teori

1 /
schacklaban schacklaban
sir ısaac newton'un oluşumuna önderlik ettiği "doğalın felsefesi" ile doğanın incelenmesinin bilimsel süreci içinde yer alan aşamalardan biri. bir olguyu açıklayan görüş defalarca kez ispatlanmış ama her durum için ispatlanmamışsa bu görüş "teori" olarak sınıflandırılır.

sayılar teorisi güzel bir örnektir. sayılar teorisinde sayılar bir sıralama bağıntısıyla belirtilir. sıfır tanımlandıktan sonra ardından gelen sayının onun bir fazlası, dolayısıyla "bir" olacağı söylenir. bu ilişki sayı doğrusu boyunca devam eder. sonsuz sayıdaki sayının her biri için bu bağıntı ispatlanmadığı için "sayılar teorisi" kanun olamamıştır.
turkatak turkatak
sistemli bir biçimde düzenlenmiş birçok olayı açıklayan ve bir bilime temel olan kurallar, yasalar bütünüdür.
batı dillerinde theoria sözcüğü , harao fiilinden gelmektedir. harao, görüyorum demektir. ayrıca tasarım,dikkat,merak,görülenden duyulan sevinç,düzenlenen dinsel kaynaklı şölenlerde seyirci olmak, tapınaklarda geleceği bilen kahinlere soru sormaya gitmek anlamına da gelebilmektedir.
umitinho umitinho
5. nesil yazarlarmızdandır...
kendisiyle aynı evde oturduğumuzdan dolayı, yazarlık başvuruları alımlarını duyunca pencerelere çıkıp "yazar olucam uleeenn" diye haykırmasına şahit olduğum ve bastıra bastıra yazar olan zatı kişilik.

( bir evde 2 yazar fazla mına koym )
yazıyorum fütursuzca yazıyorum fütursuzca
arkadaş muhabbetlerinde evrim teorisi tartışılıken insanlar tarafından yanlış anlaşıldığı görülen kavram.

sadece bir iddianın devamında hipotez anlamına gelmez. toplanan, toplanılangelen, toplanılagidecek bilgilerin bir arada bulunmasıdır, yapılan araştırmaların akabindeki açıklamalar bütünüdür.

o yüzden sonunda teori olan her şeye, zaten teori olması sebebiyle yani ne de olsa bir sonucu ve her şeyi açıklayan bütünlüğü olmaması, tabii ki eksikleri olması sebebiyle bok atmak abesle iştigaldir; teorinin tanımı itibariyle.
cant do a thing with ashes cant do a thing with ashes
bu ülkede bu skmtrak (çok afedersiniz) eğitim sisteminden geçen herkesin ki hemen hemen ülkenin hepsidir, yanlış bildiği bilimsel kavramdır.

bunun da sebebini hemen açıklayayım: meb kitaplarında "... eğer doğruluğu kanıtlanırsa teori kanun olur" diye bilim felsefesi katli yapan bir cümle geçmektedir ve bu cümle yıllardır da durmaktadır, herhangi bir felsefeciya bu yanlışa dur demek istememiştir ya da bununla uğraşmak istememiştir yahut uğraşmıştır kaale alınmamıştır. sonuçta bu cümle, bilim felsefesi katliamıdır.

sırf bu yüzden teori;

