tunalı hilmi

benign benign
türk siyaset adamı. 28 ağustos 1871'de eskicuma'da doğdu. jön türk ve türkçülük hareketlerinin önde gelen adlarındandır. fatih askeri rüşdiyesi'ni bitirdi. kuleli askeri idadisi öğrencisiyken teşvik adlı gizli bir haftalık dergi çıkardığı için tutuklandı. daha sonra girdiği mekteb-i tıbbiye-i şahane'de "gizli mektepliler" adlı bir örgüt kurdu.

ekim 1895'te, son sınıf öğrencisiyken avrupa'ya kaçarak cenevre'ye yerleşti. öğrenimini cenevre üniversitesinde sürdürerek pedegoji bölümünü bitirdi. avrupa'da ilk yıllarını jön türk hareketinin kuruluş çalışmalarıyla geçirdi.

meşveret ve mizan gazetelerinde yazılar yazdı. hutbe adını verdiği küçük broşürlerde jön türklerin düşüncelerini dile getiren propaganda yazıları kalem aldı. mücadele çizgisini ılımlı bulduğu ittihat ve terakki cemiyeti içinde osmanlı ihtilal fırkasını kurdu.(ocak 1896) 1898'de ittihat ve terakki cemiyeti müfettişi olarak mısır'a gitti, cemiyetin kahire'deki şuubesini örgütleyerek avrupa'ya döndü.

ii. meşrutiyet'in ilanından (1908) sonra istanbul'a geldi, başta inkılap olmak üzere çeşitli yayın organlarında yazılar yazdı. 1920'de bolu mebusu olarak son osmanlı meclisi mebusanına girdi. istanbul'un işgali ve meclisin çalışamaz duruma düşüp dağılması üzerine ankara'ya geçti ve türkiye büyük millet meclisi'nde gene bolu'yu temsil etti. mayıs 1920'de ereğli'yi(karadeniz) işgal etmek isteyen fransız birliğine karşı direnişi örgütledi.

1921 anayasası'nın hazırlık çalışmalarına katıldı ve tbmm'deki uzun ve ateşli konuşmalarından ötürü adından sık sık sözettirdi. ii. ve iii. dönemlerde (1923-27 ve 1927-31) tbmm'de zonguldak milletvekili olarak görev aldı.


tunalı hilmi'nin en önemli yapıtı, un projet d'organisation de la souverainete du peuple en turqie (türkiye'de halk hakimliği(düzen) bir şart- bir dilek, 1904)adıyla yayımladığı ayrıntılı anayasaya tasarısıdır. bu çalısması fransızcasından çevrilerek tarih ve toplum dergisinde "tunalı hilmi'nin halk hakimiyeti risalesi ve anayasa tasarısı" adı altında yayımlandı(mart 1984, sayı 3). öbür yapıtları arasında evvel ve ahir(ty), makedonyai mazi, hal, istikbal(1898), peşte'de reşid efendi ile (1899), rezalet yine ispanya'da(1900), kongre, cevapları-cevabımız(1901), kongre nedir, nasıl olmalıdır?(1901), bir dilek(1902), memiş çavuş büyük millet meclisinde (1923) sayılabilir.


22 kasım 1928'de istanbul'da öldü.

kaynak: kim kimdir?™ biyografi bankası - forsnet 1978 yılına kadar kara kuvvetleri komutanlığı'na bağlı çeşitli birliklerde topçu ileri gözetleyiciliği ve yer ölçme subaylığı ile takım ve bölük ko... kimkimdir
devededeboyvar devededeboyvar
cumhuriyet tarihinin ilk erkek feministidir ve kadınların da seçme - seçilme hakkına sahip olmaları için önerge verdiğinde ilk meclisteki demokratlar grubu tarafından islâm'a aykırı davranmakla suçlanmış, konuşma yapmaması için vekiller ayaklarını yere vurarak gürültü çıkarmıştır. tunalı hilmi, erkekler kadar kadınların da kurtuluş savaşı'nda çaba sarf ettiğini, fedakârlıkta bulunduğunu öne sürerek onların da milletin bir parçası olduğunu savunmuştur.