kinaye

mulder mulder
örnek olarak geçen gün boundless'la aramızda geçen konuşma verilebilir
m-finallere hayvan gibi çalışcam program filan yaptım
b-nası uyuyo musun bari programa
m-evet hakikaten "uyuyorum"
toganus toganus
açıkça söylenmesi uygun olmayan duyguları ifade etmeye yarayan söz sanatıdır. aynı zamanda anlatıma genişlik, rahatlık, zenginlik de katar. kinayede amaç; bir sözü -gerçek anlamının da kastedilmesi mümkün olmakla birlikte- esas anlamı dışında kullanmaktır.

necatinin
"ayağı yer mi basar zülfüne berdar olanın
zevk u şevk ile verir can u seri döne döne" beytinde kinaye, "ayağı yer mi basar" ibaresindedir. burada kastedilen, asılan kişinin ayağının yere basmaması değil, sevgilinin saçlarına kavuşan aşıkların sevinçten ayaklarının yere basmayacağı hususudur.
andromeda andromeda
-kim diyor ki kadın şimdi, eskisi gibi, yüzünü sıkı örtüler altında saklamıyor? ya boya örtüleri? bunların altındaki hakiki çehreyi hiç görmek kabil mi? boyalar olmasa bilmem kadın ne yapardı?
-kadın ne yapardı bilmem, fakat boyalar olmasa bilmem ki göz nasıl boyanırdı?

ahmet haşim
de perros amores de perros amores
gerçek ve mecazi anlamı bulunan bir sözcüğü ya da ifadeyi iki anlamını da karşılayabilecek şekilde kullanmaktır. yalnız önemli bu husus vardır ki şair kişisi kullandığı sözcüğün aslında mecaz anlamını kastetmektedir; gerçek anlam işin cilvesidir. bir nevi “kızım sana söylüyorum gelinim sen anla” olayıdır yani.

hep edebi sanatlar konusunda, anlaşılması en zor beyitlerle anlatılır söz sanatları bize. divan edebiyatından tutun tanzimat edebiyatına gelenle kadar nerde farsça, arapça karışımı osmanlıca bir beyit varsa sayın edebiyat hocalarımız onu alır, çıkarır, sorar sınavlarda . ben bakarım beyite, beyit bakar bana. ulan sanatı bulacağım da anlasam bir de ne demiş bu adam bu beyitte.

neyse efendim sadete gelip bir de kinayeli iki lafız edem size; ama modern bir kinaye olsun bu. hani o lise kitaplarında olanlardan değil. bâki ayhan’ın “fiction” adlı şiirinden geliyor:

“çıplaklığıyla sevişen akvaryum
boşalıyor yalnız balığın ölümüyle”

(bkz: boşalmak)
apotheosis apotheosis
bir sözcüğün ya da söz öbeğinin hem gerçek hem de mecaz anlama glecek biçimde kullanmaktır. asıl kastedilen anlam mecaz anlamdır. tek kavram,çift anlam vardır.