hipotezle karıştırılır, doğruluğu kanıtlanamamış denir. ya hayır ya, eğer bir bilgi teori halini almışsa, onun doğruluğu "kanıtlanmış"tır. ancak bu kanıtlama yine ilkokul 5. sınıf bilgisiye sizin anladığınız anlamda bir kanıtlama değildir. çünkü ampirik bilimlerde bir kanıt söz konusu değildir, ispat, mantık gibi, matematik gibi, üzerinde çalışmak için doğaya gerek görülmeyen bilimlerde olur. aksiyomları kurar, onları ispatlarsınız. ancak doğa bilimlerde bu mümkün değildir, kaynağı tamamen götüm olarak gösterip sizi şu başlığa davet ediyorum konuyla alakalı olarak: (bkz: endüksiyon problemi)
eğer, bir teori bir kere bile yanlışlanırsa yıkılır yahut değiştirilir. ancak bu değiştirme yapılırken teori de ordan burdan çingene bohçasına benzetilmez tabi. yani eğer bugün bilim dünyasında bir bilgiye "teori" deniyorsa, o bilgi yanlışlanmamıştır, bu anlama gelir.hipotez bambaşka bir şeydir, yanlışlanmaya müsaittir. yeteri kadar ikna edici sayıda doğrulanırsa, onun adı teori olur.
peki neden çeşitli bilimsel kanunlar var? şu yüzden; bir bilgiye kanun denilmesi, o bilginin çok çok çok fazla sayıda ikna edici oranda doğrulandığını gösterir. kanun olan şeyse değişmeyecek "kesin doğrudur" diye bir şey yoktur. zaten bilim de "kesin" doğru yoktur.

ikincisi, zaten kanun başlı başına, bilim felsefesine göre başka şeye, teori başka bir şeye işaret eder; konuyla ilgili olarak : bilim ve inanç - #radikal2 türkiye'de evrimi tartışmanın resmi: futbol bilgimiz, bilim bilgimizden çok daha gelişkin haber: battal çıplak / arşivi charles darwrin'in evrim te... radikal

yukarıdaki yazı okuyamam çok uzun diyorsanız ilgili madde için;

"teori, hipotez, yasa, gerçek gibi bilimsel genellemelerin her birinin özgün bir ifadesi vardır. herhangi biri diğerinin yerine geçmez veya diğerine dönüşmez. teori, çok sayıda bilimsel genellemeyi ilişkilendiren teorik çerçeveyi ifade eder. adından da anlaşılacağı gibi teoriktir. teorinin, teorik çerçevesinde formüle edilen varsayımlar, sınamalara tabi tutularak doğrulanabilir veya yanlışlanabilir. bu öngörüler doğrulanırsa teori de doğrulanmış, yanlışlanırsa yanlışlanmış olur. evrim, teorik çatısına uygun yüz binlerce sınama yapıldı ve bunlardan elde edilen destekler nedeniyle, 150 yıldır bilim çevrelerince alternatif bir teori önerilemedi. tüm sınamalar evrim lehine sonuç verse de evrim bir teori olarak kalacak ve yaygın olarak yanlış bilindiği gibi (hata milli eğitim tarafından yanlış öğretildiği gibi) hiçbir zaman bir yasaya dönüşmeyecektir. hücre teorisi de bir yasaya dönüşmedi ve dönüşmeyecektir. yasa ise, belli koşullarda bir olayın gerçekleşme ihtimalini tanımlar ve hiçbir zaman teorilerin bir gün varacakları bir aşama değildir. "

konuyla alakalı olarak, einstein'in izafiyet teorisini ve newton'un kütle çekim kanunu düşünün. izafiyet, kütle çekim kanununun yerini almıştır çünkü çok daha etraflı bir teoridir ama "teori" diye geçmektedir. ancak kanun diye bahsedilen newton un teorisidir. newton un teorisi yanlış mı? hayır değil. (şimdi bir şeyi toplayacağım derken başka bir yerden kafa karıştırmayayım.)
demiurgos demiurgos
var olanın çeşitli açı ile yönlerinin açıklanması ve bunların genelleştirilerek ortaya çıkan tümel bilginin sistematik bir halde sunulmasına verilen ad. spiritüel, metafizik idealizm üzerine kurgulanmış, örneğin tanrı kavramı ile alakalı, varsayımsal, sanısal teoriler bizim bahsini etmeye değer bulduğumuz konuların dışındadır tabi.

teoriler, edinilmiş bilgilerin üzerine sorulan, empoze edici problemler ile bu problemlerin çözümleriyle de direkt ilintilidir. dolayısıyla, teoriyi pratikten ayırmak bu yönüyle mümkün değildir. yani pratik, bir teorinin parçası olduğu müddetçe bir anlam ifade edecektir.

