şans

elladan tinuviel elladan tinuviel
şans nedir sorusu sorulmadan önce şans var mıdır sorusunu yöneltmeliyiz kendimize. boşuna tanım yapıp kendimizi yormayalım.

bir madeni parayı havaya atarsak ya yazı gelir ya tura. bu ikisinden hangisinin geleceğini basit olarak şans faktörü ile açıklarız. peki, hemen soruyorum. parayı attık, yazı geldi. yazı gelmesini sağlayan temel faktörler nelerdir? binlerce faktör sayabiliriz. pencere açık, hava akımı, elimizin paraya vurma gücü, elimizin açısı, tırnağımızın uzunluğu, konuşan birinin ortamda yarattığı dalgalanma, sineğin kanat çırpışları, havanın sıcaklığı, ortamın basıncı, dünyanın konumu, yer çekimi ivmesi...şimdi de tüm bu varolan binlerce, milyonlarca değişkeni hesaplayabildiğimizi hayal edelim. yani hava akımının, elimizin gücünün, sineğin kanat çırpışlarının deneyin sonucuna, paranın ne geleceğine olan etkisini inceleyebildiğimizi hayal edin. o zaman paranın yazı mı tura mı geleceğini bilemez miydik?

bu kadar basit değil. dünyevi duygularla hemen bu soruya evet diyebiliriz yanıtını versek de henüz bilimde açıklanmayan olgular mevcut. bunlardan biri de atom. atomun içinde neler olduğunu hala tam olarak bilemiyoruz. elektron, nötron, proton filan da hala muallakta kalmış sorular var. maddelerin partiküllerinin iki farklı fazda bulunabileceğini ve hangi fazda olduğunun bir mantığa dayanmadığını iddia ediyorlar mesela. pek bilimsel bir açıklama olmadı kabul ediyorum. gerçek şu ki bir kısım bilim adamı yukarıda anlattığım deney ile şans faktörünü reddederken, bir kısım bilim adamı yine yukarıda anlatmaya çalıştığım diğer deney ile şans faktörünün varolduğunu iddia etmekte. acele karar vermeden birkaç yüzyıl daha bekleyelim derim.
bu başlıktaki 142 giriyi daha gör