garum

müthiş sol ayak müthiş sol ayak
roma zamanında popüler olan bir tür balık sosu.
(bkz: fish sauce)
bu kadar sevilmesinin muhtemel bir sebebi ise, o zamanlarda yemeklerde tuz kullanılmaması imiş.
günümüzde italya'da mevcut olan "colatura di alici"nin atası olduğu söylenmekte.

ahşap bir fıçının içine, bütün haldeki taze balıkların yanyana serilip üstüne bir kat tuz ve bir kat taze yeşillikler ve baharatların serilmesi, ve bu işlemin fıçı dolana kadar tekrarlanması ile hazırlanıyormuş. ardından fıçıyı açık alanda güneşin altında iki ay beklettikten sonra, garum'unuz hazır.
üretilmesi esnasında o kadar kötü kokuyormuş ki, ortaçağda gıda üretimi konusundaki ilk yasalar çıkarılmış, en yakın yerleşim yerine yaklaşık yarım mil uzaklıkta olması şartı konulmuş. swh