türklerden nietzsche gibi filozof çıkmaması

1 /
lijepa djevojkaa lijepa djevojkaa
hep merak eder dururum bizden nietzsche gibi adam neden çıkmaz diye?
bunun bir nedeni benim henüz bir erkek çocuk doğurmamış olmam olabilir. eğer bir erkek çocuğum olursa filozof olması için elimden geleni yapardım, becerebilir miyim? hiç bir fikrim yok.
bunun bir ikinci nedeni zeki çocukları mühendis yapmamızdir. aynı hatayı geçenlerde iki yaşındaki yeğenim için yaptım. çocuk şaşırtıcı biçimde zeki idi. hemen babasına bu çocukta mühendis zekası var, büyüyünce mühendis yapalım dedim. bakın henüz iki yaşında mesleğini belirliyoruz. belki nietzsche gibi bir filozof olamaz mı??
olamaz, çünkü çok soru soran çocukları azarlamayı, susturmayı iyi biliriz. eğer çocuk biraz tuhafsa hemen bir psikoloğa götürürürüz.
çok yakın bir arkadaşımın zeka seviyesi çok yüksek bir oğlu var henüz on yaşında benden zeki. anlayın artık durumu. baktım her ay psikoloğa taşınıyorlar. merak ettim sordum "ne iş çocuk sadece çok zeki, niye psikoloğa götürüyorsun? "diye. meğerse öğretmeni sürekli şikayet edip duruyormuş, çocuğunuz uyumsuz problem çıkarıyor diye.
ben olsam önce bunu diyen öğretmeni götürüdüm psikoloğa.

gerçi henüz umudum var. mesela alkolik2000 den çok umutluyum. benim beklediğim filozof kendisi olabilir mi?? olur mu olur.
kart horoz kart horoz
düşünce tarihi açısından hristiyanlık eleştirisi (reddi bile değil) dışında hiçbir önemi olmayan, herhangi bir akımın öncüsü olmamış (yalnızca varoluşçuluk ve postmodernizme önemsiz eklemelerde bulunmuş), biçemi, üslubu ve kendi içinde bile tutarlılığı olmayan manifestosunu bile (hastalığı ve erken ölümü nedeniyle) tamamlayamamış, salt "hristiyanlığı lanetliyorum, çünkü islam gibi insani bir dinin gölgede kalmasına neden oldu" türünden söylemleri yüzünden doğu'da popüler olması nedeniyle osmanlı aydınları tarafından pohpohlanması sonucu anadolu'daki etkisini sürdürdüğü için "kargadan başka kuş tanımama" misali, felsefe deyince aklına (üstelik bir kitabını bile doğru dürüst okumadağı halde) başka isim gelemeyen bir milletin doğal yazgısıdır.

niçe, flozof değil, sayrılığın ayrıksı sayıklamalarını bile ciddiye alıp üzerinde düşünmeye ve anlamaya çalışan bir kültürün içinde var olabilmiş bir hastadır. belki bu sayıklamalardan bazılarının geleneğin tam karşısında olması nedeniyle kitap okuma ve düşünme alışkanlıkları gelişmemiş toplumların yeniyetmeleri üzerindeki "ya öyle değilse" etkisi yaratması nedeniyle hoş görülebilir, ancak şurası da unutulmamalıdır ki düşünce tarihi, bilimi ve kütüphaneleri etkiler, ama aynı zamanda onların üzerinde de yükselir. niçe'nin var olduğu kültürün yüzyıllardan bu yana devindiği dinsel reformlar ve dini hepten bir yana koyan aydınlanma sonrası bilim ve kütüphaneler üreten süreçlerin hepten bir yana konulduğu kültürlerde niçe kadar bile (ki düşünce tarihinde devede tüydür) düşünür çıkmaması doğaldır.

