hür irade

kerrigan kerrigan
fahir aksoy'un 1947'de yayımladığı haftalık siyasal gazete, sert bir muhalefet yapıyor, sosyalizmin temel ilkelerinin ülke çıkarlarına ne denli gerekli olacağını anlatmaya çabalıyordu. 1950'de sürekli baskı ve ekonomik nedenlerle gazetenin yayımına son verildi.
yoğurtlan böğürt yoğurtlan böğürt
öngürülebilir evren fikrinin yıkılma sebebi...
fizikçiler,fizik yasalarının aslında olasılık ve belirsizlikten ibaret olduğu kanısına varmıştır..nasıl mı?
şöyle ki;
mesela bir elektron birden fazla bir yol izleyebiliyorsa,hangi yolu izleyeceğini önceden kestirebilmek olanaksızdır denmiştir...ve kuantum kuramının bize söyleyebileceği tek şey parçacıkların şu ya da bu yolu izleme olasılığıdır ki işte bu kuantum fiziği de hür iradeyi tekrar olanaklı kılmıştır...atomların ve daha küçük parçacıkların izlediği yoldaki bu belirsizlikler,en azından hareketlerimizin önceden planlanmadığını göstermektedir...
ilişik yaşam formu ilişik yaşam formu
bilim açısından bakan büyük bir çoğunluğun varolduğuna inanmadığı kavram... "hür irade yoktur, hürlük bir noktaya kadardır." kanısına varılmıştır sonunda...
yani şöyle ki:
sizden biri ayağınızı kaldırmanızı ister. "hangisi?" diye sorarsınız ve: "istediğin birini." cevabını alırsınız. ardından farz edelim ki sağ ayağınızı kaldırdınız. şimdi diğer ayağınızı da kaldırmanızı ister. "bu imkansız..." dersiniz. işte o andan itibaren artık sol ayağınızla işleri göreceğiniz demektir bu!
siz, hür iradenizi, seçim özgürlüğünüzü sağ ayağınızı kaldırarak kullandınız. bundan sonraki olacaklar, sizin baştaki seçiminizin getirileridir. sadece işin başında bir seçim söz konusudur, gerisi ise o seçimin sonuçlarıdır, burada da o "hür irade" hedesi geçmez.
terminal tedirginliği terminal tedirginliği
en büyük özgürlüktür. tüm dayatmalara, baskılara, yargılamalara rağmen yaşama iradesini göstermektir.

hür iradeye sahip olan insan var mıdır, emin değilim. zira bugatti kadar hırsımız ama tofaş kadar imkanlarımız var. bir robot olma yolunda hızla ilerliyoruz.

"peki ne diye bazı âlimler insana normal, erdemleri zedelemeyen istekler gerektiğini iddia ederler?
neden akıllarını insanın isteklerinin mutlaka mantıklı ve çıkarlarına uygun olması gerektiğine takmışlardır? insana lüzumlu olan tek şey, onu nereye sürükleyeceği belli olmayan hür iradedir."

dostoyevski