gülbank

1 /
marsellus wallace marsellus wallace
mevlevi ayinlerinde (bkz: sema), son taksim ve post duasından sonra okunan kur'an'ın bitiminde fatiha ile birlikte okunan dua.

vakt-i şerifler hayrola, hayırlar fethola, şerler defola
kulüb-ı âşıkan güşâd ola. demler, safâlar ziyâde ola,
dem-i hazret-i mevlâna, sırr-ı cenâb-ı şems-i tebrizi,
kerem-i imâm-ı ali şefaâti muhammed-i nebi

(bkz: mercan dede)
(bkz: walking on the red sea)
(bkz: ab ı verd)
eloli eloli
cem esnasında baba veya dede tarafından okunan dualara gülbeng adı verilir. on iki hizmet ehli (dedeyi saymazsak on bir) teker teker gelip dededen duasını aldıktan sonra görevini yerine getirir.
gülüsevdimdikenibattı gülüsevdimdikenibattı
bektaşilik'te, yüksek sesle okunan güzel duadır. bütün törenler de, belli bir uyuma, belli bir düzene göre okunan gülbank birkaç türlüdür.

imam cafer i sadık adına düzenlenenbuyruk;ta 21 gülbank vardır… bektaşilik’in özüyle ilgili olan bu gülbankları, gene “buyruk”tan aktaralım.

1- sabah gülbankı. bismi şah. allah allah. erenler sabahlar hayır ola. hayırlar feth ola. münkir münafık yuf mat ola. muradım hasıl ola. şahmerdan on iki imam yardımcımız ola. hazreti pir efendimiz hayırlar verdikçe vere. şah abdal muşa gözcümüz ve bekçimiz ola. kaygusuz abdal himmeti üzerimize hazır ve nazır ola. allah eyvallah. gerçekler demine hu..

2- akşam gülbankı.
(*) bismi şah. allah allah. erenler sabahlar hayır ola. hayırlar feth ola. serler def ola. münkir münafık yuf mat ola. on iki imam efendimiz yardımcımız ola. nur-i nebi keremi alı, pirimiz hünkarımız hacı bektaş-i veli, yuf, lanet yezid’e rahmet mümine. gerçekler demine, keremine hu..
(*) bismi şah. allah dost. allah allah akşamlar hayrola. hayırlar feth ola. serler def ola. münkir münafık yuf, kör, mat ola. müminler şad-ü hürrem ola. dervişan derdmendlerin akıbetleri hayr ola. evlerimiz ocağımız ruşen ola. kısmetlerimiz gani ola. muradımız hasıl ola. allah, erenler kılıcımızı keskin ve isteklerimizi feth eyleye. er hak, muhammed alı yardımcımız ola. muhabbetten, cemalden, didardan, katardan, birlikten ayırmaya. tacü’l arifin, kutbu’l vasilin, sultan’ul aşıkın pirimiz, üstadımız, melce-i mülazımımız hazreti seyyid muhammed hünkar hacı bektaşi-i veli münkir münafık şerrinden gözete saklaya, bekleye. şaşırıp düşürmeye. ikrarımızı sabit-kadem, kötü amellerimizi hayırlara tebdil eyleye. mürşidimiz alı rehberimiz muhammed, mezhebimiz imam cafer-i sadık. üçler, beşler, yediler, kırklar, kutbu’ul iktitab muhammed mustafa, aliyye’l murtaza, on iki imam, on dört masum pak niyazlarımızı, hizmetlerimizi makbul eyleyeler. hazır, gaib, zahir, batın erenlerin hüsnü hizmetleri ve keremleri daim üzerimize hazır ve nazır ola. akşamımızın hayırlısı gele. nuru nebi, keremi alı, pirimiz hünkar hacı bektaşi-i veli keremi evliya, dem on iki imam dil bizden, nefes hazreti pir balum sultan ola. gerçeğe hu..

3- uyku gülbankı. bismi şah. vakitler hayr ola. hayırlar feth ola. er hak muhammed alı desteğimiz ola. er hak tarikat karındaşlarımızı postunda sırı gazan eyleye. fakire kasdedenin boynundan alı’nin zülfikârı eksik olmaya. yuf münkire. lanet yezid’e. rahmet mümine. hünkar hacı bektaş demine hu..

