kıyafet

ilim ilim
kılık kıyafette devrim yaşamış bir toplumuz. gerçekte kıyafet düzenlemeleri uzun bir tarihe yayılıyor. yaşar yücel'in yayımladığı ve 1643-44'te şeyhülislam yahya efendi'nin
yazdığını saptadığı, osmanlı düzeninin niçin bozulduğunu araştıran eserler türünden kitabu mesalih'il-müslimin ve menafi'i'l-mü'minin adlı eserde, her millet, meslek ve
zümrenin ayrı kıyafetinin olmasına ne kadar önem verildiği görülmektedir:

"şol kimseler ki ekabir olmayalar, hiç uzun kaftan giymeseler yasag olunsa (...) sevabdür. edebsize edeb öğretmek lazimdur. (...)" "şimdiki zamanda ekabirin kulları malum
olsun, gavga itmesünler, gavga iden malum olsun diyü bir külah vazolunmuştur gayetle makul buyurilmişdur. acemi oğlanları kısa sarı külah giyseler ahur halkı uzun sarı
külah giyseler uzunla kısa farkı heman kifayet iderdi (...)" "bir husus dahi budur ki, bazı derzi kafirleri vardır ki kırmızı yelken takye ve kırmızı arakiyyeler giyerler. müslümanlar
bilmezler ki müslüman midur, kafir midür bilmeyüb selam verirler, riayet iderler. günahdur, bunlara dahi yasag olunsa."

hademe, esnaf ve hiref (zanaat) erbabının, devlet ricaline mahsus giyime özenip, kazançları süslerine yetmeyince yolsuzluklara cüret ettikleri saptanmıştır. bu adete son
verilmesini isteyen 1. abdülhamid 1776'da elbise nizamnamesi çıkartmıştır.

bütün düzenleme ve modalara karşın anadolu'da halkın kıyafetinin esas olarak 20. yüzyıla kadar değişmeden geldiği görülmektedir. bu durum, 15. yüzyıla kadar avrupa'da
da geçerlidir. avrupa'da yaygın giyim roma ve eski yunan'da olduğu gibi tunikti. akdeniz'in kuzeyine çıkıldığında ise bu basit tunikler dolaklara dönüşüyordu. 1350'den
itibaren elbiseler, zamanın tutucularınca tepki çekse de daralmaya ve kısalmaya başladı. kadın elbiseleri de aynı şekilde daraldı ve dekolte giyim görüldü. bu tarihten sonra
moda oluşmaya başladı. yeni giyim tarzları her alana aynı zamanda ulaşmadığından ulusal kıyafetler ortaya çıktı.

italyanlar'ın öncülüğüne rağmen, modada fransa kısa sürede etkin ülke haline geldi. venedik'in gücünü koruduğu 15-16. yüzyıllarda bile fransız modası bu şehre girmişti.
fransız tarzının yayılmasında fransız model bebekleri çok etkili olmuştur. venedik'te açılan en eski konfeksiyon mağazalarından birinin adı bile, fransız bebeği anlamına gelen la piavola de franza'dır. 18. yüzyılda artık tam anlamıyla modadan söz edilebilir.

yeniçeri ordusu kaldırılıp asakir-i mansure ordusu kurulduğunda, osmanlı ordusunda ve padişahtan başlayarak bürokrasisinde, başlık dışında avrupa modası geçerli olmaya
başlamıştır. osmanlı devletinin avrupa uyumuna dahil edildiği kırım savaşı (1856) sonrasında mobilyadan masa adabına kadar avrupa tarzı benimsenmeye başlandığı gibi,
katibim şarkısının çıktığı bu dönemde şehirli erkek kıyafeti de avrupa tarzına uymuştur.

son dönem osmanliı kıyafeti hakkında abdülhak şinasi hisar'ın betimlemesi konuyu somutlaştıracaktır (çamlıca'daki eniştemiz, 1944):

"sultan mahmud devrinde eski parlak ve azametli kıyafetlerini bırakarak garplılaşmak temayülü ile ilk giydikleri avrupa esvapları cedlerimizi fena halde çirkinleştirmişti.
zira onlar bu şeylerin iyisini kötüsünden ayırt edemediklerinden şalvara benzeyen pantolonlar, cübbeyi andıran ceketler, kürkü hatırlatan gocuklar, paltolar ve bu görgüsüz
elbiselerle hiç uymayan renkli boyun bağları giyinip kuşanmağa ta o zamanlarda başlanılmıştı ve uygunsuzluk ta sultan hamit devrinde bile yer yer devam ediyordu."

