kendini doğrulayan kehanet

1 /
ali kamber ali kamber
bazı örnekleri;

"sevgilinle aran bozulacak."
(bunu duyduktan sonra değişen tavırlar yüzünden ara gerçekten bozulur.)

"zengin olacaksın."
(duyan kişi normalde alamayacağı bir risk alır ve hakikaten de kazanır.)

"yarın öleceksin!"
(korkudan intihar eder.)
regulus regulus
sosyal psikoloji'nin, temel atıf hatası ile birlikte önemli bir ayağını oluşturan sav. bir davranış veya olayın beklentisi içine girerek, o davranış veya olayın gerçekleşmesinde rol oynamak, akabinde beklediğimiz davranış veya olayın gerçekleşmesine kendimiz sebep olmak diye tanımlanabilir.
çoğunlukla zararsız çoğunlukla zararsız
literatürde 'kendini gerçekleştiren kehanet', pygmalion etkisi olarak da geçen psikoloji kavramı. bir tür beklenti de denilebilir, yani neyi beklersen o olur.

korkmayın, dünyaya kendi siyah penceremden bakarken ehih böcekler çiçekler ve secret'dan filan bahsedecek değilim.

öncelikle literatürü bir yana bırakırsak, murphy abimizin kanunlarından sonra (bkz: murphy kanunları) öğrenilmiş çaresizlikle birlikte gündelik hayattaki geçerliliğine en çok inandığım kavramlardan biridir.

bir örnek ile açıklayalım;

bakmayın siz, bir kişi yalnızlığından bahsediyor ise, onun kadar kalabalığı yoktur. kendi içindeki sesleri susturmayı asla başaramaz, bu yüzden de sürekli bir "ulan bırakın da azıcık kafa dinleyeyim" düşüncesiyle yalnız kalma telaşında olur. bu sesler de, çoğu zaman hayra alamet şeyler söylemez: "aman dışarı çıkma yine başına bir iş gelecek" der, "güldün ya gül bakalım, bunun acısı nasılsa çıkacak" der, "çok eğlenme şerefsizim bir kafa çarpması her şeyi çözer" der, yani kısaca der oğlu der.. ilginçtir, bu dedikleri de hakikaten olur. kendini gerçekleştiren kehanet de bu demek işte. beklenti, netice doğurur.

bu beklentinin olumlu yönde işlediğini henüz tecrübe edebilmiş değilim. bugün yine içimdeki o malum ses 'deniz kenarında pazar kahvaltısı senin neyine, say bakalım gözünün önünde kaç yıldız varmış ehueheu' derken bok vardı da karamsar oldun diye düşünmüyor da değilim gerçi.. düşünüyorum yani. çok düşünmeyin ama sonra böyle oluyorsun. yazık bak halen okuyor.
düttürü dünya düttürü dünya
tam olarak şöyledir.
dönem başında,içten içe gümleyeceği hissedilerekten kazık bir ders alınır." du bakalı nolucek" modunda derslere gidilmekle beraber kişi huzursuzdur."ulan patlıcak,ödevi zor olacak, finali geçirecek." halet-i ruhiyesiyle bütün dönem geçer.
final dönemi gelir."yusuf yusuf hal ve patlayacak hissi."
final dönemi biter, harf notları gelir.
sonuç: patlamıştır.
aha da budur.
nicki tam 50 karakter olsun diye hayvan kasan adam nicki tam 50 karakter olsun diye hayvan kasan adam
robert k. metron tarafından herhangi bir inanç veya beklentinin, bu tanımlamayı doğrulayacak yeni bir davranış ortaya çıkartması ve bu olayın sonucunun kişinin davranışını etkilemesine verilen addır.

bir başka deyişle herhangi bir beklenti oluştuğunda kişiler beklentileri ile uyumlu hareket etmeye çalışırlar. sonuçta, beklentileri gerçek olur.

öğrenilmiş çaresizlik sonucu oluşan bir yargının yeni bir deneyimle test edilmesi, pekiştirilmesidir. bir insanın korktuğu şeylerin sürekli başına gelmesi kendini gerçekleştiren kehanete örnektir.

