devrimci doğu kültür ocakları

anabacı vokke anabacı vokke
kürt siyasetinin ilk kamusal alandaki çıkışı denilebilir. tarihleri net bilmiyorum ama kuruluşu en fazla tip'in doğu mitinglerinden biraz öncesidir. doğu mitingleriyle birlikte kurulmuştur dersek yanlış olmaz. mitinglere sadece sosyalistler değil geleneksel kürt hareketini temsil eden meleler ve şeyhler de katılmıştır. ancak mitingin örgütleyicisi ve hakim tonu sosyalistlerdir. dolayısıyla kürtlerin isyanlar döneminden sonra uzun süren sessliğini yırttığı, ilk siyaset sahnesine çıkışının sosyalizm damgası vurduğu gayet söylenebilir. o tarihten itibaren kürtler devletin ilgisine bir de komünizm sebebiyle mazhar olmuştur, bu da açık. ancak mitingler sırasında sol kanat ve sağ kanat hala bir aradaydı. o sıralarda illegal olarak kurulan tkdp'nin mk'sının yarısı solculardan yarısı sağcılardan oluşuyordu örneğin. kürt hareketinin tamamiyle sosyalistlerin egemenliğine girmesi ise daha çok 1974 sonrası süreç ve gelişmelerledir.

ancak gene de bu ideolojik değişimde 50'li yıllarda barzani hareketinin sovyetlere yakın tutumu, isyanlar dönemini yaşamış kuşağın kürtlerin yenilmesinin sebebi olarak gericiliği görmesinin de bir payı vardır. mesela azadi hareketine katılmış meleler ve onlara yakın kimi nakşıbendi şeyhleri arasında eni konu ateist olanlar vardı mesela.

ama 1974 sonrasında öyle bir süreç yaşandı ki önce tkdp bölündü, sol kanadından bir çok marksist örgüt çıktı. sağ kanadı da kuk'a dönüşerek yok oldu. 2-3 yıl gibi kısa bir süre içinde kendisini milliyetçi olarak tanımlayan hiç bir örgüt kalmamıştı kürt hareketinde...

bunda temelde iki şey etkili oldu, birincisi 12 mart darbesi ve ikincisi 1975 cezayir anlaşmasıyla artık barzani hareketinin yenilgisi. bunlar yakın tarihlerde olan ve içiçe geçmiş süreçlerdir aynı zamanda...

12 mart'ın balyozu türk solu'nun kemalizmi aşmasında etkili oldu. orduyla ilgili mesnetsiz hayaller yıkıldı. gene aynı dönem deniz gezmiş'in son sözleri sarsıcı bir etki bıraktı. bu da sosyalizm konusunda kafası karışık kesimleri sosyalizme yaklaştıran bir şey oldu. bugün kobane'de her 6 mayıs denizler anılıyorsa biraz da bu sarsıcı etkidendir... bu dönem ırak'taki barzani hareketinin yenilmesiyle hemen hemen aynı günlere denk geldi. aynı dönem barzani hareketinin hem izlediği yanlış taktikler hem de oığullarına varana kadar ırak'la işbirliği yapan cahşlar çıkması burjuva milliyetçiliğe olan güveni sarsmıştı. gene darbe dönemleri türkiye'de tabiri caizse "ak götün kara götün" ortaya çıktığı dönemlerdir. bu 12 mart'ta da böyle oldu ve barzani'nin karalardan olduğunu darbeden kaçıp kendisine sığınanlar net bir şekilde gördü. tüm bu faktörler silinince artık kürtler adına konuşan sosyalistlerden başka kimse kalmamıştı. o günden itibaren türkiye'de kürt hareketi hep sol bir hareket olmuştur. imralı süreci ve abd'nin ırak'ı işgali farklı eğilimleri mayalasa da hala bile başat olan soldur. hdp kendisini sosyalist olarak tanımlamasa bile hala sol'dan devşirdiği kavram seti olmaksızın yapamamaktadır. format böyle atılmıştır çünkü..

bu anlamda hdp bir yanıyla chp'ye benzer. ama tersinden ve olumlu bir örnek olarak... chp nasıl sosyal demokrat olmaya çalışır ama bir türlü olamaz. harcı devletin kurucu iradesi olarak karılmıştır çünkü. işte hdp de istese bile milliyetçi olamaz. islamcı da olamaz... harcı solla karılmıştır çünkü. bana sorarsanız chp'nin aksine olumlu bir tutuculuktur bu.
bu başlıktaki 3 giriyi daha gör