hürriyet partisi

ofansif sol bek ofansif sol bek
1955-1958 yılları arasında var olan siyasi parti.

2 mayıs 1954 genel seçimleri ile oyunu %57'ye yükselterek ikinci kez tek başına iktidar olan demokrat parti içinde bir grup, kamuoyunda bazı bakanlar hakkında yayılan yolsuzluk söylentileriyle ilgili ispat hakkını istiyordu. bu grubun görüşüne göre, bir bakan hakkında ortaya yolsuzluk iddiası atıldığında gazeteciler bunu ispatlama olanağına sahip olmalıydı. o güne dek uygulanan yasalar ise buna olanak tanımıyordu. adnan menderes liderliğindeki dp ise bu talebe kulak tıkadı. ama ispat hakkı tartışmaları büyüdü. ispat hakkını savunan 19 milletvekili haysiyet divanı'na verildi. bu milletvekillerinden 9'u ihraç edilirken, diğer 10 milletvekili ise ihraçlara tepki olarak istifa ettiler. bütün bu tartışmalara 6-7 eylül pogromu da eklenince dp hükümeti, bazı dp'li milletvekillerinden çok ağır eleştiriler aldı.

ispat hakkını savunan 19 milletvekili, uzun tartışmaların ardından ayrı bir parti çatısı altında örgütlenmeye karar verdiler. başını izmir milletvekili ve eski sağlık bakanı ekrem hayri üstündağ'ın çektiği grup, 20 aralık 1955'te hürriyet partisi'ni kurdu. partinin diğer kurucuları arasında fuat köprülü, fevzi lütfi karaosmanoğlu, ekrem alican, coşkun kırca, ibrahim öktem, turan güneş, fethi çelikbaş, cihat baban, raif aybar gibi isimler yer alıyordu. parti kendini bir merkez partisi olarak konumlandırmıştı. karma ekonomiyi ve ifade özgürlüğünü savunuyordu. ekrem hayri üstündağ'ın 1956'da rahatsızlanması ve aynı yıl vefat etmesi üzerine genel başkanlığa fevzi lütfi karaosmanoğlu seçildi. parti, dp'den ayrılan milletvekillerinin kendisine katılmasıyla birlikte tbmm'de ana muhalefet partisi konumuna geldi (chp'nin o dönem sadece 31 milletvekili vardı). 1957 seçimlerinden önce cumhuriyetçi millet partisi ile birleşme çabaları sonuçsuz kaldı. aynı yıl yapılan seçimlerden önce chp ve cmp ile yaptıkları ittifak görüşmeleri de dp'nin seçim yasasını değiştirerek seçim ittifakını yasaklaması nedeniyle başarıya ulaşamadı. 22 ekim 1957 seçimlerinde uygulanan çoğunluk sisteminde, sadece burdur'da birinci parti çıkarak bu ilden dört milletvekili çıkarabildi. 1957 seçimlerinde 350.597 oy ile %3.8'lik bir oy oranı yakalayan parti, 24 kasım 1958'de cumhuriyet halk partisi ile birleşerek siyasi yaşamdan çekildi. partinin az sayıdaki üyesi ise bu birleşmeye tepki göstererek eski yuvaları dp'ye geri döndü.

partinin bazı önemli isimleri, 27 mayıs 1960'taki askeri darbeden sonra ekrem alican başkanlığında yeni türkiye partisi'ni kurdular. ytp, pek çok insan için hp'nin mirasçısıydı. 1961 seçimlerinde iyi bir oy yüzdesi yakalayan ve 1962-63 yıllarında chp ve ckmp ile koalisyon ortağı olan parti, zamanla tabanını dp'nin mirasçısı adalet partisi'ne kaptırarak güç kaybetti ve 1970'lere gelindiğinde siyaset sahnesinden silindi.