ironi

1 /
camel camel
marmara üniversitesi göztepe kampüsü mühendislik fakültesi b binası'nın duvarında şöyle yazmaktadır: abd defol. ilk bakışta normal bir yazı bu diyebilirsiniz. ama:

mühendislik fakültesi 4 binadan oluşur; a, b, c ve d. bu yazı b binasının, yeni yapılmakta olan c binasına bakan tarafına yazılmış. sanki c binası bu yazıyı yazmış gibi durmaktadır. bence ironi budur işte.

"o an" tadında oldu ha!

not: o yazıyı ben yazmadım tabii ki.
bayannihayet bayannihayet
tiyatroda çok kullanılan bir diğer adı da tersinleme olan kavram. örnekle açıklamak gerekirse, seyirciye daha önce verilmiş olan, seyircinin bildiği bir olayı bilmeyen bir oyuncunun sahnedeki durumu seyirci için bir ironidir. genelde yanlış anlamalar, karışıklıklar ironiyi doğurur. örneğin; devekuşu kabare tiyatrosunda aşk olsun müzikalinde yer alan, kandemir konduk'un yazdığı çok bilindik kız isteme parodisinden inceleyelim: önce kızları istenecek aileyi kısaca tanıyacak kadar izleriz, bunun hemen ardından gazetede satılık video ilanını görüp video almaya karar veren ailenin gidişini izleriz ve parodinin kırılma noktası olan nokta şudur ki, video almaya giden aile adresi karıştırarak, kızları istenecek olan ailenin evine gelir. ironi burda başlar. seyirci durumun yanlış olduğunun farkındadır ama oyun karakterleri bunu henüz bilmemektedir. işte bu karışıklıktan ve yanlış anlamalardan doğan ironi gülmeyi sağlar. bu bakımdan ironi seyirciye üstünlük duygusu da kazandırır ve özellikle tiyatroda güldürü, seyirciye kazandırılan bu üstünlük duygusuyla sağlanır.
tembel tembel
zıtlıkların, metaforların mizahıdır. çoğunlukla da kara, kapkara bir mizahtır bu. tiyatroya bakın, cyrano, hamlet gibi trajik karakterlerin ağızlarından çıkan her söz ironi fakültesinde ders diye okutulabilir. "tanrı size bir yüz vermiş, siz yeni bir yüz yapıyorsunuz kendinize." (bkz: william shakespeare)

günlük hayatta ironi peşimizi bırakmaz. afet kontrol merkezinin depremde en çok hasar gören bina olması ironinin babasıysa, çernobil felaketinden sonra kameralar karşısında çay içen bakanın kanser olması, büyükbabasıdır.

çinlilerin bir numaralı bedduası, "tanrı sana ilginç bir hayat versin" gibisinden bir cümlecik, bu büyük ve tuhaf ulusun ironiye ne denli aşina olduğunu göstermiyor mu?

kastının tam zıttını söylemektir ironi; sağ gösterip sol vurmaktır; arkasından dönüp bir tane de kendine çakmaktır.
“dalga geçerim kimi zaman, o da benim vazifem.
bir baş düşünürüm başımda, bir mide düşünürüm midemde, bir ayak düşünürüm ayağımda,
ne halt edeceğimi bilemem.” (bkz: orhan veli)

yeni bir şiir yaratıp, adını garip koymaktır belki. belki herkes türkyılmaz, hiçkorkmaz gibi soyadları alırken, gidip ran soyadını almaktır. belki de bazen, ne halt edeceğini bilememektir.
1 /