demir kırat

varmiyokmu varmiyokmu
1946'da celal bayar ve adanan menderes'in kurduğu demokrat parti'nin halk arasındaki telafuzu. genelde dp'nin belkide devamı niteliğindeki ap ve dyp'den esinlenerek demir kırat olarak sanılır ki alakası böyle dolaylı bir şekildedir. ayrıca mehmet ali birand, can dündar ve bülent çaplı'nın o dönemleri anlatan kitabınında adıdır. söylenişi gibi kurallarınıda işletemediğimiz bir demirkırasinin, kişisel çekişmeler, baskılar, yanlış anlaşılmalar ve yanlış adımlarla nasıl idama mahkum olduğunun öyküsüdür bu kitap.
tanrim ben nerdeyim tanrim ben nerdeyim
7 ocak 1946 yılında kurulan demokrat partinin adı demokrat lafına yabancı olan türkiyeliler tarafından telaffuz edilememiştir uzunca bir süre. halk demokrat yerine demir kırat demiştir ve demokrat parti'nin halk dilindeki adı demir kırat partisi olmuştur. dp de bu söylemi benimsemiş ve bundan seçim öncesi ve sonrasında "demir kırat şahlanıyor" sloganlarıyla yararlanmıştır.

demokrat parti'nin kapatılmasının ardından da dp'nin devamı niteliğinde olan partiler kır at simgesini kullanmaya devam etmişlerdir. adalet partisi (ap) 1965 yılında kitap ve güneş olan parti amblemini kır at olarak değiştirmiş ve dp'nin devamı olduğunu bir kez daha vurgulamıştır. "ikinci demir kırat partisi" olmakla eleştirilen ap'nin genel başkanı süleyman demirel ise partisine ve amblemine yöneltilen eleştirilere kendisine has komik üslubuyla aslında vahim denilebilecek bir tarzda cevap vermiştir.
"neden bu attan bu kadar korkuluyor, bir türlü anlamadım. at kimseye zarar vermiş değil ki. orta asya'dan anadolu'ya at sırtında geldik nihayet."
işte ajitasyon, dikkati başka yöne çekme, politik cevap verme bu olsa gerek...

doğru yol partisi de 1985 yılında amblemini kırat olarak değiştirmiştir.

ayrıca mehmet ali birand, can dündar ve bülent çaplı tarafından yapılmış olan türkiye'nin tarihini öğrenmek isteyen her kişinin izlemesi gereken çok güzel bir belgeseldir demirkırat.
non compos mentis non compos mentis
can dündar ve bülent çaplı'nın hazırlayıp mehmet ali birand'ın sunuculuğunu ve anlatımını üstlendiği 10 bölümlük 1989 yapımı trt'de gösterilen belgeseldir. o zamanın şartları ve belgeselin özellikleriyle beraber trt'de gösterilmesi oldukça cesur bir adımdır. belgesel serbest cumhuriyet fırkasının kurulmasıyla başlar ve menderes'in idam edilmesiyle sona erer.
adidas kapital adidas kapital
mehmet ali birand öncülüğünde can dündar ve bülent çaplı gibi 2 değerli insanın hazırladığı, demokrasiye geçiş aşamaları, demokrat parti'nin kuruluşu, asker içindeki kaynamalar, milli şeflik, türk dış politikası, 60 darbesi, adnan menderes'in idamı gibi 1945-1961 arasında ne kadar olay yaşandıysa hemen hepsine değinen, son derece tarafsız hazırlanmış ve bu sayede yakın tarih için bulunmaz bir kaynak olan 10 bölümlük belgesel.
ofansif sol bek ofansif sol bek
rahmetli mehmet ali birand'ın ne kadar usta bir belgeselci olduğunu gösteren güzel bir belgesel. yalnız bazı eksik yanları var. 1946 öncesi kurulan muhalefet partilerini anlatırken terakkiperver cumhuriyet fırkası ile serbest cumhuriyet fırkası'nı anlatmış. halbuki bir de yazar orhan kemal'in babası abdülkadir kemali'nin başkanlığını yaptığı ahali cumhuriyet fırkası vardı, 1930-31 yıllarında. onu anlatmamış. bir de nato'ya girildikten sonra abd'li subayların türk ordusunda görev yapmaları üzerine "o güne kadar hiçbir yabancı komutanın emri altına girmemiş türk askeri..." gibi bir söz de var. halbuki bu ifade de yanlış. zira, osmanlı'nın son dönemlerinde bazı alman paşaları (liman von sanders gibi) türk ordusunda komutanlık yapmışlardı.
üç hürellerin dördüncüsü üç hürellerin dördüncüsü
düşün ki, senin halkın demokrat sözcüğüne yabancı. demokrat diyemiyor, demir-kır-at diye dili anca dönüyor. tıpkı yılmaz erdoğan'ın filminde milletin televizyon diyemeyip de vizontele demesi gibi.

ama sen kalkıp halkın o deyişini çok başarılı bir şekilde kullanıp, kurduğun partiyi milletin kafasında şahlanan demirden bir kır atmış gibi pazarlamayı beceriyorsun. 1940'lı yılların şartlarını düşündüğümüzde bugünkü tüm reklamcıların yaratıcı ekiplerinin bir araya gelse bulamayacağı kadar başarılı bir pazarlama taktiği.

o kadar ki, senden sonra gelen adalet partisi, doğru yol partisi ve demokrat parti bu demir kırat metasını parti logolarında gururla taşıdı, taşıyor. bu pazarlama taktiği bugüne kadar gelen bir miras olmuş.

ben böyle pazarlamaya anca saygı duruşunda bulunurum hacılar.