nerede bu 128 milyar dolar

1 /
filhamdiye filhamdiye
milliyet'in 13.04.2021 tarihli haberinde yer aldığı şekliyle kit komisyonu başkanı tarafından aşağıdaki şekilde açıklanmıştır:
"…kit komisyonu başkanı mustafa savaş'a göre, muhalefet, merkez bankası'nın rezervlerinin sanki birilerine peşkeş çekildiği algısı yaratarak buradan siyasi sonuç elde etmeye çalışıyor.
savaş'ın verdiği bilgiye göre, türkiye pandemi sebebiyle ocak 2020'den itibaren 2019'a göre mal ihracatında 12 milyar dolar, hizmet ihracatında ise 30 milyar dolar kayıp yaşadı. 2019'da 6.8 milyar dolar fazla veren cari işlemler dengesi, 2020'de 36.7 milyar dolar açık verdi. 2019'a göre cari işlemler dengesinde 45 milyar dolar sapma yaşandı. bu sapmanın tamamı merkez bankası rezervlerinden karşılandı.
kovid-19'un ilk şokunun yaşandığı dönemde dünyada uluslararası ticaret durdu. 2019'da 34.5 milyar dolar olan turizm gelirlerimiz 12 milyar dolara geriledi. dolar likiditesinin sıkıştığı anda ödemeler dengesinin devamlılığını sağlamak için döviz ihtiyacı merkez bankası'ndan karşılandı. eğer merkez bankası bunu yapmasaydı istihdam ve büyüme durur, reel sektör, bankacılık sektörleri ayakta kalamazdı. türkiye bir taraftan pandemiyle mücadele ederken, diğer taraftan ödemeler dengesi üzerinden 41 milyar dolarlık net döviz çıkışını merkez bankası rezervleriyle finanse etti.
imf iddiası
peki, türkiye bu süreci başka yöntemlerle idare edemez miydi? savaş'a bunu da sordum. "dövize artan talebi karşılamak için türkiye ya imf'ye gidecekti ya da faizleri şok bir şekilde artırarak kendi reel sektörüne zarar verecekti. türkiye bunu tercih etmedi. reel sektörün döviz ihtiyacını karşılamak için merkez bankası rezervlerini kullandı. verilen destekler sonucunda pandemiye rağmen 2020'nin son dört ayında ihracatta rekorlar kırıldı. 2021'in ilk üç ayında da bu artış sürdü. türkiye g-20'de çin ile beraber pozitif büyüyen iki ülkeden biri oldu."
ve sonuç... muhalefetin ekonomik bir cehalet içinde olduğunu savunan savaş'a göre, dünya standartlarında tutulan veriler ve bankanın bilançosu ortadayken buharlaşan ve kaybolan bir döviz rezervinden bahsetmek anlamsız. "hesap ortada. 41 milyar dolar 2020 ödemeler dengesini kapatmak için, 30 milyar dolar reel sektörün, bankacılık sektörünün açık pozisyonunu azaltmak amacıyla ve hane halkının döviz talebi nedeniyle kullanıldı. şubat 2021 itibarıyla döviz rezervimiz 95.5 milyar dolar, nisan ayı başı itibarıyla ise 87.6 milyar dolar" diyor.
iktidarın cevabı böyle. şimdi muhalefete düşen, bu iddiasını belgesiyle ortaya koymak. merkez bankası'nın bilançosu ortada. bankaların ve kurumların kayıtlarından, ödemeler dengesi hesabından rezervlerin seyrine dair somut rakamlara herkes ulaşabilir."

www.milliyet.com.tr

dsp'li eski bakan masum türker tarafından ise aşağıdaki şekilde izah edilmiştir:


dumrul dumrul
bütün akp'liler farklı bir şey söylüyor. bence bir kura organize edelim. kurada hangisi çıkarsa bütün akp'liler aynı senaryoya inansın.