"neden bizden bir niçe çıkmıyor?" gibi ebleh bir soru sormadan önce önce birkaç kitap okuyun. niçe'ninkileri demiyorum, misal önce bir felsefe tarihi kitabı okuyun. bakın bakalım sokrat, platon ve aristo'dan sonra neden 1300 yıl boyunca batı'da elle tutulur bir düşünür çıkmadığı halde doğu nasıl olmuş da misal farabi gibi "akılla arasındaki engelleri kaldıran kişi peygamber olur" dediği için ve salt bu sözü yüzünden egemen görüşün temsilcisi gazali tarafından kafirlikle suçlanmış filozoflar yetiştirmiş? nasıl olmuş da 15. yüzyıldan sonra doğu'dan hiç filozof çıkmadığı halde batı, doğu'dan getirip çevirttiği bilimsel kitapların üzerine bina ettiği bir düşünce tarihi oluşturmuş. (burada "enel hak" diyerek ayrıksı bir düşünce gibi görünen, fakat aslında yalnızca tasavvufun bilinen klişelerinden söz eden mansur örneğini de verebilirdim. farabi'yi seçme nedenim düşünsel bir sisteme sahip olmasıdır. mansur ise niçe gibidir; ha zerdüşt, ha sufi.)

9 ve 15. yüzyıllar arasında boy gösteren doğu rönesansının düşünürleri aynı zamanda birer bilim adamıydı. ibni sina, harezmi, kadızade rumi, biruni, ibni rüşt (batılı olsa da endülüslüydü) ve diğerleri hem bilimle (matematik, gök bilimi, fizik, kimya) hem de felsefeyle ilgilendiler. sonrasında batı'ya kaynaklık edecek kitaplar yazdılar. yunanlı felsefecilerin kitaplarını çevirip üzerinde çalıştılar ve kendi felsefelerini kurdular. (çoğunuzun yalnızca doktor sandığı ibni sina'nın aristoteles düşüncesini yeniden oluşturup batı'ya kaynaklık ettiğini ve batı'nın eski yunan felsefesiyle ibni sina ve ibni rüşt aracılığıyla tanıştığını biliyor muydunuz misal?)

bunu dedim diye felsefeyi doğu düşüncesinin ürettiğini savunduğumu ve "hadi hep beraber farabi, ibni sina kitapları okuyalım" dediğimi sanmayın; tekrar ediyorum, bilim ve felsefe at başı gider; 17. yüzyıl aydınlanma dönemi sonrası yaşanan sanayi devrimini rönesans sonrası her geçen zaman diliminde katlanarak artan bilimsel aktiviteler üretmiştir (ki bu sürecin oluşturduğu modernizmin sorunları da vardır, ancak gelişme gelişmedir). 13 yüzyıl boyunca skolastik düşüncenin esir aldığı bilim ve felsefe, rönesans sonrası yaşanan dinsel reformlarla zincirlerini kırıp bugünlere gelmiş ve 300 yıl boyunca (yanında niçe'nın adı bile anılmayacak) onlarca önemli akım üretmiştir. artık felsefe başka bir yerde, mesela görecelilikten sonra, kuvantumdan sonra oluştuğu yerdedir.

hem bilim yapmayacaksınız, hem bilim yapanların işleriyle ilgilenmeyeceksiniz, hem okumayacak, araştırmayacaksınız, hem de "neden bizden filozof çıkmıyor?", yok, daha da vahim, "neden bizden niçe gibi filozof çıkmıyor?" diye soracaksınız. hem canım cennette, hem sikim amcıkta olmuyor canım. çalışacaksınız biraz.
aksamustune dogru kis vakti aksamustune dogru kis vakti
baştan söyleyeyim felsefe hakkında konuşabilecek bir adam değilim. öte yandan -benim nazarımda- aşık veysel gibi bir adam çıkmışsa bu topraklardan, filozof yokluğundan dem vurmak abesle iştigaldir. bizim kültürümüz yazı değil söz üzerine kurulu olduğu için bin küsür sayfalık kitapları olan adamlardan bahsedemiyoruz pek tabi. ancak her ne kadar örselenmeye çalışılsa da kastedilen türden bir düşünce eksikliği olduğuna inanmıyorum. yazmıyoruz bir, yapmıyoruz iki. bunun ve diğer pek çok sorunun cevabı da bu olabilir aslında.
1 /