği fotoğrafı hatırlarsınız. açlıktan ölmek üzere olan çocuk ve başında ölümü bekleyen akbaba.
o fotoğraf aslında milat oldu.

" 1994 yılında sudan da çekilen bu fotoğraf afrika'daki açlığın simgesi oldu ve birçok insan bu fotoğraf sayesinde açlıktan kurtuldu ama kevin carter vicdan azabından kurtulamadı!

insanlar, kevin carter'e "küçük kıza ne olduğunu?" sordular.
carter, küçük kıza "yardım etmediğini ama fotoğraf çekerken akbabanın korkup kaçtığını, kızın yaşayıp yaşamadığını bilmediğini ama yaşıyor olması gerektiğini, çünkü gıda yardımı yapılan amerikan üssünün pek de uzakta olmadığını" söyledi"

belki diyorum bu video çok acı ama milat olur ve kadın cinayetleri konusunda devlet birşeyler yapmaya başlar.belki.
azwepsa azwepsa
bunların bir kısmı da terör örgütleri tarafından çekilen propaganda amaçlı videolardır. terör örgütleri "panpalarla qafa serme qehyfee" diye değil kendi hasta ideolojilerinden bir mesajla birlikte, izleyenlerde yaratacağı dehşet duygusunun bilinciyle yayarlar. tek hedefleri olabildiğince fazla kişiye ulaşmak oluyor ve işin en ilginç yanı, özellikle de bunların tam karşısında olduğunu iddia eden insanlar, teröristlerin amacı için canla başla çalışıyorlar.
selimciğim selimciğim
anlık şokla ne yapacağını bilememe durumu yok. telefonu çıkarıyorsun cebinden. kamerayı açıyorsun. oradan da kırmızı kayıt düğmesine basıyorsun. kadrajı ayarlıyorsun. sonra kamerayı kadına çevirip kaydediyorsun yaklaşık 3 metre gibi yakın bir mesafeden. belki tampon yapsan da kurtaramayacaktın kadını, belki tamponu bile bilmiyorsun ama iş edip tüm bunları yapman akıl alır gibi değil. şoktaydım kısmını kabul edemiyorum. şokta olsan hiçbir şey yapmazsın. sen yukarıdakileri yaptın.

nasıl yaşarsanız öyle ölürsünüz vesaire derler. bu da onun gibi. anı yaşamak yerine bunu "kullanışlı" vesikalarla belgelemek öyle bir damarlarıına sinmiş ki insanların. müthiş bir gün batımı var. her 5 saniyede bir gökyüzünün renk gradyanı değişiyor, an kıymetli. ama kadın oturuyor elli kare selfi çekiyor kıçını gün batımına dönüp, mesela. sel, mel oluyor, spiker gibi konuşarak video alınıyor pencereden. kaza oluyor şlak, kameralarla zombi gibi akın ediliyor. artık refleksif şekilde telefonlar çıkarılıp kayıt yapılıyor. hiç düşünmüyor adam, ben burada ne yapıyorum diye. bu alışkanlık yerleştikten sonra dünyanın en vicdansız insanı olmasan bile bu vatandaşın yaptığı hıyarlığı yaparsın.

bu arada çok yeri değil, mevzubahis vakayla da belki çok alakalı değil ama kusura bakmayın, şöyle bir spot geçmek istiyorum: (bkz: #17720119)
benim kalbim temiz benim kalbim temiz
kişinin psikolojisi bozuktur belki, uzmanı değilim ama bence toplumun görmesi açısında gerçekten gerekli bunlar. aksi takdirde kimse ne emine bulut'a ne de başkasına gerçekten olduğunu bilecek. aksi halde kadının boğazının kesildiğini değil sadece öldürüldüğünü bilecekti toplum. kızının feryadını duymayacaktı kimse, yozlaşmış hukuk sistemimiz takım elbiseli adamı kızını korumak isterken tahrik oldu diye cezasında indirime gidecekti. bu video olmasa kimse her gün ölen kadınlar gibi emine bulut da ölüp gidecekti. katilini cezalandırılmalarını bilerek yaşamaya devam edecektik. bu video o piçin bu dünyadan silinmesini sağladı.

videoyu çeken hakkında bir şey diyemem ama etkilidir bence.

onca taciz tecavüze sadece istismar diyen salak medyanın yaptığı haberler yerine bu vahşeti görmek daha etkili olacaktır.
1