yalnız sezar'ın hakkını sezar'a verelim. akp'nin ekonomiyi tamamen batırmış olmasından bile başarı hikayesi çıkarabiliyorlar. "bakın ne kadar da güzel batırdık, ne kadar da kahramanca batırdık. o kadar güzel batırdık ki o kadar olur" diye 128 milyar dolar savunması yapabilmiş resmen herifler. muazzam...
acarabi acarabi
milliyet gazetesi denen yandaş medyanın haberine inanırsak olduğu yerde duruyormuş.
öyle ise neden dolar son iki yılda iki kata yakın arttı. covid 19 bir kaç haftalık vaka olmuş da bizim mi haberimiz olmamış.
iktidar bile ele avuca sığar net açıklamayı haftalardır yapamıyor ve nedense böylesine devasa bir döviz hakkında adını ilk defa duyduğumuz bürokrat açıklamasıyla konuyu karambole getirmeye çalışıyorlar.
diyelim ki haber doğru, madem öyle ise kalem kalem şimdiye kadar gerekli açıklamayı vatandaşa neden yapmadılar da bu kadar zaman beklediler.
bundan çok çok daha önemsiz konularda anında canlı yayına çıkarak veya sözcüleri vasıtasıyla gümbür gümbür açıklama yapmıyorlar mıydı?
jitemci astsubay jitemci astsubay
akp o kadar kontrolü kaybetti ki haftalardır şu soruya mantıklı bir argüman bile üretemedi. lan döviz yükselmesin diye merkez bankasına sattırdık de. pandemi de. zaten yoktu de. cari açık de. de oğlu de.

ama biri çıkıyor cari açık diyor, biri pandemide harcadık diyor, biri chp çaldı diyor, biri size ne diyor, biri beratla alakası yok diyor, biri duruyor ama siz bilmiyorsunuz diyor. partide herkes pandemi şokunda. bir seçim daha alır mıyız allah bilir, gitmeden son vurgunu vuralım derdinde galiba. apar topar 3 mercedes daha almışlar saraya şu karmaşada.. hey allahım.
filhamdiye filhamdiye
chp'li ilhan kesici halk tv'de katıldığı bir programda chp'nin 128 milyar dolar nerede kampanyası kendisine sorulduğunda "bir sey söylersem bizim soru kırılmış olur" dedikten sonra 128 milyar doların kaybolmayacağını kabul etmiş.

"hayır kaybolmaz. girersiniz merkez bankasının bilançosundan bakarsınız. okumayı bilen insanlar internet sayfalarında dolar alışları satışları nasıl olmuş kaçtan almış kaçtan satmış görürsünüz. her iş kayıt altındadır. bu devletin kayıtlarında muhakkak vardır" demiş.

bir şey söylersem bizim soru kırılmış olur ne demek? sanki çalınmış kampanyası yapıp doların diğer para birimlerine piyasa kosullarında çevrilebildiğini, piyasadaki dalgalanmalarda kullanıldığı gerçeğini biliyorum ama söylemek istemiyorum demek. ha tamam madem bizim çocuklar sormuşlar söyleyeyim demek. bunun adı siyasi rant uğruna milleti kandırmaktadır.


dumrul dumrul
sorunun neyi ifade edip etmediği yeterince açık. paraya ne olduğunu zaten biliyoruz. 128 milyar doları tencereye koyup yemediler. merkez bankasından çıkarıp ceplerine de doldurmadılar. bu rezervi tl'ye çevirdiler. sorulan şey şu: bu dolarları kime hangi "değer"den sattılar? eğer bu adımlar doları ve faizleri düşürmek için atıldıysa hem dolar hem de faizler niye anasının nikahında?

o onu demiş bu bunu demiş geyiğini bırakıp şuraya bakacaksınız:

www.bloomberght.com

tartışmanın başlangıcı kasım 2020'deki şu habere dayanıyor:

www.reuters.com

elbette devlette kayıtsız işlem yoktur. hırsız bile kendi çaldığı varlığı koruyabilmek için bunları kayıt altında tutar. çünkü hırsız tek değil. hırsız diğer hırsızlardan da kendini korumak durumunda. ortada meşru alışverişler varsa bunları kolayca dökersin. dersin ki bak kardeş, biz bu rezervi şu tarihte şu kadar tl karşılığı şu kişi ve şirketlere sattık.

ama akp bunu yapmıyor. sürekli laf çevirip, soru soranların üzerine polisi ve savcıları sürüyor. resmi verileri açıklamıyor çünkü açıkladığı zaman gayet basit bir şekilde google'ı açıp o tarihte dolar kaç liraymış şimdi kaç lira olmuş açıp karşılaştırabileceğiz. merkez bankasının döviz ve altın rezervlerindeki ne kırılma sanırım mart 2020'da başlıyor, sonra da bir miktar toparlanıyor. bu ne demek? mart 2020'de satmış, berat'tan sonra ise almışlar.

