inanna ve dumuzi

neverendingblueroad neverendingblueroad
sümer mitolojisinde yer alan, insanın kendi kendine kalışını, karanlık yanı ile yüzleşmesini ve yeniden aydınlığa çıkışını anlatan güzel bir sembol efsanesi.

evlenme isteğinde olan tanrıça inanna'nın eş adayları arasında yer alan çoban tanrısı dumuzi ile evlenmesi tamamen kardeşinin önerisi ile olmuştur. inanna, çiftçi tanrısı enkimdu'ya kendini daha yakın hissetse de kardeşini kıramamış ve eş olarak dumuzi'yi seçmiştir.
bir süre sonra inanna yer altı dünyasının tek sahibi olan kız kardeşi ereşkigal'i görmeye gider. kardeşinin kendisi kadar hırslı olduğunu bilen inanna, uşağına 3 gün içinde dönmezse tanrıların yanına çıkıp ağıt yakmasını buyurduktan sonra yer altına iner. inanna'nın yerin altına inebilmesi için her kapıdan üzerindeki bir giysiyi çıkararak geçmesi gerekmektedir ve inanna 7 kapıyı aşıp ereşkigal'in huzuruna geldiğinde iki büklüm ve çırılçıplak kalır. yer altı hakimiyetinin ellerinden alınacağını düşünen ereşkigal, yanına ölülerin yargıçlarını da alarak kardeşinin ölümüne hükmeder. cesedini de bir kazığa astırır. (bkz: foemina foeminae lupior)

3 gün geçer ve inanna'nın uşağı birkaç tanrıya tanrıçasını sorduktan sonra en son bilgelik tanrısı enki'ye gelir. enki, sadık uşağın hüznüne dayanamaz ve yardım etmeyi kabul eder. uşağa inanna'nın iki omzuna dökülmek üzere yaşam içeceği verir. uşak yer altına iner ve inanna'nın cesedine enki'nin dediği gibi içeceği döker. canlanan inanna yer altından çıkmaya yeltenir ancak ereşkigal onu durdurur ve yer altı dünyasının kuralını hatırlatır. "giren kişi kendi denginde birini yerine koymadıkça ölüler diyarından çıkamaz." yani inanna yerine ölüme gidecek bir tanrı bulmalıdır. ereşkigal yerine birini bulması için güçlü cinlerin eşliğinde dışarı çıkmasına izin verir.

onun yokluğuna üzülmüş bütün tanrıların yas giysileri içinde olduğunu gören tanrıça hiçbirini vermeye kıyamaz. cinlerle beraber kocasının bulunduğu yere gelir. yokluğundan hiç üzüntü duymadan en güzel giysileriyle tahtında kurulmuş olan kocasını görür ve ben yokken herkes yas içindeyken sen nasıl bu şekilde süslü kıyafetlerle rahat bir şekilde tahtta oturursun diye sinirlenerek cinlere 'alın götürün bunu' der. böylece cinler dumuzi'yi yaka paça yer altına götürürler. dumuzi, inanna ile evlenmesine vesile olan güneş tanrısı utu'ya kendisini kurtarması için yakarır. onun yardımıyla bir ara yer altından kurtulsa da tekrar yakalanır.
en sonunda dumuzi'nin kız kardeşi rüya tanrıçası gestinanna tanrılar meclisine başvurarak kardeşinin yerine yarım yıl yer altında kalmayı kabul eder ve dumuzi'yi yarım yıl özgür bıraktırır (abla yüreği işte, anne yarısı). yeryüzüne çıkan dumuzi karısı inanna ile tekrar birleşir. bununla yeni bir yıl başlar. (kadınların ne istediğini bilmemesi çok doğru galiba.) dumuzi'nin yarımşar yıl yer altında ve yeryüzünde bulunması kış ve yaz mevsimlerinin oluşması olarak sembol edilmiştir.

daha fazlası için pls : muazzez ilmiye çığ inanna nın aşkı
yoltengri yoltengri
yukarıda yazıldığı gibi dumuzi'nin yer altından çıkarak inanna ile birleşmesi baharın gelmesini sağlar. baharın gelmesiyle ekin ekebilecek ve karınlarını doyurabilecek olan sümerler için oldukça kutlu bir olaydır. bu yüzden sonraları deforme olup nevruza dönüşecek olan bayramda büyük kutlamalar yapılır, inannayı temsilen baş rahibe dumuzi'yi temsilen de kral mitolojik olayda anlatıldığına benzer bir törenle evlenirler idi.

temmuz ayı geldiğinde ise dumuzi tekrar ölür otlar sararmaya ve kavurucu sıcaklar başlar. dumuzi'nin ölümü çok çeşitlidir. sümer uygarlığının yıkılışından çok sonraları fenike'de adı adonis'e dönüşmüş ve fenike mitolojisinde bir yaban domuzu tarafınca öldürülmüştür. domuzun yenmesinin yasak oluşu da belki bu olayla ilintilidir.