retarder

phriksos phriksos
aracın yürüyen aksamlarından şaft üzerine etkiyen basınç mekanizmalı ek fren sistemi. yaptığı yağ basıncı ile şaft'a etkiyerek aracın yavaşlamasına uzun süreli kullanımı aracın hararetinin yükselmesine ve açık kalması retarder yağ kazanının patlamasına neden olur. genellikle otobüs ve kamyon gibi ağır vasıtalarda görülür ki şoförlerin en büyük yardımcılarından biridir.
fantastik karakter fantastik karakter
yüz metreden tanırım bu sesi

ve anlarım ki yükü ağır bir kamyon yokuş aşağı geliyor veyahut virajı alamama tehlikesiyle karşı karşıya kalacak. derhal terkederim ortamı ve yeni maceralara sürerim atımı.
phriksos phriksos
telma ve voith olmak üzere iki çeşittir. telma ismindende anlaşılacağı gibi sıcaklık etkisiyle frenleme etkisi aynı oranda artar. şöyle ki, retarder sistemi yeterli sıcaklığa ulaşmadığı zaman fren etkisi yeteri kadar etkili değildir ancak ısındıktan sonra yeteri düzeyde performans sağlar. bunun için yapılması gereken kısa zamanlı ama sürekli kullanmaktır. voith'te ise durum farklıdır. tamamen yağ basıncı üzerine kurulduğu için yağ basıncı ne kadar fazlaysa frenleme o kadar etkilidir.
bee veil bee veil
direksiyon altındaki kolun dört-beş kademesi olur, virajın keskinliğine, sürate, yolun eğimine ve de yerçekimi ivmesi ile sürtünme katsayısına bağlı olarak (k.m.g.cosalfa>mv^2/r) olacak şekilde ayarlanır. bir şöförü kaptan yapan özelliklerden birisi stüvesant içmesi ise diğeri de retarder kolunu viraj başında avcunun içiyle kendine doğru çekip ortaladıktan sonra işaret parmağının tersiyle krrrt diye eski yerine dehlemesidir.
kesmeseker kesmeseker
motor freniyle alakası yoktur. motor volanına bağlanabilir ve motor yağını kullanabilir. son tahrikteki akslara bağlanırsa hidrolik yağ devresi gerekir. tork konverter ve hidrolik şanzıman varsa, tork konverter çıkış miline bağlanabilir. elektrikle çalışanları da mevcuttur. herhangi bir hidrolik veya mekanik sürtünme olmaksızın elektrik bobini vasıtasıyla yavaşlama da sağlayabilir.

yağ ile harekete geçen retarderin çalışması, yani yavaşlatması; rotorun yavaşlatılması ile sağlanır. kontrol valfi yardımı ile basınçlı yağın harekete geçirilmesiyle retardere ulaşan yağ; rotor sentrifüj etkisiyle yağı statora iletir. statorda yağın hızı yavaşlayarak kanatlara çarpıp tekrar statora dönmek suretiyle bir devirdaim yakalar. bu devirdaim rotora karşı çalıştığı için de rotor yavaşlar. haliyle rotorun yavaşlaması güç aktarma elemanları vasıtasıyla tekerlere kadar iletilir.
travegopat travegopat
bir motor freni. genelde kamyon, otobüs ve tırlarda bulunur.
aracın daha rahat ve kısa sürede yavaşlayıp durmasını sağlar. yokuş aşağıya inerken hızı sabitleme özelliği de vardır. direksiyonun yanında sinyal kolu gibi bir kol bulunur. yeri gelir frene basmadan bile aracın yavaşlamasını sağlar.

ayrıca şehirler arası otobüslerde seyahat ederken bu sesi duymak için ekstra dikkat ederim. bu sesin hastası çok insan var. bu ses eşliğinde otobüste uyumuşluğum bile vardır. adeta ninni gibi.

olm süper ses lan. swh


üç hürellerin dördüncüsü üç hürellerin dördüncüsü
--- (teknik bilgi içerir) ---

retarder'dan bahsetmeden evvel, şimdi en başta ağır taşıtlarda kullanılan ek fren sistemleri, terimleri ile ilgili kavram karışıklıklarını bi giderelim. çünkü retarder'ı araştırırken muhtemelen sekizsilindir'in mercedes-benz o303 videosunu izlemişsinizdir. o videoda anlatıcı arkadaşın bir hatası var.

öncelikle motor freni ve egzoz freni (eksoz, egzozt, egzost değil) birbirleriyle uygulamaları olsun, yerleri olsun, alakasız iki frenleme tipidir. motor frenini, özellikle manuel vitesli araçlarda kullanırsınız, yavaşlamanız gerektiğinde bi alt vitese düşürünce, vites kutusunun giriş mili (grup mili de diyoruz), debriyaj üzerinden motorun krank milini aynı hızda dönüş yapmaya zorlar, o zorlama anı boyunca taşıtınızın hızı hissedilir bir şekilde düşer, buna motor freni diyoruz, aktarma organlarıyla motoru yavaşlatmaktır amacımız.

egzoz freninde (jacobs diye bir marka var bunların yaptığına jake brake de diyorlar) egzoz manifold veya turbonun türbin çıkışında, sürücü kumandalı bir klape-kelebek mekanizması bulunur. kumandayla klapeyi belli bir açıda kapatırsınız, böylelikle manifolddan dışarı çıkamayan egzoz gazlarıyla motorun daha az volan gücü üretmesine neden olursunuz ve motoru yavaşlatırsınız, motoru yavaşlatarak motor-tekerlek arasında hareketli parçalar üzerindeki atalet kuvvetlerinin etkisiyle taşıtınızı da yavaşlatırsınız. bu işlem egzoz manifold çıkışıyla klape üzerindeki egzoz gaz basıncı eşitlenene kadar devam eder.

ve gelelim retarder'a. yavaşlatıcıdır diğer adı. amacımız burada taşıtın hızını sıfıra indirmek değildir. taşıtı durdurma işini her şekilde ayak freniyle yapacağız, tamam mı? peki niye retarder kullanayım? ayak frenini taşıtı yavaşlatma işleminde kullanmayarak fren balata ömrünü kısaltmamak için.

taşıtta bulunduğu yerlere göre üç çeşit yavaşlatıcımız var. retarder şanzımanla diferansiyeli bağlayan kardan şaftının, intarder şanzıman içindeki vites milinin, aquatarder da motorun önünde krank milinin hızını düşürür.

yavaşlatıcılar iki farklı teknikle çalışır. hidrolik yavaşlatıcı, kapalı bir devrede döndürülüp soğutulan bir sıvıyı (motor soğutma sıvısı veya dişli yağı) rotor ve statorun arasına doldurarak bağlı olduğu şaftın hızını düşürür ( tork konvertörünün zıttı işi yapar), burada akışkan sürekli sürtünmeli akış içerisinde bulunduğu için soğutulması gerekiyor.

elektromanyetik yavaşlatıcı şaftın üzerine geçirildiği bir statora istenildiği kadar elektrik akımı verilip stator-rotor üzerinde ters manyetik alan oluşturur, böylelikle şaftı ters dönüş yapmaya zorlayarak yavaşlatır.