öyle ekonomi bilmeye filan gerek yok, azıcık ev ekonomisinden anlamak dahi yeterli.

mart 2020'de dolar ortalama 6,15 tl seviyelerindeymiş. sen bu büyüklükte döviz sattığında olması beklenen şey de doların düşmesidir. oysa 30 mart 2020'de 6,68'e çıkmış. yukarıda bloomberg'in bağlantısını koydum. gün içi verilerine değil tümüne bakacaksınız orada da 1 yıl ya da tümü sekmesine tıklarsınız seyri görürsünüz. şu anda dolar 8,1 seviyesinde, hadi biz 6,1 ya da 6,6'dan almayalım da doların 7,1 olduğu mayıs'ta rezervler eritilmiş gibi hesaplayalım. böylece hesap daha kolaylaşır. aradaki fark 1 tl.

ben devletin kasasındaki 128 milyar doları sana normal kur üzerinden satmış olsam bile senin bu bir yıldaki net karın 128 milyar türk lirası olur. bunun dolar karşılığa da 15,9 milyar dolar.

çok basit bir hesapla, her şey tamamen kitabına göre yürütülmüş olsa bile birileri bu 15,9 milyar doları 1 yıl içinde cebine atmış oldu.

bakın her şeyin tamamen kitabına göre yapıldığı senaryodaki vurgun miktarı 15,9 milyar dolar. eritilen miktar akp'lilerin söylediği gibi 65 milyar dolar olsa buradaki kar hadi 8 milyar dolara iner. en aşırı iyimser tahmindeki vurgunun miktarı da bu.

bunun arkasından şu soru da gelir: türkiye'deki bu kur ataklarının arkasında kimler var?

akp sürekli dış minnaklar, fayiz lobisi geyikleri çevirip duruyor ama senin elinde de koca devlet gücü var. vatandaşın alıp alıp yastık altına attığı üç beş yüz, üç beş bin dolarla kur atağı olmaz. sen her türlü büyük işlemi zaten gözlüyorsun. açığa çıkaramama ihtimalin var mı?

şimdi konunun kendiliğinden nereye bağlandığını anladınız mı? faiz, dolar ve euro'yu anasının nikahına çıkartan hamlelerin tamamını yapanlar da yine bunlar. para kimin elinde toplanmışsa spekülasyonu yapabilme yeteneğine sahip olan da odur. ben dolar 7,1 tl iken devletten on milyarlarca dolar satın alıp bunu 8,1'den devlete geri satacak olursam merkez bankası rezervleri toparlanmış olur mu? olur. pekii benim bu alışverişteki milyarlarca dolar karım kimin cebinden çıkmış oldu?

senden lan senden... bu hırsızlığı aklamak için götünü yırtıp duran senin cebinden çıktı o para.

git de biraz patates karşılama töreninde patatesleri alkışla.


sageeth sageeth
ilhan kesici boşboğazlık etmiş. kendisinin söylemek istediği "devlet kayıtlarında her şey duruyordur, kimin neyi kime kaçtan sattığını görmek isterseniz bu kayıtlarda var. bu kayıtları açma yetkisi olanlara açtırın bilinsin"

ama tabii bunu işine geldiği gibi anlamak isteyenler, "adamın gol dedi"ciler hemen atlamışlar "ooooo chpli çıkmış kaybolmamıştır diyor işte bakın" diye algı yaratmaya çalışıyorlar. ahmet hakan denilen oryantal kültürünün önemli temsilcisi de hemen yazmış bunu ilk günden. çok acınası hareketler açıkçası. halk bunları yemez, yememeli artık bu saaten sonra. ama yine de ilhan kesici'nin konuşmasında "kendi kampanyamızı baltalamak istemem ama" tarzı ek cümleler kurması talihsiz olmuş ve yandaş yalakalara tutunacakları bir dal olmuş.

her ikisi de acınası.
filhamdiye filhamdiye
ülke ekonomisi üzerindeki olumsuz etkileri en aza indirmek için merkez bankalarının elinde kısa vadede iki enstrüman vardır.
birincisi merkez bankanızda yeterli miktarda rezerviniz varsa kullanmak.

rezerv dediğimiz şey nedir? birbirine dönüştürülebilir döviz varlıkları (euro, abd doları, ingiliz sterlini vb.), uluslararası standartta altın, özel çekme hakları, uluslararası para fonu (imf) rezerv pozisyonu

şimdi gelelim yıllara göre milyon dolar üzerinden merkez bankasının resmi rezerv varlıklarına. buna da merkez bankasının sitesinde yer alan "elektronik veri dağıtım sistemi (evds)"'den gerek excel tablosu gerekse grafik olarak ulaşabiliyorsunuz. hangi yılda merkez bankasının rezervi ne kadardı görülmesi için aşağıya linkini ekleyelim.

