ferdinand magellan

eksiksizuyum eksiksizuyum
1480-1521 yılları arasında yaşamış portekizli denizci. dünyanın yuvarlak olduğunu ispatlamak için filosuyla yola çıkmıştır. atlas okyanusu'nu güneybatı doğrultusunda katedip pasifik okyanusu'na çıkmıştır. zaten bu okyanusa pasifik ismini veren de kendisidir. 1521'de filipinler'de yerlilerle girdiği çatışmada öldürülmüştür. bu yolculuğu yol arkadaşı del kano tamamlamıştır.
viralesta viralesta
çıktığı büyük yolculuğu ve başına gelen trajikomik olayları her düşündüğümde aklıma hep poe'nun narrative of arthur gordon pym öyküsünü getiren, belki de bu denli uçlarda şeyler yaşamış olduğu için ve hümanizma olarak diğer kaşiflerden çok daha ayrı bir yeri olduğu için pek sevdiğim talihsiz kaşiftir.

mesela dünyanın yuvarlaklığını ispatlama iddasıyla 5 parçadan oluşan filosuyla ve 260 kişiden çoğunun üskorbüt ve yerliler tarafından diri diri yenmesiyle geriye sadece 18 kişinin dönebildiği destansı yolculuğundan şöyle bir pasaj vermek yerinde olur:


"

...


... yolculuk boyunca olağandışı şeyler gördüler. brezilya'da yerlielerin bildikleri hiç bir şeye benzemeyen adetleri karşısında şaşkınlığa uğradılar. ya çıplak dolaşıyor ve vücutlarını boyuyor ya da papağan tüylerinden yapılma olağanüstü giysiler giyiyorlardı. ananas ve tatlı patates yiyorlardı. avrupalılar kıyılarına demir attıklarında, yerliler gemilere doluşmuş ve buldukları her şeyi aşırmışlardı. şaşkınlık içinde ispanyollar, bir kadınının bir parmaktan biraz daha büyük bir çiviyi soğukkanlıkla tutup aldığını , sonra da cinsel organına soktuğunu görmüşlerdi. kadın sonradan küpeşteden denize atlamış ve kıyıya yüzmüştü.

...

daha batıya doğru ilerlemelerinin başlangıcında yiyecekleri çok azdı ve bundan 99 gün boyunca karaya ayak basamayacaklardı. tek besinleri sıçan pislikleriyle dolu peksimetler ve peksimetlerin içindeki kurtçuklardı. açlıktan ölecek duruma geldiklerinde peksimet fıçılarındaki kırıntıları topladılar, sıçanları yediler, talaş çiğnediler, seren uçlarındaki deriyi kaynatıp kemirdiler. içme suları sarıya dönmüş ve çok pis kokmaya başlamıştı. pek çoğu açlıktan, susuzluktan ve iskorbütten öldü.

sonunda guam adasına ulaştılar. adanın yerlileri kayıklarla yaklaşıp gemilere tırmandılar ve sağa sola saldırıp çalabildikleri her şeyi çaldılar.

...

fakat sonradan ölümcül bir hata yaptıç adalardan birindeki bir kabilenin resi iolan lapu-lapu (cebu kralı) hristiyanlığı kabul edince macellan bu kabile reisinin başka bir adanın kabile reisiyle giriştiği savaşta onun yerini aldı. (ispanyol kaptanlardan biri daha sonra bunun nedenini açıklamıştı. alaycı bir biçimde macellan'ın kırk adamıyla, "armağan olarak bir kile pirinç ile bir keçi yollamadığı için mactan kralına cebu kralının elini öptürmek amacıyla savaşmaya ve mactan adasındaki evleri yakmaya gittiğini" anlatmıştı)
macellan avrupalı savaş becerisine güveniyordu, ama mactan yerlileri avrupalıları geri püskürttü . adamları sandallarına doğru geri çekilirken macellan onları korumak için kılıcıyla dövüşmüştü. zehirli bir okla vurulmuş, pala darbeleri almıi ve yüzüne bir mızrak saplanmış halde kumların üzerine düşmüştü. onlarca savaşçı üzerine atlamış ve onu öldürmüştü.

lapu-lapu bu olaydan sonra yeni dini ve avrupalılar konusunda bir kez daha düşündü. yirmi yedi avrupalıyı bir şölene davet etti ve onları kılıçtan geçirdi.


...

"

(bkz: insanın hikayesi)
(bkz: james c davis)
neandertal neandertal
büyük denizci. ispanyollar için yeni sömürgeler bulmakla görevlendirildiği ve bunu layıkıyla yerine getirdiği doğrudur. lakin kendisinin asıl amacı sahip olduğu macera tutkusuyla birlikte dünyayı keşfetmek, gidilememiş yerlere gidebilmek, asılamayan okyanusları aşmaktır, dünyanın çevresini dolaşmaktır.
ve tabi ki böylece adını tarihe yazarak olumsuz olmaktır.
5 gemiyle çıkılmıştır yola. 260 kişiden oluşur mürettebat. trinidad ve victoria adı meşhur olanlardandır. trinidad macellanın komuta ettiği amiral gemisidir, victorianın önemini de aşağıda açıklayacağım.
yolculuk çok çetin şartlarda geçmiştir.
en zor kısımlarından biri de pasifik okyanusunu aşmaktır. ki 100 gün sürmüştür bu. gök mavidir. deniz mavidir. her yer mavidir. başka bir renk yoktur çevrede. monotonluğun zirvesini yaşamaktadırlar, kimsenin yüzü gülmez.
ve bir gün erzak sıkıntısı başlar.
bir şu çölünün üzerinde insanlar susuzluktan ve açlıktan ölmektedir. mürettebatın üçte biri kaybedilmiştir bu sırada.
çok zordur çok.
sonu da iyi bitmez bu insanlık tarihinin en büyük macerasının.
macellan bir adayı ispanyaya bağlayacağım diye savaşmaya karar verir kendilerine göre kat kat daha ilkel silahlara sahip yerlilerle. fakat kaderi kötü yazılmıştır bi kere.
yerliler yakalar onu. parçalarlar vücudunu. ve köpeklere yedirirler. kader bu kutsal insana çok aşağılık bir olumu layık görmüştür.
gemilerin başlangıç noktasına dönüp dönmediği konusuna gelirsek;
yolculuk başladıktan 3 yıl sonra, tam 3 yıl içinde dünyayı boydan boya dolaşabilmeyi başaran tek gemi victoriadır. ispanyaya, demir aldığı limana dönebilmiştir. ve böylece dünyayı dolaşan ilk gemi unvanını alır bu gemi.
bu arada şunu da söylemeden geçmeyelim;
dünya türünü tamamlayıp ispanyaya varan victoria gemisinin mürettebat sayısı toplam 18dir. 260 kişiden yalnızca 18 kişi başarabilmiştir bu yolculuğu tamamlamayı.

ne macera ama.

ayrıca stefan zweig, macellan hakkında kusursuz bir biyografi yazmıştır, bu akıl almaz maceranın tümü öğrenilebilir o kitaptan.