4- sofra gülbankı. bismi şah. evvel allah diyelim, kadim allah diyelim. geldi alı sofrası destur ya şah diyelim. şahin gönderdiğini biz yiyelim. demine hu diyelim.

5- dar gülbankı. bismi şah. allah, allah. erenler yüzümde yerde, özüm darda. erenler meydanında, muhammed alı divanında, pir huzurunda, canım kurban, tenim tercüman. bu fakirden ağrınmış, incinmiş, gücenmiş can karındaşlarından var işe dile gelsin. hakkini taleb eylesin. allah, eyvallah. gerçekler demine hu dost (ikrardan sonra okunan da budur).

6- eşik gülbankı. bismi şah. menim bülbül, bu gün gülzâra geldi. halımı arzetmeye didara geldim. koyarlarsa bizi içeri erenler kapıda düşmeğe didara geldim. bercemal-i zatı bala alı aba ra salavat. hu dost.

7- ayrılış gülbankı. bismi şah. kadri visalin nur-i saadet vasfı cemalin ruz-i kıyamet. dem mail oldu gam zail oldu. gelmek iradet, gitmek icazet. bercemal muhammed kemal, haşan, hüseyin, alı bülend ra salavat.

8- ay (yeni ay) gülbankı. nasri min allah ve fethün karib ve beşşirülminin ya muhammed ya alı, ya hünkar hacı bektaş-i veli. la feta illa alı la seyfe illa zülfikâr. bercemal-i zatı pak alı aba salavat. allahumme sallı ala seyyidina muhammed ve alı alı muhammed.

9- cem dağılış gülbankı. oturan, duran, koğsuz gıybetsiz evine varan, haziran, gaiban, piran, civanan, üçler, beşler, yediler, kırklar keremi evliya. allah eyvallah. cümle gerçekler demine hu..

10- hak hayırlısı gülbankı. bismi şah. allah allah. yüzüm yerde, özüm darda. darı mansur’da, erenlerin gani dergahında. erenlerden hak hayırlısını şey’en ederim. allah, eyvallah hu dost.

11- ikrar sonu gülbankı. bismi şah. hamdülillah kim ben oldum bende-i hası huda. canı dilden aşk ile hem çâker-i alı aba. rah-ı zulmetten çıkup doğru yola baştın kadem. hâb-ı gafletten uyandım can gözüm kıldum kuşa. on iki imam bendesiyim ben güruh-i nacıyım. yetmiş iki fırkadan oldum beri, cüda. mezhebim hak caferi’dır. gayrilerden el yudum. pirim üstadım hacı bektaş kutbu’l evliya. hak deyip bel bağladım, ikrar verip erenlere. mürşidim oldu muhammed, rehberimiz murtaza. bercemal-i muhammed kemal, imam haşan ve imam hüseyin alı bülend ra salavat. erenlerden hakli hayırlı himmet, şey’en allah allah eyvallah.

12- peymançe gülbankı.
mürşid talibi rehbere teslim ede
rehber dahi talibi alıp peymançeye geçe
ve o anda bu gülbankı okuya:

bismi şah. hamdülillah. vasili didarı hak olduk bugün. cümle müşkil hallolup esrarı hak olduk bugün. bâde-i aşkı şeker nüş kıldık bugün. bercemal-i muhammed kemal, haşan hüseyin, alı bülend ra salavat.

13- şakı gülbankı. bismi şah. can-ü baştan geçmişiz biz rum erenler aşkına. can gözü ile dem be dem hak’ki görenler aşkına. kerbelâ’da deşti gamda can verenler aşkına. sol yezid’in elinden susuz kalanlar aşkına. sebil ederim canlar şah hüseyn aşkına. bercemal-i muhammed kemal, haşan hüseyin, alı bülend ra salavat.

14- sitemi çelik gülbankı. günahkarım günahım afveyle şah. muhammed mustafa ol alı dergah hüseyni kerbelâ hakki için tövbe günahıma estağfurllah. hal erenler halıdır. yol erenler yoludur. gafil olma. değen üstad elidir. üstad nefesi, tarikatı iman, hidayeti alı, izni halife, deşti şah, eyvallah, hu dost.

