islam ve liberalizm

madbrother madbrother
anayasa hukuku prof'u mustafa erdoğan'ın liberte yayınlarından çıkmış kitapçık niteliğindeki denemesinin adı.
liberal islam kullanımının son yıllardaki artışına paralel olarak 1999 yılında kaleme alınmış bir beyin fırtıınası. öncelikle modern düşünce hayatımız üzerindeki karabasanların etkisini kırmaya çalıştığı bariz , fakat biri dini-ideolojik diğeri ideolojik olarak algılanan kavramların yanyana getirilmesi ise kuşkusuz biraz sorunlu. yazarımız denemesini iddialı olmayan bir tartışmaya giriş olarak niteliyor. cidden de 40 sayfalık metinde "islam'ın temel yorum felsefesinden , ideolojinin dünyevi manada nasıl agılanması gerektiğine" kadar girmeyi başarıyor. tabi bu iddialı olmayan deneme'de ufak çaplı bir tez yaratmaya çalıştığı da ortada. öncelikle islam'ın ahlaki bir öğreti olduğunu , siyasal anlamının tarihsel koşullar gereği oluştuğunu kanıtlama yoluna gidiyor. çünkü islam'ın ideolojik olarak tanımlanması , içerik olarak da siyasal bir kavrayış gereksinimini ortaya koyacaktır.

gerçi (islam ve liberalizm noktasında) obje olarak liberalizmi ideoloji olarak görmüyor. çünkü sınırılı-sınırsız serbestiyet temeline dayanan liberalliğin , içine kapanık ve değişmez sınırları olan bir bütün olarak kabul etmiyor. bu doğrultuda sınırlı bir serbestiyet tanıyan islam'ın devlete egemen olması durumunda kendine gelen eleştirileri kısıtlayacağı noktasında duruyor. yani islam bir öğretidir ve liberalizm'de yöntemdir. ulaşılan ara sonuç burada yöntem'in her zaman "ideoloji" olması zorunluluğunun bulunmamasıdır.

elbetteki özellikle islam zaten özünde liberal bir dindir söylemini kesinlikle bilimsel bulmadığını ortaya koyuyor. piyasa ekonomisi ve demokratik anlamda islam yapısını liberal bir bakışla inceliyor , demokratik düzen içerisindeki sosyal roller ve kurumları islam'ın öngördüğü sosyal kişiler, kurumlar ile karşılaştırıyor. işin en ilginçi yasama , yürütme ve yargı üçgenine eğilirken yürütmen'nin- siyasal bir anlamdan ziyade -"ahlaki bir birlikteliği barındıran"- ümmet'in iradesinin uygulayıcısı olarak yansıttığını söylüyor. ve yasama'nında ictihat yolu ile alimlere bırakıldığını bu noktadan yola çıkarsak islam'ın içindeki pek çok değişik yorumdan uygun olanınıda seçecek olan liderinde, ümmet tarafından belirlendiğine vurgu yapıyor. yargı yolu açısından alimlerin birbirilerini denetlediğini fakat modern hukuk devleti manasında , iktidarın totaliterleşmesi noktasında , bunun yetersiz olduğunu bu gibi pek çok örnekle izah ediyor.

kısacası güzel bir deneme , bu konuda kafası karışık olanlara tavsiye edilir.
fen liselim fen liselim
tam metni aşağıdaki adresten okunabilen mustafa erdoğan çalışması.

(bkz: islam ve liberalizm: kısa bir bakış sunuş: 2008'e hacettepe üniversitesi öğretim üyesi olan mustafa erdoğan'ın bir makalesiyle başlıyoruz. müslümanca bir devlet idaresinin nasıl olmas... derindusunce ) (1. bölüm)
(bkz: islam ve liberalizm: ikinci bölüm ikinci bölüm ( birinci bölüm için) islam'da birey ve cemaat kur'an'ın asli muhatabı birey olarak insanlardır, sorumlu bireylerdir. gerçekten de kur... derindusunce ) (2. bölüm)