nikriz

manha de carnival manha de carnival
tsm de kullanılan, sanırım birleşik makam olarak tanımlanabilecek form. yeri sol olup, 5 koma si bemol ve 5 koma do diyez alıyor. böyle nihavendi andıran garip bir makam.

asla iddiali bir tanım değildir, dinlenilen bir parçadan hareket edilerek tanımlanmıştır.
feklavye feklavye
türk sanat müziği'nin en zevkli makamlarından biridir ancak ilginç bir biçimde, bu makamdaki eser sayısı oldukça azdır. şimdiye kadar denk geldiklerimin ise tamamı enstrümentaldir. gerçi eni konu incelemedim ama duyduğumu yanlış anlamıyorsam, yarım sesler tam koma; yani batı müziğindeki yarım seslerle eş; tıpkı nihavend makamında olduğu gibi. çok fazla tercih edilmemesinin bir sebebi de taşıdığı bu hafif batılı hava olabilir, sonuçta ne isa'ya ne musa'ya yaranamamış olması mümkün. ancak dediğim gibi, bu sadece kişisel ve bilgiye dayanmayan bir fikir, yine de dediğim gibi dinlemesi son derece keyiflidir.
nayihu nayihu
nikriz makamı rast perdesinde karara varan bir makamdır.
kullandığı sesler;
rast, dügah, dik kürdi, nim hicaz, neva, hüseyni, çıkışta genellikle eviç, inerken genellikle acem, gerdaniye, muhayyer perdeleridir.
zaman zaman dik kürdi perdesi buselik perdesiyle yer değiştirir. böylelikle pencügah makamı da gösterilmiş olur.
yeden (karar sesin altındaki perde) perdesi ırak perdesi olup pek genişlemeyi sevmeyen bir makamdır. genişlemesine de zaten gerek yoktur. perde dizilimiyle dinleyenlerde yeterli tesiri oluşturur. kadim tınılar ve hissiyat verir.
ali ufki ve solakzade mehmed çelebi'nin nikriz peşrevleri bu makamın önde gelen saz eserleridir.
yirminci yüzyılın ilk yarısında tanburi refik fersan'ın bestelediği nikriz saz semaii mutlaka dinlenmelidir.
sanırım nikriz'le alakalı en geniş ve güzel repertuar ali ufki bey'in "mecmua i saz ü söz" adlı eserindedir.
nikriz makamıyla alakalı seçme eserler "bezmara" grubunun yapmış olduğu "mecmuadan saz ve söz" isimli albümde bulunmaktadır.
bu albüm bugüne kadar yapılmış en iyi türk müziği albümlerinden biridir.