15- meydan gülbankı. bismi şah. allah allah. erenler meydanında, hak muhammed alı divanında, on iki imam, on dört masum-i pak efendilerimizin dostlarına dost, düşmanlarına düşman olmak kavliyle. ve er hak erenlerin pend ve nasihatleri ile amel ve hareket etmek üzere baş açık ayak yalın, boynu bağlı, yüzü üzere sürüne gelmiş erenler meydanında ikrarı vermek niyazında… bir kuzulu kurbanımız vardır. ayını cem erenlerinin rızalarıyla getirelim mi. emri mürşid ne buyurulur. şahım erenlerim.

16- sofra sonu gülbankı. bismi şah. allah allah. elhamdülillah. nimeti devlet ziyade ola. er hak berekâtın vere. bu gitti yenisi gele. nimeti celil. berekât-ı halil. artsın tükenmesin. taşsın dökülmesin. bir nimeti nur ola. içtiğimiz tahur ola. ocaklarımız mamur, gönüllerimiz pür nur ola. düşmanlarımız hor ve mahkur ola.
cömert lokma sahibi ve bilcümle bendeganı alı resul cümlemizin yüzümüz ak, gönlümüz pak, düşmanlarımız hak ola.
er hak muhammed alı, on iki imam, on dört masum-ı pak, on yedi kemerbest gözcümüz ve bekçimiz ola. didarından, katarından, yolundan, dergahından ayırıp şaşırıp düşürmeye, çağırdığımızda destgir olup imdâd-res ola.
üçler, beşler, yediler, kırklar, üç yüz altmış altılar. bin birler himmetleri daim, nazarları üzerimize hazır ve nazır ola.
kutb-ı alem, şahı ekrem zatı tamam, hayatı müdâm destgir-i hâs-ü âm, pirimiz, üstadımız, melce-i mülazımımız hazreti hünkar hacı bektaş veli efendimizin himmetleri, kerametleri zahiren ve batınen üzerimize hazır ve nazır ola. cümle gerçeklerin demine hu..

17- tiğ bend gülbankı. bismi şah, hizmeti merdan, havalet-i pirân, bende-dil bendini kişvara kılmışam dost bendini. rehber ile pire ettik iktida. taktı selman boynuna tiğ-bendimi. ber cemali muhammed kemal, haşan hüseyin, alı bülend ra salavat.

18- vahdet gülbankı. oturan, duran, hazır, gaib, ayını cem sakin erenler aşk olsun.

19- yol gülbankı. bismi şah. her kaza kanden gelirse defeylesin perverdigâr. la feta illa alı la seyfe illa zülfikâr. hef cefa kanden gelirse defeylesin perverdigâr. la feta illa alı la seyfe illa zülfikâr. her bela kanden gelirse defeylesin perverdigâr. la feta illa alı la seyfe illa zülfikâr.

20-çerağ gülbankı. allah, allah, illallah. akşamlar hayır ola. hayırlar feth ola. serler def ola. on iki imam’in himmeti üzerimizde hazır ve nazır ola. erenler bizi on iki imam katarından ayırmaya. nefesimiz ruh, nutkumuz can bula. hak erenler iftiradan saklayıp gözcümüz, bekçimiz ola. muradlarımız hasıl, niyazlarımız kabul ola. nur-i nebi keremi alı, pirimiz hünkar hacı bektaş veli, hazır ve gaib, zahir ve batın gerçekler demine hu diyelim hu.

