mit

1 /
dydm dydm
millattan önceki yıllarda insanların sorularına yanıt getiren dinlerin kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlayan, yaşamı açıklamaya yönelik tanrısal anlatı.
yorkshire yorkshire
mitler yaratılışlarla ilgili (ister dünyanın yaratılışı olsun, ister başka bir varlığın, ister bir kavramın) hikayelerdir. mitlerin en büyük özelliği ait oldukları toplum tarafından gerçekliklerinden şüphe edilmemesidir. bu yönleriyle masallardan ayrılırlar. her iki türde de doğaüstü varlıklardan söz edilir, ancak mitlerdeki doğaüstü varlıklar toplumu etkilemiştir. oysa masallarda böyle bir durum söz konusu değildir. örneğin dünyanın yaratılışıyla ilgili mit gerçektir, çünkü dünya gerçekten de vardır. ya da ölüm miti gerçektir çünkü insanlar günü geldiğinde ölmektedir. oysa masallarda böyle bir sağlama yapmak olanaksızdır.

mitler doğaüstü varlıkların başarılarını ve kahramanlıklarını anlattıkları için, insanlara yol gösterici ve model olmak gibi bir işlevi vardır. insanlar mitleri sadece dini değil dinsel olmayan davranışlarda bile örnek alırlar. örneğin balıkçılıkla geçinen bir toplum balık tutmayı ve pişirmeyi mitler sayesinde öğrenir. yani yaşamlarını mitler sayesinde devam ettirebilirler.

mitler onları yaratan toplumlar için gerçek olduğu kadar kutsaldır da. bu yüzden herkesin önünde anlatılmaz. kadınlar ve çocuklar mitleri dinleyemez. mitler yaşlı hocalar tarafından yalnızca belli ve kutsal zamanlarda (yalnızca kışın, geceleri gibi), yerleşim yerlerinden uzakta anlatılır. çünkü mitlerin anlatılması güçlü bir büyü yapılması demektir. insana üstünlük ve doğaya egemen olma gücü verir.

iki çeşit mit vardır. ilki kozmosun nasıl yaratıldığını anlatan kozmogoni miti, diğeri bu kozmoz üzerinde yaratılan diğer tüm varlık ve kavramların köken mitleri. bütün köken mitleri kzmogoni mitinin zaten var olduğunu kabul eder ve onu devam ettirir, bütünler. çünkü herhangi bir şeyin yaratılabilmesi için, onun üzerinde varolacağı bir dünya gereklidir. örneğin bir bitkinin nasıl yaratıldığına ilişkin köken miti kozmogoni mitinin önceden var olduğunu kabul etmelidir. çünkü dünya olmazsa bitki de olmaz.

bir nesnenin kökenini bilmek o nesne üzerinde bir güç sahibi olmak demektir. eğer bir hayvanın köken miti bilinirse kıtlık zamanında o hayvan istenildiği gibi çoğaltılabilir. bunun yanında köken mitlerinin bilnmesi bir tür zorunluluktur. bir ilacın kökeni bilinmezse o ilacı kullanmak bir fayda sağlamaz. ilaç kullanılmadan önce o ilacın ve ilacın yapıldığı bitkinin köken miti "ezberden" okunmalıdır.

ezbere okumak demek, insanın bilgisini ve gücünü ortaya koyması, doğaya karşı üstünlüğünü göstermesi demektir. bu açıdan oldukça önemlidir.
1 /