giyim konusunun puf noktalarından biri kumaş üretimidir. kapitalizmin ve sanayi devriminin doğuşunda dokumacılığın oynadığı rol önemlidir. braudel'in saptamalarına göre,
kapitalizm öncesinde avrupa'da yün, pamuk ve ipek, çin'de pamuk, hint ve islam dünyalarında hafif yün yoktur. kara afrika'da kumaşın bedeli altın ve köle olmuştur. sonuçta
kumaş üretenler akdeniz, avrupa, ıran, kuzey hint ve kuzey çin'dir.

1850'de bakirköy'de barutçuzade ohannes'in açtığı basmahane 1860'ta hazine-i hassa işletmesi haline getirilmiş, 1867'de harbiyeye devredilmiş ve kumaş sanayisinin
temeli atılmıştır. fakat abdülaziz o dönemde halen iç gömleği olarak rize'den getirttiği rize bezini tercih etmektedir. 2 şubat 1833'te kurulan feshane, abdülmecid tarafından
darüssinaa'ya dönüştürülerek 1843'e kadar hayvan gücüyle çalışan dönme dolaplar kullanılmıştır. daha sonra buhar gücüyle çalışan makineler getirtilmiştir. belçika vervier fabrikasının ürettiği ilk tarağın da feshane'ye alınmış olması ilginçtir. 1933'ten itibaren sümerbank, osmanlı'dan kalan dokuma sanayisini devraldı, 10 mayıs 1939'da 360 kuruşa ucuz köy elbisesini satışa çıkardı.

yeni açılan fabrikalara eklenen özel sektör işletmeleriyle türkiye tekstilde ihracatçı ülke haline gelmiştir. tekstilde 1940'ta, konfeksiyonda 1965'te ihracat ithalatı geçti. bossa, güney sanayi, narin tekstil, altınyıldız mensucat 1951'de, taç sanayi, aksu 1952'de kuruldu. bugün 5 fabrika polyester naylon üretimi yapıyor. konfeksiyonun gelişimiyle son 20 yılda hem yamalı giyinen kalmamış hem de terzilik yalnızca zenginlere ve sosyeteye hizmet eden bir mesleğe dönüşmüştür.
şapkalı e şapkalı e
kıyafetin tek esprisi onu talıyanı koruyup, süslemesi değildir. kıyafet, kendisini taşıyan kişi hakkında doğrudan ve en hızlı bilgiyi verir bize.
günümüz cadısı günümüz cadısı
almaya doyamadığım , yüzlerce olmasına rağmen dolabımda sıkışık halde oldukları için bazen aylarca görmediğim belki de bu yüzden hala yeteri kadar olmadığını düşündüğüm alışveriş çılgınlığımın temeli olan ve kardeşimi dolabından da çarpmaya bayıldığım para düşmanı
alphamale alphamale
renk ve marka konusunda takıntılı olduğum konu...

smart casual - casual şıklar:

-bunların yarısı siyah-füme-lacivert-beyaz.
-geriye kalan yarısı toprak tonları: koyu kahve ayakkabılar onlarla uyumlu camel rengi- koyu lacivert pantalonlar- kahveyle iyi giden çeşitli renklerde(koyu mürdüm, koyu yeşil vs) gömlek, trikolar.

aksesuar
-aynı şekilde 3 tanede saatim var kahve rengi (hugo boss), lacivert-siyah (emporio armani), siyah(maurice lacroix) olan ...
-birde 3 güneş gözlüğü siyah (tom ford), siyah-lacivert (tag heuer), kahve-altın (hugo boss) ...

üstüne markalarda resmen düzenli...

-toprak tonu kıyafetlerin %95'i massimo dutti, hugo boss orange collection.
-siyah kısımın %95'i hugo boss boss collection, network-beymen club, emporio armani.

streetwear kıyafetler- (kısaca derse falan giderken giymelikler)
-bunlarında %95'i diesel, dockers...

spor kıyafetler- (alışveriş, gym kıyafetleri)
-bunlarında %95'i nike, porsche design.

dahada ötesinde bunları aldığım mağazalarda aynı, satış temsilcilerini akrabalarımdan daha çok görüyorum.