21- lokma gülbankı. bismi şah. evvel lalah diyelim, kadim allah diyelim. geldi alı sofrası, ya şah diyelim. şah versin, biz yiyelim. allah eyvallah, dost.

bektaşilik’te, yukarıda sıralana törenler ile okunan gülbanklar, genellikle gizli tutulur. bunları tarikat dışında kalan bir kimsenin bilmemesi için gerekli bütün önlemler alınır, andlar içilir. bunlar birer “sır” olarak saklanır…”

yukarıda yazılan gülbank çeşitlerinin alntıladığım kaynak;
ismet zeki eyüboğlu, “bütün yönleri ile bektaşilik” der yay., istanbul, 1993, s.200-2008
şair eşref çıkmazı şair eşref çıkmazı
farsça gul bâng birleşik kelimesinden; gülbank, gülbang, gülbeng, gülbenk ve hatta belki gülben(gülbin'den de olabilir.) gul, gül; bâng ise nida, haykırış. bülbülün güle nidası, yakarışı anlamına geliyor. cehri zikir, toplu halde okunan dualar anlamlarında terimleşmiştir.
the man who was not there the man who was not there
manevi temellerini bektaşilik'ten alan yeniçeri ocağı'nda da önemli bir yere sahipti gülbanklar. ulufe törenlerinde, yeni padişahın tahta çıkışında, bayramlarda vs. gülbank okunurdu. uzun zaman önce atlas dergisinde okuduğum yeniçeri gülbanklarından birinden bir bölüm aşağıda, sanırım bu savaş alanına girerken okunup üzerine de havaya üç el ateş edilirmiş.

allah allah eyvallah
baş üryan, sine püryan, kılıç al kan
bu meydanda nice başlar kesilir hiç olmaz soran
eyvallah eyvallah,
kahrımız kılıcımız düşmana ziyan
kulluğumuz padişaha ayan,
üçler yediler kırklar
gülbankı muhammedi, nuh u nebi, kerem i ali
pirimiz hünkarımız hacı bektaş-ı veli
demine devranına hu diyelim,
huuuuu

(bkz: gülbankı muhammedi)
voiceofloneliness voiceofloneliness
yahya kemal'in "yeniçeriye gazel" isimli şiirinden...

"vur pençe-i alî'deki şemşîr aşkına
gülbankı âsumânı tutan pîr aşkına"

şeyh galib'in bir na'tinde...

"gülbank-ı kudûmun şekilir arş-ı hüdâ'da
esmâ-ı şerîfin anılır arz u semâda"


bu da güzel bir gülbang örneği...

"allah allah illallah,
bismişah allah allah,
vakitler hayrola,
hayırlar feth ola,
şerler def ola,
müminler saf ola,
münâfıklar berbad ola,
gönüller şâd ola,
meydanlar âbâd ola,
kalplerimiz mesrûr,
sırlarımız mestûr,
zahirimiz mâmûr,
bâtınımız pür nûr ola.
el hak muhammed ali iftiradan saklayıp, gözcümüz, bekçimiz ola,
merd ü namerde, hiçbir ferde muhtaç eylemeye,
dert verip derman aratmaya,
hastalarımıza şifa,
dertlilerimize deva,
gönüllerimize iman,
kalplerimize safa ola,
üçler, beşler, yediler, kırklar,
nur-u nebi, kerem-i ali, keramatı veli,
gülbang-i muhammedi,
pirimiz, hünkarımız, üstadımız,
kutb-ul arifin, hacı bektaş-ı veli
dem-ü devranına hu diyelim
huuuu... "
voiceofloneliness voiceofloneliness
bektaşilik yolunda başta kurban bayramı olmak üzere yılın belirli günlerinde kurban tığlarken okunan gülbang.

bismillâhi allahü ekber, allahü ekber, allahü ekber, kurban-ı halîl, fermân-ı celîl, tığ-ı cebrâil, itaat-ı ismail, bismillâhi allahü ekber, allahü ekber, lâ ilâhe illallâhu vallahu ekber, allahü ekber ve lillâhi’l-hamd.

kurban kesildikten sonra şöyle dua edilir:

kurbanlarımız kabul, muratlarınız hâsıl ola. dergâh-ı izzetine yazılmış ola. dildeki dileklerinize, gönüldeki muratlarınıza vasıl ola. kurbanlarınız kazaya kalkan, belaya bekçi ola. duası bizden, kabulü de allah’tan ola. gerçeğe hu
demesemiyiydi demesemiyiydi
ekşi sözlükte "grimaud" adlı yazar paylaşmış, türkçe duayı olduğu gibi aktarıyorum çünkü alevi-bektaşi inancında çok çok önemlidir.

guncel bektasi gulbenglerinden biri su sekildedir:

bismişah allah allah

vakitler hayrola

hayırlar feth ola.