(bkz: aklıma gelen başıma gelir)
hormonlu capon hormonlu capon
bir ülkede tüm ekonomik veriler düzgünken herkes bir kriz olacağına inanırsa ekonominin dişlileri kriz inancının doğurduğu tasarruftan dolayı yavaşlar ve ekonomi krize girer. ya da çok mutlu olan çift yersizce "ya bir gün ayrılırsak" korkusuyla davranırsa istemsizce birbirine gittikçe genişleyen sınırlar koyarak kehanetleri doğrularlar.
nasılsa oyle nasılsa oyle
----naked spoiler----

-kendi kendini gerçekleştiren kehanetlere inanır mısın?
+ha?
-bilirsin, nostradamus gibi. şu 16ıncı yüzyıl kahinlerinden birisiydi ve dörtlüklerinden birinde hister isimli bir dangalağın polonyayı istila edeceğini yazmıştı. eh yani, hitler olarak okunan, bu ismi çağrıştıran hister, hitler polonya'yı istila etti. ve bu herif dünyanın 1999'da sona ereceği kehanetinde bulunduğunda aslında kıyamet gününün gelişini hızlandırıyordu. yani kehanet kendi kendini gerçekleştiriyordu.

-----endofthespoiler----
toshiro toshiro
işsizlik dönemlerimde birisi ile tanışmıştım. çok samimi olmasak da sohbetimiz vardı öyle ya da böyle. sonrasında ben sınavı kazanıp da öğretmen olunca "ooo artık öğretmen oldun, tanımazsın da bizi" havalarına büründü. "lan dedim ne alakası var amk, öğretmenlikle mi götümüz kalkacak?!" harbiden de bir alakası yoktu ama git gel bunu söyleyip durdu. bu bir yana, sonraki dönemlerde de sikimsonik davranışları olunca ben de bi süre sonra siktiri çektim. o da muhtemelen kendi kendine ya da diğer arkadaşlarına "ee ben demiştim ama toşi artık bizi tanımaz" diye. he canım benim he, öğretmen oldum götüm kalktı.

okullarda en sık rastlanan örneği de şu şekildedir: zaman zaman bazı öğrenciler, kendince haklı ama gerçekte son derece saçma nedenlerden dolayı x (kimya diyelim) hocasının kendisine taktığını düşünür. gel zaman git zaman kimya sınavı gelir çatar. bu öğrenci de sınava hiç çalışmaz ve 10 puan alır. sonrasında da "ee ben demiştim ama öğretmen bana taktı" diye. he yavrum benim he canım sana taktık o yüzden 10 verdik. (öğrencilere takan kişiliksiz öğretmenler de yok değil hani maalesef, biliyorum.)
radiance radiance


sosyal psikoloji'nin üstüne oturduğu temel yapılardan biridir.
inançların tavırlarımıza etki etmesi ile başkalarına yönelik inançlarımız doğrultusunda ön yargılı davranmamız, bunun sonucu olarak da karşı tarafın reaksiyon vermesi ve nihayetinde inançlarımızın gerçek olması gibi bir döngü içerisinde gerçekleşir.
kendini doğrulayan kehanetlerin pozitif yansımaları negatiflere göre daha nadirdir.

örnekleyerek açıklayalım.

- birey sevgilisini boş bırakırsa, sevgilisinin onu artık sevmeyeceğini, onu aldatacağını ve nihayet terkedeceğini düşünmektedir
- birey bundan ötürü sevgilisine karşı aşırı baskıcı ve paranoyakça davranabilir
- bu baskıcı tavır sevgilinin bireyden uzaklaşmasına ve rahatsız hissetmesine sebep olur
- birey sevgilinin uzaklaşmasını aldatılacağı veya terkedileceğine dair bir işaret olarak algılar ve daha da baskıcı olmaya başlar.
- birey terkedilir.
-birey bunun üzerine daha da güvensizleşir

bu döngü bu şekilde devam eder.
1 /