evds2.tcmb.gov.tr

merkez bankaları neden rezerv tutarlar?

uygulanan para ve kur politikalarını desteklemek, kriz zamanlarında yaşanan şokların ülke ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek, dış borç ödemelerini gerçekleştirmek ve ülkenin diğer döviz ihtiyaçlarının karşılanmasına yardımcı olmak, ödemeler dengesi kaynaklı ihtiyaçlar için gerekli döviz likiditesini bulundurmak.

www.tcmb.gov.tr

www.tcmb.gov.tr

dolayısı ile ne imiş? kriz zamanlarına yaşanan şokların ülke ekonomisindeki olumsuz etkilerini en aza indirmek için rezervler kullanılabilirmiş. çünkü varoluş amaçlarından biri buymuş
ikincisi faizleri arttırmak. ancak faiz artırımının sonuçları şunlar olabilir:

enflasyon yüksek bir ihtimalle artar, şirketler borç faizlerini ödeyebilmek için yatırımlarını kısarlar, insanlar birikim moduna geçerler, borcu olanlar, daha büyük bir borç yükünün altına girerler, bankalardan kredi alanlar zor duruma düşerler, iş kurmak isteyen insanlar, risksiz, emeksiz getiri olan bankalara parayı koyup vadeli hesabın getirisi ile geçinme yolunu seçerler, üretim azalır, doğal olarak bu da sanayi ve ekonominin yavaşlaması demektir ki bu çözüm zaman zaman uygulansa da sonuçları vahim olabilir.

yukarıda sayılan kısa vadeli çözümler dışında ülke ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerin uzun vadeli çözümü nedir? yapısal reformlar… ki bunların geçmiş ve şimdiki hükümetler tarafından da dile getirildiğini, uygulandığını gördük, görüyoruz:




ancak yapısal reformlar kısa vadede kullanabileceğiniz bir enstrüman değildir.

gelelim rezerv mevzusu içindeki dövizi kim alıyor sorusuna?
dövize büyük talep reel sektörde, büyük rakamlarla ithalat yapan kuruluşlardan geliyor. özellikle petrol ve petrol ürünü ithal eden, işleyen kuruluşlar döviz satın alıyor. özel sektörde daha önce döviz kredisi kullanan firmalar kısa vadeli ticari döviz kredisi kullanmış olanlar, kur riskinden kaçınmak için kredileri döndürecek yerde piyasadan döviz toplayarak kapatıyorlar. bu satışlar piyasa fiyatı üzerinden yapılıyor. yapılan ihale verileri vb. verilere türkiye merkez bankası sitesinden ulaşmak mümkün.

www.tcmb.gov.tr

muhalefetin buradaki hatası nedir? hırsızlık algısı oluşturup çark edince de biz çaldı demedik (ilhan kesicinin ifadesinden hareketle) "ama şimdi ben bunu cevaplarsam bizim sorduğumuz soru (128 milyar dolar nerede sorusunu) kırılmış olur." demesidir.




aynı şekilde buradaki giri altı "giydirme" taktiği uygulayan bazı yazar arkadaşlarımız da "ceplerine koymadılar herhalde. paranın ne olduğunu biliyoruz dövizi kime sattı onun hesabını versin" dedikten sonra başka bir gride "hortumladılar" diyorlar.
günlerce algı oluşturmak için "malum kesim kendi aralarında 128 milyar doların ne olduğuna karar veremediler, yok söyle dediler yok böyle dediler" diye gevele. sonra da "biz çaldı demedik" de. ardından birkaç giri sonra "hortumladılar" de. kibarca konuşuyorum "kıvırma, dansözlük" demiyorum bunun adı tutarsızlıktır.
giri altı giydirme taktiğini uygulayarak belirli bir yazarı hedef alıp üslubunu bozarak "götünü yırtıp duran" ifadesini kullanmak da anlayamadığım bir durum. şimdi benim de şöyle mi demem gerekiyor? sen o zaman topyekûn bütün organlarını yırtıyorsun arkadaşım. öyle böyle değil hem de... klavyesi ishal olmuş gibi, takıntılı gibi yazılan giriyi üzerine alınarak işi bel aşağı indirip üslubu bozmak yırtınmak değildir de nedir?

doğru eleştiri dezenformasyon üzerinden yapılmaz. samimi isen bir şeylerin saklandığı ya da rezervlerin peşkeş çekildiği algısını oluşturmayacaksın.
1 /