devlet i aliyye i osmaniyye

dna dna
osmanlı devletinin osmanlıcasıdır. çoğu okul kitaplarında osmanlı imparatorluğu diye yazar fakat osmanlı kendine hiç bir zaman imparatorluk dememiştir. bunun nedeni ise imparatorluk kelimesinin kökeni empire dir. empire emperyalist bir oluşumdur. fakat osmanlı altında yaşayan gayrimüslimleri diğer imparatorluklar gibi asimile olmaya zorlamamış, onlara geniş haklar tanımıştır. ilerde bu diğer devletlerin kışkırtmasıyla osmanlının sonunu hazırlayacak olsa da o dönem osmanlıya büyük destek ve saygınlık kazandırmıştır. bu yüzden osmanlı devletine imparatorluk demek doğru bir tanım olmayacaktır.
gish gish
yüce, büyük, ulu, osmanlı soyundan gelenler devleti diye türkçe'ye çevrilebilecek, devlet ismi.

osmanlıların bu devleti kurarken ampir, empire olarak kullanılan ve ecnebice de 'ihtişam'ya da'gösteriş' anlamında da kullanılan ve "empire" türkçeye imparator kelimesi olarak geçen 'yücelik' belirten bir kelimeye takık olduklarını sanmıyorum.

hatta o kadar takmıyorlardı ki; kuruluş itibari ile avrupa bana göre, bilindik tarihe göre yıllarca umurlarında bile olmadı.
zaten osmanlı imparatorluğunu ya da devlet i aliyye i osmaniyye'yi çökerten en büyük neden, ülkenin her anlamda doyma sınırı ya da doğal sınırına ulaşmış olmasıdır.
kazı işleri müdürü kazı işleri müdürü
farklı ırk, din, mezhep, dilden oluşan büyük bir coğrafyayı uzun süre yönetebilmesi büyük bir beceri. bunu galiba her farklılığa saygı duyarak, onları bizzat kendinden olanları kullanarak yönetmek yolunu seçtiği için başarmıştır.

hizmet götürürken ayrım yapmamış, hatta ayrım yapmak bir yana, kendilerini türk görmek bir yana, türkleri belki de en geri plana itmekten bile geri kalmamıştır.

büyüdükçe, farklılıkları hep kendi lehine kullanmış, farklı milletlerden olabildiğince yararlanmıştır. gün gelmiş o kadar büyümüş ve o kadar farklı milletleri içinde barındırıyor olmuş ki kendi kimliklerini dahi unutmuşlardır.

1600'lerden sonra artık bir türk devleti olmaktan çıkmış, tam anlamıyla bir imparatorluk olmuştur.

bu nedenle gerçekten de devlet-i âliyye-i osmanlıdır, büyük osmanlı devletidir, türk devleti demek pek de doğru değildir zannımca.