şapka devrimi

efulim
cumhuriyet dönemi müthiş çağdaşlaşma projesi. adına şapka devrimi dense de asıl adı tarihte şapka mezalimi olabilecek bir devrim.
çağdaşlaşan dersim köylüleri, bir sonraki kıyımı beklerken;
http://img409.imageshack.us/img409/570/dersim2.jpg

kuvay-ı milliye'nin kadın kahramanlarından olduğu bilinen ve özellikle mustafa kemal ve ismet inönü'ye yakınlığıyla tanınan halide edib (adıvar) da, şapka uygulamaları, fakir halka karşı girişilen baskı ve halkın şapkaya olan başkaldırısı üzerine o yıllarda şöyle diyordu;
'şapka kanunu bu dönemde girişilen devrimlerin ilki ve en gözalıcısı olmakla beraber, aynı zamanda en beyhude, en anlamsız ve en sathisi idi.'

dönemin tanıklarından dr. rıza nur'a göre:
'ekonomik olarak müthiş bir zarar. milyonlarca lira dışarıya akıp gitti. bundan da yahudiler yararlandılar. italya ve fransa'da mevcut yeni ve eski şapkaları milyonla memlekete soktular. 2-3 frank kıymeti olan bu şapkalar en aşağı on liraya (120 frank) satıldı. bunların çoğu zımpara kâğıdı ile temizlenmiş kullanılmış şapkalardı.'


28 kasım'da sivas'ta çıkan ve 'şapka giymek istemiyoruz, gavur kılığına girmek istemiyoruz' naralarıyla bağırarak valilik binasına yürüyen halk asker tarafından durduruldu ve yürüyüşü tertip etme suçundan dolayı 2 hoca idam ile cezalandırılmış geri kalan ise, çeşitli sürelerde hapse mahkum edilmiştir.

aynı tarihlerde erzurum'da halk, çifte minareli camii meydanında şapka aleyhtarı bir eylem yapmış bunun karşılığı olarak asker kalabalığa ateş etmiş 15 kişi vurularak öldürülmüş, biri kadın olmak üzere 13 kişi idam edilmiş, 80 kişi tutuklanmıştır.

erzurum'da ise dünyada eşi benzeri görülmemiş bir şekilde mevlevi ibrahim hakkı efendi öldüğü halde mezarından çıkartılıp asılır.

24 kasım'da kayseri'de, 27 kasım'da maraş'ta, 17 aralık'ta rize'de, 31 aralık'ta ankara'da, 2 ocak'ta çorumda, 1 şubatta giresun'da halk eylemleri görülür. sonuç yine aynıdır. 'bu yüksek ve önemli amaç' için binlerce kişi öldürülür yüzlerce kişi asılır. onbinlerce kişi hapse atılır. bu arada bu şehitlerden biri de herkesin bildiği rahmetli iskilipli atıf hoca'dır.

ve bir süre sonra olay çığrından çıkar. 'artık mesele şapka takıp takmamak değil, mesele şapkayı takacak kafayı yerinde tutup tutmamaktır.
bu başlıktaki 71 giriyi daha gör