şerler def ola.

müminler saf ola.

münâfıklar berbat ola.

gönüller şâd ola.

meydanlar âbâd ola.

kalplerimiz mesrûr, sırlarımız mestûr, zahirimiz mâmûr, bâtınımız pür nûr ola.

er hak muhammed ali iftiradan saklayıp, gözcümüz, bekçimiz ola.

merd ü namerde, hiçbir ferde muhtaç eylemeye.

dert verip derman aratmaya, hastalarımıza şifa, dertlilerimize deva, gönüllerimize iman, kalplerimizi musaffa eyleye.

zümre-i salihinden ve gürûh-ı naci’den eyleyip, dualarımızı dergâh-ı izzetinde kabul ve makbul eyleye, nefesimiz hakk, nutkumuz can bula.

on iki imam ve on dört masum pâk, on yedi kemer bestegân efendilerimizin yolundan, erkânından, didârından, katarından, destinden, dâmeninden, cemâlinden, visâlinden ayırmaya.

âl-i âba emrine inkiyâd eden, arifân, sadıkân, muhibbânın cümlesi azîz ola.

ferdi bi hemta rezzâk-ı mahlûkat seyyid-i kâinat, es-seyyid muhammed hacı bektâş veli kaddesallahu sırrahu'l-azîz ve pîr-i sâni balım sultan erenlerimizin de himmetleri üzerimizde hâzır ve nâzır olup, desteklerimiz piş-i penâhımız ola.

yerden hayırlı kısmet, gökten hayırlı rahmet, bol feth-i fütûhatlar kerem-i inâyet ola.

ordu ve donanmamızı havada, karada, denizde her umurda mansur ve muzaffer eyleye.

ordularımıza savaş yüzü göstermeye. savaşmak zorunda kalırlarsa, kışlalarına eksiksiz bir şekilde dönmeleri nasip ve müyesser ola.

ricâl-i devletimizin ömrü şeriflerini müjdat buyura.

vatana, millete, haklı, hayırlı, adaletle hükmedecek işlerde daim ve kaim eyleye.

çocuklarımıza hayırlı aş, hayırlı eş, hayırlı işler nasip ve müyesser ola.

dil bizden nefes hazret-i pîr efendimizden ola.

cumhuriyetimizin kuruluşuna vesile olan yüce mustafa kemal atatürk’ümüzün ve silah arkadaşlarının ve günümüze kadar gelmiş geçmiş, bütün şehitlerimizin de ruhları şâd ola.

buraya uzaktan yakından gelmiş olan, bilcümle dostlarımızın, buraya maddi, manevi katkısı olan herkesin de hizmetleri kabul, hakk divanda makbul ola.

cümleyi de gûrûru naciden ve zümre-i sâlihinden olmayı nasip ve müyesser eyleye.

dil bizden nefes hazreti pîr efendimizden ola.

vakitlerin hayrı gele.

dem-i pîr keremi evliyâ gerçeğe hü!
meyal meyal
farsça, bang koro halinde çıkartılan ses olup, gülbang gül sesi demektir. bazı özel durumlarda, bazı tarikat toplantılarında özellikle mevlevi ve bektaşilerin yükses sesle okudukları makamlı duadır. dinleyenler, amin yerine allah, allah diyerek bu duaya topluca katılırlar. gülbanglar "hu diyelim" sözüyle biter, dinleyiciler topluca "hu" diye bağırırlar. hu "o" anlamına gelen bir zamir olup, allah'ı işaret eder.
yeniçeri gülbang'ı: allah, allah, illâllah. baş üryan, göğüs kalkan, dide al-kan, sine püryan. bu meydanda nice başlar kesilir hiç olmaz soran. kahrımız, kılıcımız düşmana ziyan. kulluğumuz padişaha ayan. sayılmayız parmakla. tükenmeyiz kırmakla. üçler, beşler, yediler, kırklar. nûr-u nebi, kerem-i ali, kerâmâtı velî pirimiz, hünkârımız, üstadımız kutbü'l-arifîn, hacı bektaş-ı veli. demü devranına hu diyelim. hu.
1 /