formel ve asli yöntemlerle teori yaratım süreci işleyebilir. formel süreç, matematiksel denklemler ve mantık üzerine kurulu bir sistematikten geçerken, asli yöntem, teorisyenin bireysel, özgün yapı ile düşüncelerinin etkileşimleri ile ortaya çıkar. burada tarihsel, iktisadi, kültürel, ve sosyal fenomenler, genel söyleyişle teorisyenin teknik ve tecrübe birikimleri, teori üretim sürecine doğrudan veya dolaylı müdahil faktörlerdir.

her yeni teori, devrimci ve dönüştürücü bir nitelik taşımalıdır, aksi takdirde eskinin tekrarı bir fikrin yinelenmesinin kendince bir teori olarak adlandırılması söz konusu olmayacaktır. onun bir teorisi zaten vardır.

bir teorinin gerçeklik değeri, deneyi ve/veya pratiği ile doğru orantılıdır.
kheldarxenon kheldarxenon
bir gerçek üzerine getirilen yorum.

örnek vermek gerekirse:

euler'in temelini kurduğu sayılar teorisi bir gerçek olan sayıların (burada reellikten falan bahsetmiyorum, sayı kavramının gerçekten varoluşundan bahsediyorum) işleyişi ve ilişkileri üzerine bir yorumdur. şu an için yanlışlığıyla alakalı her hangi bir şey bulunmamıştır ama bu kesinlikle doğru olduğunu göstermez. ama sayı gerçektir.

başka bir örnek de darwin'in evrim teorisi olabilir. evrim bir gerçektir. canlılar evrimleşir. evrimin varlığı sayı kavramının varlığı ile aynı kuvvete sahip bir olgudur. darwin'in evrim teorisi ise bu gerçeğe getirilen bir yorumdur; yani evrim sürecinin nasıl işlediğine dair bir fikirdir. bir çok yönden yanlışlıkları bulunmuştur.

gerçek ile teori arasındaki fark bilim insanları dışında insanları ilgilendirir mi bilmiyorum, ilgilendirmemeli aslında ama şu evrim teorisi geyikleri beni öldürecek artık.

darwin'in evrim teorisine saldırayım derken evrim gerçeğine de saldırma yanılgısına düşmenin en büyük sebebi darwin'in evrim olgusunu keşfeden adam olmasının yanında nasıl işlediğine dair bir teori de kurmasıdır. yani darwin'in evrim teorisi çöktüğünde evrim kavramının çökeceğini zannediyor insanlar ki böyle bir şey kesinlikle yok. gerçekler çökmez zaten, onlar gerçektir, her hangi bir temele de dayanmazlar ki çöksünler. bir şeyin çökmesi için bir temelin üzerine kurulması gerekir, bir gerçek de hiç bir temelin üzerinde değildir. o başlı başına bir gerçektir.

darwin'in evrim teorisi gibi diğer bir çok evrim teorisi çökebilir, hatta çökecektir. ama bunun evrim kavramıyla hiç bir alakası yok. evrim var, her zaman vardı, hep de olacak.
beyazıtmeydanındakiölü beyazıtmeydanındakiölü
pratik ile doğruluğu kanıtlanabilecek önerme...

türkiye'de bir çok siyasi parti ve kişiliğin yapamadığı ya da yapmadı düşüncelerdir aslında. teorilerinin ne kadar hayata uygun olduğunu bilemezler çünkü bunu denememişlerdir.sadece ünlü olmaya bakarlar.
leaddebate leaddebate
türkiye'de bilimin ne boyutlarda olduğunu anlamama yarayan kelime. teori'yi anlatan adam akıllı ne bir kitap var ne bir tez var ne de bir makale. herkes etrafından dolanmış, adam gibi anlayan üzerine kafa yoran bir tane akil birisi çıkmamaış. neymiş bilimde geriymişiz bilmem ne, ne kütüphanelerde kitap var ne de anlayan hoca. vah ki ne vah.
1 /